I SA/Po 267/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JP o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do września 2005r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę JP na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata J R pismem z dnia [...] wniosła od w.w wyroku skargę kasacyjną. Jednocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy JP podała, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest uzasadniony, ponieważ nie posiada środków na zapłacenie wpisu. Wszelkie środki pieniężne przeznaczane są na codzienne życie i uniemożliwiają odłożenie chociażby drobnych sum. Skarżąca nie ma czynnego konta bankowego, a jedyne konto, które posiadała zostało około rok temu zajęte przez Urząd Skarbowy. W chwili zajęcia na koncie znajdowało się około [...]. Teściowa, z którą skarżąca mieszka, utrzymuje się z emerytury w wysokości ok. [...]. Z informacji jakie posiada skarżąca wynika, że emerytura przelewana jest na konto teściowej. Teściowa środki z emerytury przeznacza na życie i nie posiada żadnych oszczędności. Wnioskodawczyni podała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym czynsz, woda i opał [...], gaz, energia elektryczna [...], telefon stacjonarny [...], telefon komórkowy [...], abonament RTV [...], wyżywienie [...], koszty leczenia teściowej [...], koszty leczenia syna [...] (terapia + leki dla dziecka). Skarżąca wskazała, że ponosi inne wydatki, które kształtują się w zależności od potrzeb np. wizyty u dentysty, ubrania czy przybory szkolne dla dzieci. Ponadto teściowa skarżącej wpłaca na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej miesięczną ratę w wysokości [...]. Głównym najemcą mieszkania jest teściowa. Skarżąca oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodu osobowego. Skarżąca nie ma możliwości podjęcia pracy, gdyż musi zajmować się dziećmi. Dzieci są za małe, aby pracować, stan zdrowia teściowej również uniemożliwia wykonywanie jakiejkolwiek płatnej pracy. Skarżąca podała, że pozostaje w separacji faktycznej z mężem i sama wychowuje dzieci. Nie posiadają rozdzielności majątkowej. Skarżąca nie wystąpiła do sądu z pozwem o alimenty, gdyż od [...] lat małżonek dobrowolnie łoży na utrzymanie dzieci kwotę [...] miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z teściową, z [...] synem K, [...] córką J i [...] synem K. Podała, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Teściowa z tytułu emerytury uzyskuje dochód w wysokości [...]. Skarżąca na utrzymanie dzieci otrzymuje [...]. Do wniosku załączyła pismo z dnia [...], w którym wskazała m.in., że pozostaje z mężem w separacji faktycznej. Małżonkowie nie ustanowili rozdzielności majątkowej. Mąż skarżącej od [...] lat dobrowolnie łoży na utrzymanie dzieci kwotę [...] miesięcznie i obecnie kwestia alimentów uregulowana jest między stronami, a nie w drodze orzeczenia sądowego. Pieniądze przekazywane są w formie gotówkowej. Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ale nie została ona wyrejestrowana. Z działalności tej nie ma żadnego dochodu. Skarżąca nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, bowiem formalnie działalność gospodarcza nie została wyrejestrowana. Tym samym wnioskodawczyni nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Załączyła również kserokopie zeznań podatkowych za [...]. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy JP pismem z dnia [...] oświadczyła, że wnosi o zwolnienie odkoszów sądowych. Skarżąca podała, że nie posiada zeznań podatkowych męża z uwagi na fakt, iż pozostaje z nim w separacji faktycznej i wobec tego nie ma możliwości uzyskania odpowiednich informacji. Mąż nie informuje jej o swoich dochodach, jednakże regularnie przekazuje uzgodnioną kwotę na dzieci. Wnioskodawczyni nie posiada rachunków bankowych. Konto, które miała, zostało zajęte przez Urząd Skarbowy. W chwili zajęcia na koncie znajdowało się około [...]. Teściowa posiada rachunek bankowy, na który przelewana jest jedynie jej emerytura w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni nie wie czy jej małżonek posiada rachunek bankowy i oszczędności. Skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych, nie uzyskują dodatkowych dochodów (dzieci są za małe, aby pracować, stan zdrowia teściowej uniemożliwia wykonywanie jakiejkolwiek płatnej pracy), nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżąca nie posiada z mężem wspólnego majątku. Zgodnie z wiedzą skarżącej również i jej mąż nie posiada samochodu osobowego. Wnioskodawczyni podała, że zatrudniona była w okresie od [...]. Od [...] skarżąca nie była już nigdzie zatrudniona. Wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca nie pracuje, zajmuje się dziećmi, na które otrzymuje od męża alimenty w wysokości [...]. Teściowa, z którą wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymuje emeryturę w kwocie [...]. Zatem skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dysponują kwotą w wysokości około [...] na miesięczne utrzymanie. Wnioskodawczyni wskazała, że stałe koszty miesięcznego utrzymania wynoszą zaś około [...] + [...] czynsz najmu opłacany przez teściową, a zatem łącznie [...]. Ponadto skarżąca wskazała, że w zależności od potrzeb ponosi dodatkowe koszty np. wizyty u dentysty, ubrania i przybory szkolne dla dzieci. Zatem koszty miesięcznego utrzymania są faktycznie wyższe od środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Oznacza to, że skarżąca posiada jakieś dodatkowe źródła dochodów, których nie chce ujawnić, ewentualnie posiada jakieś oszczędności, z których pokrywa koszty miesięcznego utrzymania. Skarżąca nie wyjaśniła czy małżonek posiada oszczędności oraz w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody. Wnioskodawczyni wskazuje jedynie na fakt, iż nie pozostaje z małżonkiem we wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż są w separacji faktycznej. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że małżonkowie pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to mąż skarżącej nie może pomóc swojej żonie w opłaceniu kosztów sądowych (por. orz. NSA z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 674/06). Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – adwokata J R, domagając się finansowania ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi kasacyjnej. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie adwokata, któremu pismem z dnia [...] J P udzieliła pełnomocnictwa. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek