I SA/Po 268/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. H. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: oddalić wniosek /-/G. Gorzan W dniu [...] L.H. reprezentowany przez adwokata M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Następnie wnioskiem z dnia [...] złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając przedmiotowy wniosek L. H. wskazał, że nie posiada majątku. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną, z synami i z synem konkubiny. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Konkubina uzyskuje dochód w wysokości około 1.600 Euro miesięcznie, zaś skarżący w wysokości 25,- zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 marca 2009r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik strony oświadczył, że zeznania podatkowe L. H. za lata 2006-2008 zostały złożone w Urzędzie Skarbowym w Ś.. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca przebywa w Areszcie Śledczym w Ś. nie ma dostępu do dokumentów. Skarżący (od trzech lat) nie posiada żadnych środków na kontach bankowych, gdyż konta zajęte zostały przez Komornika Sądowego. Strona ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają z pomocy opieki społecznej, nie posiadają samochodów osobowych. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą do 1.000 Euro, dochody konkubiny nie przekraczają kwoty 2.000 Euro. Konkubina nie posiada żadnych nieruchomości ani wartościowych ruchomości, mieszkanie, w którym mieszka wynajmuje. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd w granicach złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępnie należy podnieść, mając na uwadze wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, obejmujący ustanowienie adwokata, iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Tymczasem jak wynika z akt sprawy skarżący jest już reprezentowany przez adwokata M. B. Pełnomocnictwo z dnia [...] zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane (k. 14). W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 roku, w sprawie sygn. akt I FZ 160/08 i postanowieniu z dnia 24 stycznia 2008 roku, w sprawie sygn. akt I GZ 228/07). Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego adwokata wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie należało oddalić na mocy art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od regulowania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sąd rozpoznający wniosek (o przyznanie prawa pomocy) bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie ponieważ pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści pism skarżącego wynika, iż pozostaje on we wspólnym gospodarstwie z konkubiną, która uzyskuje miesięczny dochód w granicach 1.600 -2.000 Euro, z synami oraz synem konkubiny. W tej sytuacji przeniesienie na Skarb Państwa kosztów postępowania należy ocenić negatywnie. Podkreślenia wymaga, iż o zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości 500 zł). Z tych względów na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 oraz art. 160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/ G. Gorzan