I SA/Po 2797/03
WyrokWSA w Poznaniu2006-01-26
Skład orzekający: Gabriela Gorzan, Jerzy Małecki, Katarzyna Nikodem
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatek poniesiony przez spółkę z tytułu odszkodowania za zakaz konkurencji zapłaconego członkom zarządu, którzy z mocy prawa podlegają ustawowemu zakazowi konkurencji, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu?Ratio decidendi
Wydatek poniesiony przez spółkę z tytułu odszkodowania za zakaz konkurencji zapłaconego członkom zarządu nie może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu. Organy podatkowe słusznie wskazały, że poniesienie tego wydatku nie miało i nie mogło mieć wpływu na wysokość uzyskanego przychodu, zwłaszcza że członkowie zarządu podlegają ustawowemu zakazowi konkurencji, a spółka zabezpieczyła się dodatkowo poprzez umowy o zakazie konkurencji i nabycie know-how.Stan faktyczny
Spółka "A" zaliczyła do kosztów uzyskania przychodu 1/5 kwoty odszkodowania wypłaconego członkom zarządu z tytułu umów o zakazie konkurencji. Organy podatkowe zakwestionowały tę możliwość, uznając, że wydatek nie był poniesiony w celu uzyskania przychodu. Po wielokrotnych postępowaniach i decyzjach organów podatkowych, sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Jerzy Małecki as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem(spr.) Protokolant:st.sekr.sąd.Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Spółki "A" w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od [...]1999r. do [...]2000r. oddala skargę. /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ J. Małecki
Po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego przez Inspektora Kontroli Skarbowej w spółce "A", organ kontroli wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...] określająca dla "A" spółka z o.o. w Z. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy 1999/2000 obejmujący okres od 17 sierpnia 1999 r. do 30 czerwca 2000 r. w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w wysokości [...] zł oraz odsetki od zaległości podatkowej. Ustalono bowiem, że do kosztów uzyskania przychodów roku 1999/2000 spółka bezpodstawnie zaliczyła kwotę [...] zł stanowiącą 1/5 części wydatków poniesionych w związku z zawartymi w dniu [...] 2000 r. umowami o zakazie konkurencji z członkami zarządu spółki. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z postanowieniami umów o zakazie konkurencji, członkowie zarządu K. M. i W. T. w okresie 5 lat licząc od daty zawarcia umowy sprzedaży wiedzy technicznej, handlowej i organizacyjnej pomiędzy spółką "A" i wspólnikami spółki cywilnej "B" (której wspólnikami byli K. M. i W. T.) zobowiązali się zaniechać wszelkiej działalności, którą można byłoby uznać za rozpoczęcie lub wspieranie działalności konkurencyjnej w stosunku do spółki "A", zarówno przez spółkę "B" jak też w inny sposób, niezależnie od tego, czy to odbywa się na rachunek własny lub obcy. Ponadto K. M. oraz W. T. nie będą uczestniczyli w żadnej formie, zarówno bezpośrednio jak i pośrednio, w przedsiębiorstwach będących konkurentami spółki "A" lub w takich, z którymi spółka "A" utrzymuje kontakty handlowe. Strony umowy ustaliły, że za zakaz konkurencyjnej działalności, spółka "A" wypłaci odszkodowania K. M. i W. T. w kwocie [...] DEM. Nadto w dniu [...] 1999 r. z członkami zarządu K. M. i W. T. zawarto kontrakty menadżerskie, gdzie określono zadania, obowiązki członków zarządu. Członkowie zarządu zobowiązali się do przekazania spółce całego czasu zawodowego, wszelkiej wiedzy fachowej oraz doświadczenia, zastrzegając, że podjęcie działalności dodatkowej odpłatnej lub nieodpłatnej, objęcie stanowisk honorowych, jak również stanowisk w radach nadzorczych i innych podobnych stanowisk wymaga uprzedniej zgody wspólników. W dniu [...] 2000 r. spółka "A" zakupiła know-how od K.M. i W. T. wspólników spółki cywilnej "B" za kwotę [...] DEM. Przedmiotem umowy była wiedza dotycząca dystrybucji produktów spółki "A", w szczególności wykaz klientów, zasad organizacji dystrybucji w Polsce, możliwości marketingowych, postępowań administracyjnych, opracowań na temat rozszerzenia rynku dystrybucji. Wartość odpisów amortyzacyjnych od wartości zakupu została zarachowana w koszty uzyskania przychodu w kwocie [...] zł. Wszelkie wskazane w decyzji okoliczności oraz fakt, że wypłata odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji dotyczyła członków zarządu, którzy z mocy prawa (art. 204 i 292 kodeksu handlowego) są zobowiązani do zakazu konkurencji dowodzą, zdaniem organu I instancji, że wydatek z tytułu wypłaty odszkodowania nie został poniesiony w celu uzyskania przychodu, w związku z czym nie może być uwzględniony jako koszt uzyskania przychodu.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, z uwagi na naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. W odwołaniu spółka dowodzi, że wydatki poniesione przez Spółkę z tytułu wypłaconych odszkodowań mają wpływ na przychody osiągane przez spółkę "A". Podkreśla, że podstawowe znaczenie w tym względzie ma okoliczność, że spółka "A" podjęła działalność gospodarczą w Polsce w takim samym zakresie, w jakim od wielu lat działalność prowadzili W. T. i K. M. w formie spółki cywilnej "B". Wypłacając odszkodowanie, zdaniem strony, spółka wyeliminowała z rynku konkurenta, zapewniając sobie wstąpienie na rynek Polski przygotowany wcześniej przez wspólników spółki cywilnej "B". Również katalog wydatków, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu zawarty w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych nie wymienia wydatków na odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji. Przepisy kodeksu handlowego nie wykluczają wypłaty odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji, jak również te przepisy nie mają wpływu na prawa i obowiązki podatnika, które są ukształtowane przepisami ustaw podatkowych, mających charakter autonomiczny względem innych dziedzin prawa. Dlatego też, zdaniem strony, organ nie przeprowadził wnikliwej analizy stanu faktycznego i nie uwzględnił faktu, że umowy o zakazie konkurencji wiążą się przede wszystkim z faktem przekazania spółce "A" know-how, zaprzestaniem prowadzenia działalności przez spółkę "B", a nie z faktem powołania W. T. i K. M. do zarządu Spółki. Zdaniem strony było to zabezpieczenie spółki przed działalnością konkurencyjną w przypadku rezygnacji lub odwołania W. T. i K. M. z funkcji członka zarządu.
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Izba Skarbowa uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego, niezgodne z przepisami prawa (art. 8 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych) jest określenie przez Inspektora Kontroli Skarbowej jako roku podatkowego – rok 1999/2000. Natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazano okres podatkowy od 12 sierpnia 1999 r. do 30 czerwca 2000 r., który nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Zgodnie bowiem z zapisem umowy spółki pierwszy rok obrotowy zaczyna się w dniu wpisania Spółki do rejestru handlowego (Spółka została wpisana do rejestru 17 sierpnia 1999 r.) a kończy się 30 czerwca 2000 r. Z materiału dowodowego nie wynika, jaki rok podatkowy został przez podatnika zgłoszony do urzędu skarbowego. Nadto Izba Skarbowa wskazała, że wyjaśnienia wymaga sposób reprezentacji Spółki przy zawieraniu umów z członkami zarządu oraz kwestie związane z pożyczką od udziałowca Spółki na wypłaty odszkodowań.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego, Inspektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...]r. określił spółce "A" zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy od 17 sierpnia 1999 do 30 czerwca 2000 r. w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł oraz odsetki od powyższej zaległości. Uzupełniono informację dotyczącą wyboru roku podatkowego przez spółkę, jak również wskazano na ustalenia dotyczące odsetek od pożyczki udzielonej przez udziałowca Spółki. Ponownie Inspektor Kontroli Skarbowej zakwestionował zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu 1/5 kwoty wypłaconego odszkodowania ustalonego w umowie o zakazie konkurencji z członkami Zarządu Spółki w kwocie [...] zł.
Decyzja powyższa została zaskarżona do Izby Skarbowej. W odwołaniu strona ponownie zarzuca naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. z 2000 r. nr 54, poz. 654, ze zm.), wskazując, że zakwestionowany wydatek został poniesiony w celu uzyskania przychodu.
Izba Skarbowa decyzją nr [...] z dnia [...]r. uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy nie zawiera informacji niezbędnych do przyjęcia, że strona zgodnie z przepisami prawa zaliczyła odpisy amortyzacyjne od zakupu know-how do kosztów uzyskania przychodu.
Dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał decyzję nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł, ponownie kwestionując zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu kwoty odszkodowania wypłaconą W. T. i K. M. z tytułu zawartej umowy o zakazie konkurencji.
Pismem z dnia [...]r. spółka "A" wniosła odwołanie do Izby Skarbowej.
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na konieczność ponownej analizy dokumentów związanych z umową sprzedaży know-how.
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił spółce "A" zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres obejmujący okres od 17 sierpnia 1999r. do 30 czerwca 2000r. w kwocie [...] zł, wyłączając z kosztów uzyskania przychodu kwotę [...] zł związaną z wypłatą odszkodowania dla W. T. i K. M. z tytułu zakazu działalności konkurencyjnej. Organ wskazał, że z uwagi na treść umowy Spółki z dnia [...] 1999 r., kontrakty menadżerskie z dnia [...] 1999 r., umowę sprzedaży know-how z dnia [...] 2000 r., w której szeroko zostały określone zobowiązania K. M. i W. T. w zakresie zakazu konkurencji oraz w świetle art. 204 i 292 kodeksu handlowego, wydatek nie został poniesiony w celu uzyskania przychodu i nie może być uwzględniony jako koszt uzyskania przychodu.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona i w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez niezasadną odmowę uznania za koszt uzyskania przychodu kwoty [...] zł oraz naruszenia art. 121 §2 i 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W odwołaniu wskazano, że zawarcie umów o zakazie konkurencji było celowe i niezbędne z punktu widzenia rozwoju ekonomicznego spółki, ponieważ umowa Spółki, zawarte kontrakty menadżerskie oraz umowa sprzedaży know-how nie formułowały zakazu konkurencji i nie zabezpieczały interesów strony w sposób kompleksowy.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy nie podzielił argumentów strony w przedmiocie istnienia związku przyczynowo – skutkowego między spornym wydatkiem dotyczącym wypłaty odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji a przychodem. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, celowość i zasadność zawierania umowy o zakazie konkurencji i ponoszenia z tego tytułu wydatku budzi wątpliwości, z uwagi na treść art.. 204 k.h. formułującego ustawowy zakaz konkurencji, który formułuje zakaz zajmowania się interesami konkurencyjnymi oraz zakaz uczestnictwa w spółkach cywilnych i kapitałowych. W każdym przypadku podjęcia przez członka zarządu bezprawnych działań lub działań sprzecznych z postanowieniami umowy spółki, spółka jest uprawniona do dochodzenia roszczeń na podstawie art. 292 kh. Ewentualne zawarcie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu umowy o pracy z członkami zarządu, mogłoby, zdaniem organu podatkowego, uzasadnić ewentualną analizę jej treści pod kątem związku poniesionego przez stronę wydatku z przychodem w oparciu o art.15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje na umowę z dnia [...] 2000 r. zawartą pomiędzy spółką a W. T. i K. M.– sprzedaży know – how w przedmiocie dystrybucji produktów i artykułów reklamowych w szczególności długopisów, piór itp. w Polsce. Z treści tej umowy wynika, że sprzedający W. T. i K. M. zobowiązali się do nie udostępniania i nie przekazywania know-how oraz materiałów know-how umiejętności nabytych w trakcie prowadzenia działalności w spółce cywilnej "B" osobom trzecim. Organ podatkowy podkreśla, że nie kwestionuje ważności umowy o zakazie konkurencji, ale konsekwencje podatkowe wynikające z tej umowy. Za bezzasadny należy uznać, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, zarzut naruszenia art. 121 oraz 124 Ordynacji podatkowej. Decyzja organu podatkowego pierwszej instancji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, ocenę stanu faktycznego, z powołaniem stosownych regulacji prawnych, jak również wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierowa się organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję [...] z dnia [...]r. skarżąca spółka wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r. nr [...]