I SA/Po 260/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 06 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 06 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 6 lutego 2024 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania S. S. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w [...] z 8 września 2023 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2016 r. Zaskarżone postanowienie DIAS zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Organ pismem z 31 października 2023 r. wezwał spółkę do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez złożenie podpisu osoby uprawnionej do złożenia odwołania. Pismo zostało wysłane na adres siedziby spółki, zgodnie z danymi zawartymi w K. R. S.. Próbę doręczenia wezwania przez pracownika Poczty Polskiej podjęto w dniach 3 listopada 2023 r. i 13 listopada 2023 r., w związku z czym zgodnie z art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383; w skrócie: "o.p.") uznano za doręczone 17 listopada 2023 r. W związku z nieuzupełnieniem w terminie braków formalnych odwołania w postaci złożenia podpisu, DIAS postanowieniem z 21 listopada 2023 r. nr [...] pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Postanowienie zostało doręczone adresatowi 10 stycznia 2024 r. Następnie pismem z 16 stycznia 2024 r. (data wpływu do organu: 19 stycznia 2024 r.) skarżąca spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Do powyższego wniosku spółka załączyła podpisane odwołanie. W złożonym wniosku spółka wskazała, że 10 stycznia 2024 r. otrzymała postanowienie DIAS z 21 grudnia 2023 r. o pozostawieniu odwołania spółki bez rozpatrzenia. Skarżąca spółka zaznaczyła, że wezwanie w tej sprawie zostało skierowane do niej zgodnie z danymi zawartymi w KRS i oczekiwało na odbiór w placówce pocztowej, po czym zostało uznane za doręczone 17 listopada 2023 r. Spółka wskazała, że korespondencję w jej imieniu odbiera członek zarządu komplementariusza A. Z., który regularnie odbiera korespondencję w U. P. [...] w imieniu spółki oraz innych spółek, których jest prawnym przedstawicielem. Wszystkie spółki mają siedzibę pod adresem przy ul. [...] w [...] i otrzymują liczną korespondencję, która jest odbierana przez prawnego przedstawiciela w U. P. [...]. Wiąże się to regularną obecnością w ww. placówce pocztowej i odbieraniem korespondencji kierowanej do tych spółek. We wniosku zaznaczono, że według danych z systemu śledzenia przesyłek (stanowiące załącznik do wniosku) wynika, że 13 listopada 2023 r. A. Z. odbierał korespondencję w U. P. [...] dotyczącą jednej z reprezentowanych spółek, przy tej okazji pracownik poczty nie wydał innej korespondencji oczekującej do odbioru, w tym korespondencji skierowanej do spółki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Zdaniem skarżącej spółki, niemożliwym było dochowanie wyznaczonego terminu określonego w wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego, ponieważ pracownik poczty nie wydał reprezentantowi S. S. oczekującej korespondencji. Końcowo spółka stwierdziła, że zaistniała przyczyna nastąpiła bez winy spółki. DIAS postanowieniem z 06 lutego 2024 r. ([...]) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania od decyzji Naczelnika z 08 września 2023 r. Organ w uzasadnieniu wskazał, że okoliczności, na które powołuje się spółka, nie usprawiedliwiają uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych, ponieważ niewydanie przez pracownika poczty 13 listopada 2023 r. korespondencji oczekującej do odbioru w urzędzie pocztowym, nie jest okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu. DIAS podkreślił, że przesyłka zawierająca wezwanie była dwukrotnie awizowana: 3 listopada 2023 r., jak również 13 listopada 2023 r., w związku z czym po tym dniu przesyłka była nadal do odbioru w placówce pocztowej przez 7 kolejnych dni, co nie jest okolicznością nadzwyczajną, nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającą odbiór przesyłki. Zdaniem organu jest to okoliczność typowa, a osoba (A. Z.) prowadząca wiele działalności gospodarczych pod jednym adresem, powinna tak zorganizować sobie system odbioru korespondencji w czasie swej nieobecności pod adresem siedziby spółki, aby nie dopuścić do uchybienia terminu. W ocenie organu A. Z. już po pierwszym awizowaniu korespondencji, tj. w dniu 3 listopada 2023 r. miał lub powinien mieć wiedzę, że w urzędzie pocztowym znajduje się nieodebrana przesyłka zawierająca swój indywidualny numer, a nawet gdyby był nieobecny w siedzibie spółki, to powinien zwrócić szczególną uwagę na kolejne awizo z 13 listopada 2023 r. Jako nieprofesjonalne też należy ocenić przyjęte przez reprezentanta spółki założenie, że pracownicy poczty, którzy przy doręczeniach odpowiadają za prawidłowy przebieg awizowania przesyłek, będą informować spółkę o każdej nieodebranej przez niego w terminie korespondencji. Skargę do W. S. A. w Poznaniu na postanowienie DIAS wniosła skarżąca spółka, która zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 o.p. w zw. z art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. polegające na przyjęciu z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów oraz zasady zaufania, że spółka dopuściła się niedbalstwa w odbiorze korespondencji. Spółka wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty. Wskazał, że organ nie uwzględnił okoliczności, w jakich dochodzi do odbioru korespondencji w placówkach pocztowych operatora. Podniesiono, że reprezentant spółki oparł się na informacji pracownika placówki, że nie ma innej korespondencji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym DIAS zasadnie odmówił skarżącej spółce przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego odwołania. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych (§ 4). Z treści art. 162 o.p. należy wyprowadzić wniosek, że aby można było przywrócić termin do dokonania danej czynności, powinny być spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu, b) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, c) uprawdopodobnienie braku winy przy braku dokonania czynności w terminie, d) dokonanie czynności przewidzianej przywracanym terminem. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 16 stycznia 2024 r. ([...]) skarżąca spółka wystąpiła do organu o przywrócenie terminu do usunięcia braku środka zaskarżenia, załączając podpisane własnoręcznie odwołanie oraz wydruk danych z systemu śledzenia przesyłek. Skarżąca wskazuje, że według tych danych z systemu śledzenia przesyłek wynika, że w tym samym dniu, w którym wystawiono drugie awizo, tj. 13 listopada 2023 r., A. Z. odbierał korespondencję w U. P. [...] dotyczącą innej spółki, którą reprezentuje. Podnosi, jako argument za przywróceniem terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, że pracownik poczty nie wydał uprawnionemu do odbioru korespondencji – A. Z. pisma dotyczącego uzupełnienia braków formalnych odwołania, przy okazji odbioru korespondencji adresowanej do innej spółki, w której też był uprawniony do odbioru pism. W ocenie Sądu argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania, nie dawała organowi podstaw do jego uwzględnienia. Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 26.06.2014 r., II FSK 1779/12; wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. baza; w skrócie "CBOSA") oraz w literaturze (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2004, s. 328-329) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Powyższe poglądy, aczkolwiek wyrażane na tle przepisów regulujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, zachowują tu swoją aktualność. Przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidywalne takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec. W ocenie Sądu trafnie ocenił organ, że okoliczności, na które powołuje się spółka nie usprawiedliwiają uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych. Niewydanie przez pracownika poczty 13 listopada 2023 r. korespondencji oczekującej do odbioru w urzędzie pocztowym, przy okazji odbioru przez A. Z. korespondencji skierowanej do innej spółki, nie jest okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu. Przesyłka zawierająca wezwanie była dwukrotnie awizowana 3 listopada 2023 r. oraz 13 listopada 2023 r. ([...]), w związku z czym po tym dniu przesyłka była nadal do odbioru w placówce pocztowej przez 7 kolejnych dni, co nie jest okolicznością nadzwyczajną, nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającą odbiór przesyłki. Sąd podziela stanowisko organu, że A. Z. już po pierwszym awizowaniu korespondencji, tj. 3 listopada 2023 r. miał lub powinien mieć wiedzę, że w urzędzie pocztowym znajduje się nieodebrana przesyłka zawierająca swój indywidualny numer, a nawet gdyby był nieobecny w siedzibie spółki, to powinien zwrócić szczególną uwagę na kolejne awizo z 13 listopada 2023 r. Adresat lub osoba upoważniona do odbioru korespondencji powinna udać się do placówki z otrzymanym z awizo, ponieważ ten dokument identyfikuje korespondencję oczekującą w placówce na odbiór. Okoliczności wskazane we wniosku nie wskazują na brak zawinienia w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania. NSA w wyroku z 21 grudnia 2006 r. I FSK 374/06 (CBOSA), stwierdził, że zgodnie z art. 162 § 1 o.p. termin do dokonania tej czynności może być zainteresowanemu na jego wniosek przywrócony, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu, wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej [przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania (por. W. Czachórski: Zobowiązania - zarys wykładu, W. 1983, s.171)], ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa [rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy (por. W. Czachórski, op. cit., s. 171-172 czy Z. Banaszczyk [w:] Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, W. 1999, t.1, s.930)]. Zdaniem Sądu, postępowanie zakończone wydaniem kwestionowanego przez stronę postanowienia przeprowadzone zostało z zachowaniem zasad ogólnych kształtujących jego prawidłowy przebieg i nie narusza prawa, nie czyni tym samym zasadnym żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.