I SA/Po 2719/03
WyrokWSA w Poznaniu2005-11-08
Skład orzekający: Maria Skwierzyńska, Janusz Ruszyński, Maciej Jaśniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która formalnie zawiesiła działalność gospodarczą, ale faktycznie wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu VAT w sposób częstotliwy, jest podatnikiem podatku od towarów i usług?Ratio decidendi
Osoba fizyczna wykonująca we własnym imieniu i na własny rachunek czynności podlegające opodatkowaniu VAT w sposób częstotliwy, nawet jeśli formalnie zawiesiła działalność gospodarczą, jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Organ podatkowy może określić zobowiązanie podatkowe metodą oszacowania, jeśli brak jest odpowiednich ksiąg lub danych, a przyjęta metoda porównawcza wewnętrzna jest prawidłowa. Zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy ocenia się obiektywnie na podstawie okoliczności faktycznych.Stan faktyczny
F.M. formalnie zawiesił działalność gospodarczą w 1998 roku, jednak w latach 1998-2000 wykonywał czynności podlegające opodatkowaniu VAT, takie jak sprzedaż samochodów i świadczenie usług transportowych. Organ podatkowy ustalił, że przekroczył limit obrotu zwalniający z VAT i nie dopełnił obowiązków podatkowych, w tym rejestracji i składania deklaracji. F.M. kwestionował te ustalenia, wskazując na zawieszenie działalności i charakter sprzedaży jako prywatny.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę F.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w przedmiocie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego do grudnia 2000 roku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Janusz Ruszyński Asesor sądowy Maciej Jaśniewicz(spr.) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 08 listopada 2005r. sprawy ze skargi F.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od lutego do grudnia 2000 roku oddala skargę /-/ M.Jaśniewicz /-/ M.Skwierzyńska /-/ J.Ruszyński
Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] r. o nr [...] na podstawie przepisów art.21§1 pkt.1 i § 3 , § 5 , art.47 § 3, art.53 § 1 i § 3 , art.207 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz.926 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa), art.2 ust.1 , art.4 pkt.1 , art.5 ust.1 , art.9 ust.1 , art.14 ust.1pkt.1 i ust.3 , art. 15 ust.1 , art.18 ust.1 , art.25 ust.3, art.27 ust.1 , ust.4 i ust.5 w zw. ust.8 pkt.2 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11 poz.50 ze zm.; dalej ustawy) określił wobec F.M. zobowiązanie podatkowe za miesiące od lutego do grudnia 2000 r. w łącznej kwocie [...],- zł. W uzasadnieniu wskazano , że podatnik prowadzi od [...].03.1994 r. działalność gospodarczą , kiedy to dokonał wyboru zwolnienia od podatku od towarów i usług. W dniu [...] 01.1998 r. złożył zawiadomienie o zawieszeniu działalności gospodarczej. W latach 1998 do 2001 składał zeznania PIT 28 , w których wykazywał kwotę przychodu "0". W dniu [...].01.2002 r. wpłynęła informacja z Urzędu Celnego , z której wynikało , że F.M. w 2001 r. dokonywał wielokrotnie odpraw celnych w imieniu i na rzecz osób fizycznych. Po dokonaniu zapytań i w wyniku kontroli ustalono , że F.M. sprzedając [...].11.1998 r. samochód [...] za kwotę [...],- zł przekroczył obrót w wysokości [...],- zł zwalniający go z podatku od towarów i usług. Ocena zebranego materiału pozwoliła na stwierdzenie , że strona mimo zawiadomienia organu podatkowego o zawieszeniu działalności gospodarczej w 1998 r. zarówno w tym roku , w 1999 r. jak i w 2000 r. wykonywała czynności podlegające na podstawie art.2 ust.1 ustawy opodatkowaniu , a ich częstotliwość i zarobkowy charakter dowodzi , że F.M. jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Zgodnie z art.5 ust.1 pkt.1 ustawy podatnikami są m.in. osoby fizyczne jeżeli wykonują we własnym imieniu i na własny rachunek czynności , o których mowa w art.2 , w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy , nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo, a także wówczas , gdy czynności te polegają na jednorazowej sprzedaży rzeczy w tym celu nabytej. Wskazano , że czynności , o których mowa w art.2 ust.1 ustawy były wykonywane od 1994 r. we własnym imieniu i na własny rachunek , a okoliczności ich wykonywania wskazywały na zamiar częstotliwego wykonywania usług. W celu świadczenia usług transportowych polegających na przewozie uszkodzonych samochodów sprowadzonych z zagranicy , podatnik był i jest właścicielem dwóch przyczep - lawet. Wartość sprzedaży w 2000 r. , znacznie przewyższyła wartość sprzedaży z lat 1994-1997 oraz wielkość sprzedaży z tytułu handlu samochodami i usług transportowych ustaloną przez Urząd za lata 1998 , 1999 i 2001. Będąc w 2000 r. podatnikiem podatku od towarów i usług F.M. nie dopełnił obowiązków wynikających z ustawy o podatku od towarów i usług poprzez:
1) złożenie w Urzędzie Skarbowym zgłoszenia rejestracyjnego , o którym mowa w art.9 ust.1 ustawy ,
2) złożenia za miesiące od lutego do grudnia 2000 r. deklaracji podatkowej naruszając przepis art.10 ust.1 ustawy ,
3) wpłacania w terminie do 25 każdego następnego miesiąca 2000 r. należnego podatku naruszając przepis art.26 ustawy ,
4) prowadzenia ewidencji , o której mowa w art.27 ust.4 ustawy oraz w art.27 ust.1 ustawy.
Ustalono , że okresie tym podatnik nie uzyskał obrotu z tytułu handlu samochodami.
Co do usług transportowych ustalono na podstawie informacji z Urzędów Celnych, że w 2000 r. wykonał on 22 usługi transportowe , sam podatnik mówił o kolejnych 10 usługach. Organ podatkowy nie dał wiary temu , że skarżący wykonał tylko 32 usługi transportowe. Część przesłuchanych świadków zeznała , że przekazała F.M. określoną kwotę pieniędzy na zakup samochodu , część , że nic nie zapłaciła lub niewielką kwotę połączoną z obiadem. Rozbieżne zeznania nie mogły być wykorzystane jako materiał w sprawie. W oparciu o przepis art.23 §1 pkt.1 Ordynacji podatkowej określono metodę oszacowania , stosując metodę porównawczą wewnętrzną , o której mowa w art.23 §3 pkt.1 Ordynacji podatkowej. Podniesiono , że brak jest ksiąg podatkowych lub innych dowodów niezbędnych do jej określenia , a metoda porównawcza wewnętrzna polega na porównaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy , w których znana jest wysokość obrotu. Oparto się na obrocie za miesiące od kwietnia do listopada 1997 r. , z wyłączeniem grudnia 1997r. z uwagi na to , że był on znacznie wyższy od pozostałych miesięcy. Średni miesięczny obrót wyniósł [...],- zł. Tak obliczony obrót podwyższono o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług w roku 1998 , w roku 1999 i w 2000 r. Ustalono struktury sprzedaży za poszczególne miesiące od kwietnia do listopada 2000 r. na podstawie struktury sprzedaży usług transportowych w 1997 r. Za styczeń , luty , marzec i grudzień 2000 r. przyjęto średniomiesięczny obrót ze sprzedaży w kwocie [...],- zł. Następnie określono obrót z tytułu usług transportowych - podstawę opodatkowania i podatek należny VAT. Przy sprzedaży usług i samochodu zastosowano stawkę 22%. Traktowanie przez podatnika czynności wykonywanych w 2000 r. jako okazjonalnych nie ma uzasadnienia. Sprzedane w 2000 r. przez F.M. samochody były sprowadzone na jego nazwisko , zarejestrowane na jego nazwisko i sprzedane we własnym imieniu. Obroty z tego tytułu potraktowano jako obroty z handlu. Nie może być mowy , że w przypadkach sprzedaży samochodów miały miejsce usługi transportowe. Czynności związane z ze sprowadzaniem z zagranicy pozostałych samochodów na imię i nazwisko innych osób fizycznych organ podatkowy potraktował jako usługi transportowe. Dla strony nie miało więc znaczenia , że sprowadzane samochody wymagały napraw. Odmówiono przesłuchania świadków na okoliczność , czy świadkowie dokonywali zapłaty podatnikowi poszczególnych kwot pieniędzy za sprowadzony samochód , czy tylko w ramach pełnomocnictwa powierzali te kwoty oczekując na dokonanie w ich imieniu tych czynności. Organ podatkowy uznał , że zeznania świadków , wobec rozbieżności w zeznaniach dotychczas przesłuchanych świadków nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie. Uznano , że jest poza sporem , iż w 1998 r. dokonując sprzedaży samochodów osobowych , której wysokość ustalono na podstawie przedłożonych przez podatnika umów kupna sprzedaży przekroczył on kwotę obrotu w wysokości [...],- zł zwalniającą go z podatku od towarów i usług. Stanowisko w tej sprawie Urząd Skarbowy szczegółowo uzasadnił w decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad 1998 r.
W odwołaniu od decyzji z dnia [...]r. F.M. działający przez pełnomocnika wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art.14 ust.3 ustawy poprzez przyjęcie , że na skutek sprzedaży przez podatnika pojazdów przekroczył on w listopadzie 1998 r. wartość określoną ustawą w związku z czym utracił zwolnienie podmiotowe i powinien dokonać zgłoszenia rejestracyjnego VAT , a następnie powinien składać deklaracje VAT obejmujące wartość sprzedawanych towarów i usług. Zarzut ten skutkuje zdaniem autora skargi objęciem podatnika obowiązkiem podatkowym w podatku VAT w następnych okresach. Uzasadniając wskazano na dołączone do odwołania wyjaśnienia podatnika , które powinny stanowić podstawę do weryfikacji dokonanych ustaleń. Podniesiono , że uzyskane w Urzędzie Skarbowym informacje na temat rozliczeń z tytułu używanych przez siebie prywatnych samochodów nie związanych z działalnością gospodarczą , stanowiły podstawę do podjęcia przez niego decyzji o zawieszeniu działalności gospodarczej a następnie do składania określonych zeznań podatkowych. Konsultując tą informację w jednym z biur rachunkowych upewnił się , że nie popełnia żadnego błędu. Sprzedane przez niego w 2000 r. samochody nie były związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Nie zachodzą wobec tego zdaniem odwołującego okoliczności wymienione w przepisach ustawy podatkowej uzasadniające włączenie tych pojazdów do podstawy opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym z tytułu nie zgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej , a tym samym brak jest uzasadnienia dla stwierdzenia o przekroczeniu obrotów. W dołączonym do odwołania oświadczeniu z dnia [...].05.2003 r. F.M. podał , że otrzymał w 1998 r. w Urzędzie Skarbowym informację od pracownicy , że może zlikwidować działalność gospodarczą lub może zawiesić działalność gospodarczą na czas nieokreślony. Na tak określoną informację zawiesił działalność gospodarczą. Ponadto zapytał jak ma postąpić z zakupionym w grudniu 1997 r. samochodem. Pracownica Urzędu Skarbowego miała mu odpowiedzieć , że w takim wypadku , jeżeli samochód jest sprzedawany przed upływem pół roku od jego nabycia , to odwołujący zobowiązany jest zapłacić podatek od zysku i wykazać to w PIT 37 , a nie musi tego wykazywać w zeznaniu PIT 28. poinformować miała go także , że w zeznaniu PIT 28 prócz danych osobowych ma wpisać we wszystkich pozycjach "0". Powodem zakupu na swoje nazwisko samochodu [...] i odsprzedaniu go było to , że nabywca znając F.M. ,a bojąc się czy samochód nie jest kradziony zażądał aby samochód kupił i oclił na swoje nazwisko. Silnik do samochodu [...] został zakupiony dla znajomego w ramach udzielonej mu w 1997 r. gwarancji.