. Decyzjom zarzuca naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dni 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w powiązaniu z art. 204 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. kodeks handlowy poprzez niedopuszczalną ich interpretację skutkującą bezpodstawnym wyłączeniem z kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu odszkodowania cywilnoprawnego wynikającego z umowy o zakazie konkurencji zawartej w dniu [...] 2000 r. do którego uiszczenia zobowiązana była strona skarżąca oraz naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji opartej na błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, skutkującym nieprawidłowym ustaleniom normy prawnej nie mającej zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym, co spowodowało, że organy działały bez podstawy prawnej. Strona skarżąca w skardze podnosi, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć wydatki poniesione w celu uzyskania przychodu, będące jednocześnie wydatkami nie wymienionymi w art. 16 ust. 1 w. w. ustawy. Przedmiotowe odszkodowanie nie jest wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem skarżącej spółki, oczywistym jest, że przedmiotowe wydatki miały zapewnić spółce wyeliminowanie z rynku konkurencji, a co za tym idzie, uzyskania większych przychodów. Zawarcie dwóch umów: sprzedaży know-how i o zakazie konkurencji było niezbędne dla kompleksowego zabezpieczenia interesów ekonomicznych strony skarżącej. § 4 umowy sprzedaży know-how, w którym sprzedający zapewnili, że materiały know-how nie zostaną udostępnione osobom trzecim przez okres dwóch lat, nie gwarantował wykorzystywania przez W. T. i K. M. ich wiedzy i umiejętności osobistych. Strona skarżąca kwestionuje również stanowisko organów podatkowych, że art. 204 kodeksu handlowego uzależniał zajmowanie się interesami konkurencyjnymi członków zarządu od uprzedniej zgody spółki. Zdaniem strony skarżącej, art. 204 kodeksu handlowego dopuszczał możliwość uczestnictwa w spółkach cywilnych i komandytowych w charakterze komplementariusza. Zakres podmiotowy ustanowiony w art. 204 k.h. był bardzo ograniczony. Rezygnując z podpisania umowy o zakazie konkurencji spółka "A" naraziłaby się na wykorzystanie przez W. T. i K. M. luki w obowiązującym art. 204 k.h. Z treści art. 204 k.h. nie wynikał, zdaniem skarżącej spółki, zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej, a jedynie zakaz jej podejmowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271, ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270).
Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy obowiązujące, a zatem przepisy ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
W przedmiotowej sprawie nie zachodzi spór co do normatywnego uregulowania kosztów uzyskania przychodów, a jedynie co do oceny okoliczności występujących w sprawie. Poza sporem jest, że w sprawie dotyczącej określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie, w jakim organy podatkowe zakwestionowały prawidłowość obliczenia podatku przez skarżącą spółkę, zastosowanie ma przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. nr 106 z 1993 r. poz. 482, ze zm.), zgodnie z którym kosztem uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu uzyskania przychodu, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Organy podatkowe w toku postępowania zakwestionowały prawo podatnika do uznania za koszt uzyskania przychodu wydatku poniesionego z tytułu wypłaty odszkodowania wynikającego z zawartej w dniu [...] 2000 r. umowy o zakazie konkurencji z W. T. i K. M., będących członkami zarządu spółki z o.o. "A". (podatnik zaliczył w koszty uzyskania przychodu 1/5 wypłaconego odszkodowania dokonując rozliczenia poniesionego wydatku w czasie obowiązywania umowy.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, rozstrzygnięcie sprawy przez organy podatkowe odpowiada prawu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądów Administracyjnych poglądem, możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodu uzależniona jest od powiązania wydatku z działalnością gospodarczą podatnika i istnienia chociażby potencjalnego związku przyczynowego między wydatkiem a uzyskanym przychodem. Nie tworzą kosztów działania podatnika podejmowane w innym celu niż uzyskanie przychodu( np. wyrok 24 listopada 1994 r. SA/Wr 1242/94, wyrok z 5 lutego 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 500/97, wyrok NSA z 12 września 1999, sygn. akt I SA/Wr 482/97, wyrok z 7 marca 2001 r. III SA 64/00). Z punktu widzenia prawa podatkowego nie każdy wydatek poniesiony przez podmiot gospodarczy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej może być uznany za koszt uzyskania przychodu, kosztem uzyskania przychodu może być tylko poniesiony wydatek, który ma lub może mieć wpływ na powstanie przychodu, przy rzetelnej i obiektywnej ocenie okoliczności jego poniesienia.
