I SA/Po 272/09

POSTANOWIENIE Dnia 4 maja 2009r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T K o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. /-/ V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego TK złożył sporządzony w dniu[...]. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada żadnego majątku, pracy nie może znaleźć. Zarabia dorywczo [...] miesięcznie, co stanowi źródło jego utrzymania. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą żyje w separacji. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona wnioskodawcy z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje około [...] miesięcznie. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. wyjaśnienie czy skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym również z córką, 2. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2006, 2007 i 2008r. złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, 4. podanie czy skarżący lub osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z tytułu pracy dorywczej, sezonowej, zasiłków, stypendium itp.), 5. podanie czy skarżący lub osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 6. złożenie odpisu umowy o podział majątku wspólnego pomiędzy małżonkami, 7. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak proszę podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, 8. podanie czy żona i córka skarżącego posiadają jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty, 9. podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżący, jaka jest powierzchnia tego domu, jeżeli skarżący wynajmuje ten dom lub jakąś jego część proszę podać koszty najmu, 10. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. wyżywienie, energia elektryczna, woda, gaz, opał, telefon stacjonarny i komórkowy, abonament RTV, cyfra +, koszty leczenia i zakupu lekarstw, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy i w jakiej wysokości itp-), 11. podanie czy skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, od kiedy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli nie jest zarejestrowany to dlaczego. TK w odpowiedzi z dnia [...]. oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z żoną. Podał, że zeznań rocznych podatkowych za 2006, 2007 i 2008r. nie składał. Wskazał, że zarówno on jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych lokat i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca nie posiada wiadomości na temat czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają dodatkowe dochody. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Zauważyć należy, że referendarz sądowy nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie art. 255 w.w ustawy. Zgodnie z art. 255 ustawy jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Rola referendarza sądowego ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II FZ 797/06). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 14 września 2005r., sygn. akt II FZ 575/05). Ten ostatni natomiast z wyżej omówionych przypadków miał miejsce w niniejszej sprawie, gdzie zobowiązano skarżącego w wezwaniu z dnia [...] (karta nr [...] akt sądowych), do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przedłożył jedynie część informacji. Nie przedłożył natomiast szeregu innych istotnych informacji, w tym m. in. o kosztach miesięcznego utrzymania jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, o tym czy on lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, czy żona posiada jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty, czy wynajmuje dom, w którym mieszka i jakie z tego tytułu ponosi koszty, czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, od kiedy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli nie jest zarejestrowany to dlaczego. Nie przedłożył, pomimo wezwania, również zeznań rocznych podatkowych za 2006, 2007 i 2008r. złożonych przez jego żonę. Wnioskodawca wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie na fakt, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą żyje w separacji. Ponownie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że małżonkowie pozostają w separacji nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Zatem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, aby nie był w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek