I SA/Po 264/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. W. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga E. W., reprezentowanej przez doradcę podatkowego, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], w sprawie ustalenia skarżącej zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. strona skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu strona wywiodła, że przymusowe wykonanie decyzji podatkowej, w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji skierowanego do nieruchomości, doprowadzi do wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody majątkowej i niemajątkowej w postaci pozbawienia skarżącej oraz jej rodziny, w tym małoletniej córki, miejsca zamieszkania (domu) i doprowadzenia do stanu bezdomności. Strona wskazała, że od jesieni 2011 r. posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, stąd kwota zaległości podatkowej ustalona zaskarżoną decyzji przerasta jej obecne oraz przyszłe możliwości płatnicze. Skarżąca jest osobą rozwiedzioną i samotnie wychowuje córkę, nie posiada żadnych dochodów prócz alimentów na córkę w kwocie [...] zł. Jedynym wartościowym składnikiem majątku skarżącej jest dom o powierzchni [...] m², w którym mieszka wraz z małoletnią córką oraz rodzicami, a który jest obciążony hipoteką przymusową na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w kwocie [...] zł z tytułu niezapłaconego przez skarżącą podatku od darowizny pieniężnej. W związku z powyższym, w ocenie strony przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do nieodwracalnego uszczerbku finansowego po stronie skarżącej, gdyż sprzedaż w drodze licytacji nieruchomości z reguły odbywa się poniżej aktualnej wartości rynkowej. Ewentualne uwzględnienie skargi nie usunie zaś powstałych w tym czasie szkód majątkowych i niemajątkowych. Dodatkowo skarżąca zostanie obciążona kosztami egzekucyjnymi w niebagatelnej dla niej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 61 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków są pojęciami nieostrymi, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich ogólnej normy i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Przy tym Sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania skarżonego aktu powinien mieć na uwadze interes wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt II OZ 750/05, niepubl.). W tym miejscu należy wyjaśnić, że na gruncie art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide: postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, niepubl.). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, LexPolonica nr 1241556). Przy tym trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Niewątpliwie w przypadku egzekucji należności podatkowych w znacznej kwocie tego rodzaju groźba występuje. Co prawda bowiem "nieodwracalne" skutki nie są równoznaczne z uciążliwością, jaką stanowi zmniejszenie majątku strony o egzekwowane świadczenie pieniężne (por. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 48/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jednak – jak wskazano już wyżej - rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony ad casu na podstawie sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, publ.: LEX nr 493849). Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd stoi na stanowisku, że strona uprawdopodobniła wystąpienie przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mianowicie w wyniku wykonania decyzji wysoce prawdopodobnym jest powstanie trudnych do odwrócenia skutków, tzn. takich, które spowodują istotną, trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego mógłby nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W przedstawionym przez skarżącą stanie faktycznym wykonanie zaskarżonej decyzji wiązałoby się z egzekucją znacznej kwoty podatku (... zł), zaś sytuacja materialna strony skarżącej wskazuje, iż nie byłaby ona w stanie uiścić samodzielnie tej należności, co wymagałoby sięgnięcia do majątku, który stanowi i tak niewystarczające źródło utrzymania skarżącej i jej małoletniej córki. Co istotniejsze w przypadku, gdyby w toku egzekucji administracyjnej zastosowanie mniej dolegliwych środków egzekucyjnych było niemożliwe lub okazałoby się bezskuteczne – organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić egzekucję z nieruchomości (na podstawie art. 110 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.). Wobec tego Sąd uznał, że zastosowanie wobec strony środków egzekucyjnych skutkowałoby niewątpliwie pozbawieniem skarżącej oraz jej rodziny majątku osobistego pozwalającego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, co w konsekwencji stanowiłoby dlań dotkliwy i nieodwracalny skutek. Powyższe okoliczności w pełni uzasadniającą udzielenie przez Sąd ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.