W przedmiotowej sprawie należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności związane z wypłatą odszkodowania występujące w badanym roku podatkowym. Jak wynika z materiału dowodowego, W. T. i K. M. prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej "B" w tym samym zakresie co "A" spółka z o.o. do [...] 1999 r. Spółka "A" rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 1 września 1999 r., członkami zarządu spółki zostali W. T. i K. M., którzy w dniu [...] 1999 r. zawarli kontrakty menadżerskie określające prawa i obowiązki członków zarządu. Członkowi zarządu zobowiązali się, zgodnie z podpisaną umową, do przekazywania Spółce do wyłącznej dyspozycji cały czas zawodowy, jak również wszelką fachową wiedzę oraz doświadczenie. W kontrakcie zastrzeżono, że podjęcie działalności dodatkowej odpłatnie lub nieodpłatnie, objęcie stanowisk honorowych, jak również w radach nadzorczych i innych podobnych stanowisk wymaga uprzedniej pisemnej zgody Wspólników. Kontrakt menadżerski został zawarty na okres 5 lat , z zastrzeżeniem, że zostanie przedłużany każdorazowo o jeden rok, jeżeli nie zostanie rozwiązany z sześciomiesięcznym wypowiedzeniem. Następne [...] 2000 r. Spółka "A" zawarła z K. M. i W. T. umowę sprzedaży wiedzy technicznej, handlowej i organizacyjnej (know-how). Przedmiotem umowy sprzedaży było know-how zdobyte w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, w zakresie dystrybucji w Polsce produktów spółki "A". W umowie sprzedający W. T. i K. M. zapewnili, że sporządzili materiały według najlepszej wiedzy oraz, że przekazane wiadomości nie zostały i nie będą przekazywane osobom trzecim lub w inny sposób udostępniane. Zastrzeżenie odnosi się również do know-how, które sprzedający nabędą podczas ich działalności na rzecz spółki "A". Konsekwencje nie wywiązania się z postanowień umowy zostały wskazane w umowie. Organy nie zakwestionowały zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z zawartymi kontraktami menadżerskimi, jak również z wydatkiem związanym z zawarciem umowy kupna sprzedaży know-how.