Decyzją z dnia [...]r. w sprawie [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art.2 ust.1 , art.4 pkt.1 , art.5 ust.1 pkt.1 , art.9 ust.1 , art.14 ust.1pkt.1 i ust.3 , art. 15 ust.1 , art.18 ust.1 , art.25 ust.3, art.27 ust.1 i 4 ustawy, art.21§1 pkt.1 i § 3 , art.47 § 3, art.233 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał , że swoje stanowisko w kwestii utraty od [...]11.1998 r. zwolnienia od podatku od towarów i usług uzasadnił w decyzji dotyczącej listopada 1998 r. Czynności wykonywane przez F.M. , o których mowa w art.2 ust.1 ustawy , począwszy od 1994 r. miały miejsce w każdym roku podatkowym. Wykonywane były we własnym imieniu i na własny rachunek , a okoliczności ich wykonywania wskazywały na zamiar częstotliwego ich wykonywania. Organ odwoławczy uznał przyjętą metodę porównawczą wewnętrzną za prawidłową i zmierzającą do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Również porównanie ilości zeznanych w całym 2000 r. świadczonych usług transportowych - 32 z usługami świadczonymi w poszczególnych miesiącach 1997 r. - od 14 do 24 wskazuje na zasadność przyjętych przez organ pierwszej instancji ustaleń.
Pismem z dnia [...].11.2003 r. F.M. działający przez pełnomocnika złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Izby Skarbowej i wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art.121 § 1 i 2 w związku z art.125 § 1 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej ze względu na prowadzenie postępowania kontrolnego a następnie podatkowego w sposób przewlekły i mało wnikliwy przez to , że nie przesłuchano świadków na okoliczność dokonywania w imieniu zlecających odpraw celnych i ich charakteru a ponadto , że w sposób dowolny oceniono materiał dowodowy. Długi upływ czasu spowodował ponadto konieczność zapłaty odsetek , których można było uniknąć wydając decyzję bez zbędnej zwłoki. Podniesiono , że podatnik uzyskał informację , że w okresie zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej może dokonywać ich zbycia nie naruszając ustaw podatkowych. Zdaniem skarżącego dokonywana sprzedaż wcześniej zakupionych pojazdów nie była związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazano, że brak jest oparcia w ustaleniach organów podatkowych dotyczących ilości wykonywanych okazjonalnie usług transportowych i postawienie zarzutu wykonania znacznie większej ilości tych usług aniżeli ilości wynikającej z oświadczenia podatnika potwierdzonej dowodami w postaci informacji z Urzędów Celnych. Za nieuprawnione uznano oparcie się o ilość wykonywanych usług w okresie od lutego do grudnia 1997 r. wobec znacznego spadku popytu na te usługi i okazjonalności świadczonych usług.
Podniesiono także naruszenie art.14 ust.1 pkt.3 ustawy przez przyjęcie , że podatnik w związku ze zbyciem w 1998 r. trzech pojazdów utracił w listopadzie zwolnienie podmiotowe , a tym samym począwszy od tego okresu powinien składać deklaracje na podatek i dokonywać wpłat należnego podatku od towarów i usług. Nie zaprzeczając, że dokonał w 1998 r. sprzedaży trzech samochodów , to we wszystkich przypadkach samochody te wchodziły w skład majątku osobistego podatnika i nie stanowiły składników majątku obrotowego firmy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do przepisu art.97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153 po.1271 ze zm.) - sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy obowiązujące , a zatem przepisy ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. u. Nr 74 poz.368 ze zm.).
Na podstawie art.134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa , w tym także tych nie podnoszonych w skardze , które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie , a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma definicja podatnika podatku od towarów i usług zawarta w przepisie art.5 ust.1 pkt.1 ustawy , który stanowił , że podatnikami są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wykonują we własnym imieniu i na własny rachunek czynności, o których mowa w art. 2, w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy, nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo, a także wówczas, gdy czynności te polegają na jednorazowej sprzedaży rzeczy w tym celu nabytej. Przepis ten statuuje autonomiczną definicję podatnika , która nie jest związana ani z faktem rejestracji danego podmiotu jako prowadzącego działalność gospodarczą w odpowiedniej ewidencji , ani nawet z faktem rejestracji jako podatnika podatku VAT. Kluczowe znaczenie w tej definicji zawiera pojęcie "zamiar". Legislator podatkowy nie precyzuje tego pojęcia ani na gruncie analizowanej ustawy , ani w innych ustawach podatkowych. Skoro ustawodawca nie daje definicji na użytek prawa podatkowego to zasadnym byłoby przyjęcie określonego pojęcia w takim znaczeniu w jakim funkcjonuje ono w języku polskim. Słownik języka polskiego (pod red. M. Szymczaka , Wyd. PWN, Warszawa 1981, t. III, s. 927) przez zamiar określa "to co ktoś zamierza; projekt, plan, intencja, zrealizowania czegoś". Przyjmując tak rozumiane pojęcie "zamiar" w odniesieniu do przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy należałoby przyjąć, iż organ podatkowy winien w każdym przypadku udowodnić, iż intencją określonych czynności cywilnoprawnych, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne było dokonywanie tych czynności wielokrotnie. Dla ustalenia tego zamiaru nie wystarcza zapoznanie się z subiektywnym przeświadczeniem podmiotu , dokonującego obrotu , lecz należy sięgać do pewnych obiektywnych mierników , właściwych dla postronnego obserwatora. Ustawa o podatku od towarów i usług regulując podmiotowy i przedmiotowy zakres opodatkowania podatkiem nie posługuje się także wyraźnie pojęciem "działalność gospodarcza". Wśród czynności wymienionych w art. 2 znajduje się sprzedaż rzeczy ruchomych oraz świadczenie usług. Zgodnie zatem z art. 5 ustawy podatnikami tegoż podatku są podmioty wykonujące we własnym imieniu i na własny rachunek sprzedaż rzeczy ruchomych i świadczący usługi w okolicznościach, które wskazują, że sprzedaż ta oraz wykonywanie usług będą wykonywane w sposób częstotliwy. Sprzedaż zatem rzeczy ruchomych - dokonana we własnym imieniu i na własny rachunek - jak również świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT jeżeli taki był uprzedni cel ich nabycia oraz jeżeli świadczenie usług ma charakter zarobkowy. Jak już wskazano zamiar ten musi podlegać obiektywnej ocenie. Jak wynika z ustaleń organów podatkowych skarżący pomimo formalnego zawieszenia działalności gospodarczej nadal faktycznie trudnił się kupnem , importem i sprzedażą pojazdów samochodowych. Nie tylko z informacji Urzędów Celnych , ale i z twierdzeń samego podatnika wynika , że odpłatnie świadczył usługi transportowe. Nie można przyjąć jak chce skarżący , że dokonywał on tylko zakupu samochodów na prywatny użytek. Przeczy temu częstotliwość zakupu i sprzedaży samochodów, nawet jeżeli pomiędzy tymi datami upływało więcej niż 6 miesięcy , w powiązaniu dodatkowo z faktycznym świadczeniem usług. W sposób nie pozostawiający co do takiego zamiaru wątpliwości ilustrację stanowi przykład zakupu samochodu [...] w 1998 r. Z wyjaśnień samego podatnika wynika , że osoba nabywcy wiedząc o tym , że F.M. zajmuje się sprowadzaniem samochodów , zgłosiła się do niego , zleciła mu sprowadzenie na jego imię i nazwisko samochodu , a następnie przeniesienie jego własności na jej rzecz. W swoim środowisku F.M. był zatem uważany za osobę trudniąca się zarobkowo szeroko rozumianym handlem samochodami. Za taką samą osobę uznali F.M. świadkowie S.K. i I.K. . Świadek J.D. zlecała trzykrotnie nie tylko transport , lecz także nabycie samochodu. Świadek T.D. czynił to również trzykrotnie , a T.K. czterokrotnie. Skarżący przez cały okres posiadał dwie lawety do transportu samochodów. Powoduje to , że zdaniem składu orzekającego organy podatkowe prawidłowo uznały , że wykonywane po [...].01.1998 r. czynności przez F.M. wskazują na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy.
Za prawidłową należy także uznać metodę szacunku przyjętą przez organy podatkowe. Wybór metody oraz kolejne etapy postępowania wyznaczone są bowiem przepisem art.23 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisem art.23 § 1 pkt.1) Ordynacji podatkowej organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia. Nie ma wątpliwości w niniejszej sprawie , że skarżący w ogóle ksiąg , ani innych ewidencji nie prowadził. Nie można także przyjąć , by można było ustalić konkretne wielkości na podstawie zeznań świadków , na rzecz których dokonywał on usług transportowych. Świadkowie , o czym także poniżej , podawali prócz kwot gotówkowych także nieokreślone kwoty za paliwo i świadczenia w naturze , za jakie należy uznać posiłki. W odniesieniu do świadków J. i T.D. istnieje także rozbieżność pomiędzy ich zeznaniami co do wielkości przekazywanych kwot , a kwotami podawanymi na deklaracjach celnych SAD jako koszty transportu. Poza tym z wyjaśnień samego F.M. wynika , że nie wszystkie usługi świadczone przez niego zostały objęte informacjami Urzędów Celnych. Na tej zatem podstawie nie można było ustalić rzeczywistego przychodu z tytułu usług transportowych. Przepis art.23 § 3 Ordynacji podatkowej zawiera w swej treści gradację metod szacunku wymieniając na pierwszym miejscu metodę porównawczą wewnętrzną - polegającą na porównaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, w których znana jest wysokość obrotu (pkt.1). Wobec tego organ podatkowy był wręcz zobligowany do zastosowania właśnie tej metody. Ostatnim znanym rokiem z udokumentowanym przychodem jest 1997 r. Wbrew twierdzeniom skargi z materiału porównawczego wyłączono miesiąc grudzień , w którym podatnik osiągnął największy przychód w całym tym roku. Przyjęcie takiej metody i sposobu wyliczenia uznać należy za prawidłowy , a podkreślenia wymaga , że oszacowanie z natury rzeczy nie może doprowadzić do wyniku w pełni zgodnego ze stanem rzeczywistym.
Nie można przyjąć by organy podatkowe dopuściły się naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych. Podatnik nie wykazał , że otrzymał w styczniu 1998 r. informację z Urzędu Skarbowego na okoliczność możliwości handlu samochodami , która nie zostałaby zakwalifikowana jako wykonywanie czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Podatnik nie wskazał także by legitymował się udzieloną mu w trybie art.14 § 4 Ordynacji podatkowej pisemną informacją o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Ponadto zgodnie z obowiązującym w latach 1998 do 2000 przepisem art.121 § 2 Ordynacji podatkowej organy podatkowe jedynie w postępowaniu podatkowym i to na wniosek strony zobowiązane były do udzielania niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organ podatkowy pierwszej instancji nie miał zatem także obowiązku informowania podatnika o konieczności wykazywania czynności podlegających podatkowi od towarów i usług w związku ze składaniem przez niego w ramach samoobliczenia zeznań na formularzach PIT 28 i PIT 37. Poza tym wymaga podkreślenia , że jak wynika z samego oświadczenia podatnika z dnia [...].05.2003 r. jego ustne pytanie do Urzędu Skarbowego dotyczyło tylko jednego samochodu i ustna odpowiedź miała dotyczyć tylko jednego samochodu. Już w samym 1998 r. skarżący sprzedał cztery samochody , z czego Urząd Skarbowy zasadnie przyjął , że trzy w ramach działalności gospodarczej. W styczniu i marcu 1999 r. sprzedał kolejne pojazdy zakupione w grudniu 1998 r. Następnie dokonywał kolejnych sprzedaży zakupionych wcześniej pojazdów. Poza tym z relacji zawartej w oświadczeniu skarżącego nie sposób ustalić , czy ustne pytanie dotyczyło ryczałtowego podatku dochodowego , podatku dochodowego od osób fizycznych płaconego na ogólnych zasadach , czy też podatku od towarów i usług. Każda zaś z ustaw dotyczących tych podatków wyznacza inny krąg podatników, inny moment powstania obowiązku podatkowego i konkretyzacji zobowiązania podatkowego.
Nie można także uznać , że doszło do naruszenia zasady zupełności materiału dowodowego wyrażonej w art.187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgromadzono przede wszystkim dokumenty z Urzędów Celnych , informacje z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego , przesłuchano 11 świadków. Ci ostatni potwierdzili fakt stałego i odpłatnego świadczenia usług transportowych. Z uwagi na znikomą wartość dowodową zeznań tych świadków co do faktycznej wysokości kwot przekazywanych F.M. nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania innych świadków, co nie może mieć wpływu na prawidłowość ustaleń organów podatkowych. Część z przesłuchanych świadków wskazywała na przekazywane skarżącemu pieniądze na zakup paliwa oraz na zakup skarżącemu posiłków za świadczone usługi nie podając konkretnych kwot. Stosownie zaś do przepisu art.14 ust.2 ustawy z dnia z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Z 1993 r. nr 90 poz.416 ze zm.) za przychody uważa się także inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków. Tym samym w skład obrotu podlegającego opodatkowaniu powinna wejść także wartość tych składników. Tak zgromadzony materiał dowodowy został prawidłowo rozpatrzony przez organy podatkowe. Stanowisko organów podatkowych uznać należy za prawidłowe , gdyż nie wykracza także poza granice swobodnej oceny dowodów przysługującej tym organom na podstawie art.191 Ordynacji podatkowej. W rozpatrywanym przypadku odrzucenie wyjaśnień strony skarżącej zostało logicznie i przekonywająco uzasadnione. Stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą sprowadzało się jedynie do niedopuszczalnej w aspekcie niniejszej sprawy polemiki z ustaleniami organów podatkowych.
Konsekwencją ustalenia , że w 1998 r. sprzedaż trzech samochodów oraz jednokrotna usługa transportowa na rzecz siostry za kwotę [...]- zł przekroczyła kwotę obrotu określoną w przepisie art.14 ust.3 ustawy na [...],- zł była utrata przez F.M. zwolnienia podmiotowego i opodatkowanie kwoty obrotu ponad tak określoną wartość. Z tego względu , że w 1998 r. F.M. przekroczył wartość sprzedaży towarów i usług w kwocie [...],- zł nie posiadał już zwolnienia na podstawie art. 14 ust.1 pkt.1 ustawy w kolejnych latach. Dodatkowo wymaga podkreślenia , że definicja podatnika i czynności określonych w art.5 ust.1 pkt.1 ustawy nie rozróżnia majątku osobistego podatnika i składników majątku obrotowego firmy podatnika. Podatnikiem jest bowiem osoba fizyczna , a nie podmiot gospodarczy.
Z tych przyczyn , nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego , orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz1270).
/-/ M.Jaśniewicz /-/ M.Skwierzyńska /-/ J.Ruszyński
uk
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło