I SA/Po 265/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry; postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wniósł skargę na wymienioną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w kwocie [...] zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji do czasu rozpoznania skargi przez WSA w Poznaniu. Wniosek w tym przedmiocie uzasadniono wysokim ryzkiem utraty płynności finansowej przez skarżącego i wysokim ryzkiem wyrządzenia znaczniej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji jak też decyzji organu I instancji. Zaznaczono przy tym, że wykonanie decyzji może doprowadzić do dalej idących negatywnych skutków dla rodziny skarżącego. W kontekście powyższego podniesiono, że wnioskodawca w 2014 r. poniósł stratę w kwocie [...] zł, w okresie od stycznia do grudnia 2015 r. wnioskodawca również poniósł stratę w kwocie [...] zł. Skarżący zaznaczył również, że zatrudnia jedną osobę, której miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł. W ocenie wnioskodawcy brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i prowadzenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego może spowodować pozbawienie skarżącego środków do życia. Brak środków finansowych może z kolei spowodować popadnięcie w spiralę zadłużenia, co będzie z kolei trudne do odwrócenia. Do skargi dołączono informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2014 r., z której wynika, że w 2014 r. skarżący poniósł stratę w kwocie [...] zł oraz sporządzone przez biuro rachunkowe rozliczenie za okres od 01 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., z którego wynika, że we wskazanym okresie skarżący poniósł stratę w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] (k. [...] akt adm.) Dyrektor Izby Celnej w P. odmówił wstrzymania wykonania poddanej sądowej kontroli decyzji. W ocenie organu skarżący nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności świadczących o tym, że wstrzymanie w stosunku do niego wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Z uwagi na treść normatywną powyższych przepisów należy stwierdzić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego Sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy zatem przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". Co więcej w orzecznictwie wskazuje się, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I FZ 332/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Rozpoznając wniosek skarżącego należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaznaczyć, w tym miejscu należy, że stosownie do postanowień art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej w skrócie "O.p") decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie do poglądów doktryny wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają tego wykonania a tym samym takich, które wywołują skutki prawne. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu (patrz: T. Woś "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. Prawn. Warszawa 2000 r. str. 154). Jak wskazuje się ponadto w orzecznictwie – problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na postawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony [tak: postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 358/12, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Poprzez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2004, str. 122). Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że decyzja organu I instancji, tj. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] nie nosi z mocy art. 239a O.p. znamion wykonalności i tym samym nie jest możliwe wstrzymanie jej wykonania w oparciu o regulacje art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd potraktował wniosek skarżącego jako wniosek o wstrzymanie wykonania objętej skargą decyzji wskazanej w rubrum niniejszego postanowienia. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stwierdzić należy, że argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, iż wykonanie zaskarżonej decyzji narazi go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niemożliwych do odwrócenia skutków nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z poglądami orzecznictwa strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie jest przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej [tak: postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I GZ 105/12, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że wnioskodawca w 2014 r. poniósł stratę w kwocie [...] zł, w 2015 r. strata wyniosła [...] zł. Przedstawiona przez skarżącego dokumentacja nie pozwala jednak na precyzyjne ustalenie jego sytuacji majątkowej, informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2014 r., jak też rozliczenie za okres od 01 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. nie pozwalają bowiem na ustalenie wartości majątku skarżącego, przykładowo poprzez wskazanie stanów rachunków bankowych. Na podstawie materiału znajdującego się w aktach sprawy nie sposób zatem ustalić wartości środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżący, co implikuje również brak możliwości ustalenia czy wykonanie objętej skargą decyzji – nakładającej obowiązek zapłaty kary w kwocie [...] zł – skutkować będzie takim uszczerbkiem w środkach skarżącego, który spowoduje zachwianie bytu jego, jak też jego rodziny. W kontekście powyższych mankamentów wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy wskazać, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których nie naprawiłoby ewentualne wygranie sporu sądowego [tak: postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 37/12, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Podkreślić również należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego do zapłaty kary, jednak co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami [tak: postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1020/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał okoliczności, w świetle których należałoby uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji łączyć się będzie ze znaczną szkodą bądź też, że do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej kwoty kary pieniężnej. W aktach sprawy brak jest ponadto innych dokumentów, takich chociażby jak wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, na podstawie których możliwe byłoby dokonanie przez Sąd samodzielnej oceny czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy w połączeniu z wykonaniem wynikającego z zaskarżonej decyzji obowiązku doprowadziłaby w rzeczywistości do wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.