Nadto spółka "A" zawarła z K. M. i W. T. umowy o zakazie konkurencji. Umowy zostały zawarte na okres pięciu lat od daty zawarcia umowy sprzedaży wiedzy technicznej, handlowej i organizacyjnej między tymi samymi stronami. W umowie K. M. i W. T. zobowiązali się zaniechać wszelkiej działalności, którą można by uznać za rozpoczęcie lub wspieranie działalności konkurencyjnej w stosunku do spółki "A" zarówno przez spółkę "B" jak i w inny sposób, niezależnie od tego, czy to się odbywa na rachunek własny czy obcy. Nadto K. M. i W. T. zobowiązali się, że nie będą uczestniczyli w żadnej formie zarówno bezpośrednio jak i pośrednio w przedsiębiorstwach będących konkurentami spółki "A" lub w takich, z którymi spółka "A" utrzymuje kontakty handlowe. Jako cywilnoprawne odszkodowanie za zakaz działalności konkurencyjnej strony ustaliły odszkodowanie odpowiadające równowartości [...] DEM. Wydatek na odszkodowanie wynikające z w. w. umowy w ocenie organów podatkowych jak i Sądu nie jest kosztem uzyskania przychodu. Słusznie organy podatkowe wskazały, że poniesienie tegoż wydatku nie miało i nie mogło mieć żadnego wpływu na wysokość uzyskanego przychodu. Wypłata odszkodowania nastąpiła na rzecz członków zarządu. Osoby te z mocy prawa wynikającego z przepisu art. 204 kodeksu handlowego oraz art. 25 a –d ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324, ze zm.) podlegają ustawowemu zakazowi podejmowania działalności konkurencyjnych. Nadto również postanowienia zawartych umów cywilnoprawnych pomiędzy K. M. i W. T. a spółką "A" takich, jak: kontraktów menadżerskich i umowy sprzedaży know-how zobligowały K. M. i W. T. do zaniechania jakiejkolwiek działalności konkurencyjnej i możliwości przekazywania informacji związanych z przedmiotem działalności spółki "A" osobom trzecim. Nie można podzielić stanowiska skarżącej spółki, że unormowanie zawarte w art. 204 k.h. w sposób zasadniczy ograniczał zakaz konkurencji członków zarządu. Zgodnie z jego brzmieniem członek zarządu nie może bez zezwolenia spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi ani też uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik jawny lub członek władz. Interesem konkurencyjnym zajmuje się nie tylko ten, kto we własnym imieniu (i na własną rzecz) prowadzi jakieś przedsiębiorstwo (działalność gospodarczą), ale także ten, kto taką działalność prowadzi za pośrednictwem innej osoby bądź wprost przez kogoś innego. Przyjąć należy także, że nawet jedynie samo doradzanie bądź ułatwianie prowadzenia działalności innemu przedsiębiorstwu (podmiotowi gospodarczemu, spółce) jest również zajmowaniem się interesami konkurencyjnymi. Spółką konkurencyjną jest jakakolwiek spółka cywilna lub handlowa mająca interesy konkurencyjne w stosunku do spółki, w której dana osoba pełni funkcję członka zarządu ( Kodeks Handlowy. Komentarz – tom I S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, wydanie I str. 1031) . Nadto zakaz konkurencji przewidziany w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej miałby zastosowanie w zakresie nie uregulowanym odpowiednio przepisami kodeksu handlowego. Nie można również uznać argumentu strony skarżącej, że za zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodu wydatku z tytułu wypłaty odszkodowania przemawia zakres zakazu konkurencji, dotyczy bowiem osób, które pełnią funkcje członków zarządu. Ustawowy zakaz konkurencji ustaje z momentem zaprzestania pełnienia funkcji członka zarządu, co może nastąpić w każdym momencie w wyniku odwołania lub rezygnacji. Jednakże w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania wypłata odszkodowania nastąpiła na rzecz członków zarządu i nie wiązała się z sytuacją, która mogłaby wyniknąć po ewentualnym zaprzestaniu pełnienia funkcji członka zarządu. Organy podatkowe dokonały, zgodnie z orzecznictwem sądowym, indywidualnej oceny poniesionego wydatku pod kątem jego związku z przychodem , biorąc pod uwagę czy poniesiony wydatek miał bądź mógł mieć wpływ na wysokość uzyskanego przychodu. Skoro istniał ustawowy zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej przez członków zarządu, jak również spółka zapewniła sobie wyłączność w zakresie posiadania wszelkiej wiedzy mającej związek z prowadzoną działalnością poprzez nabycie know-how, wydatek poniesiony w badanym roku podatkowym w wysokości [...] zł związany z wypłatą odszkodowania, z uwagi na brzmienie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności bezzasadny jest również zarzut zawarty w skardze naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej.
W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
/-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ J. Małecki
AR
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło