I SA/Po 2811/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Karol Pawlicki /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 01 grudnia 2005 r. ze skargi D. i R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług za 1999r. oddala skargę /-/ K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/ W. Zygmont Decyzją z dnia [...]r. o nr [...],[...] Urząd Skarbowy odmówił D. i R. Z., prowadzącym Firmę "A", umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych za [...] rok: w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...]zł, w podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że we wniosku o umorzenie odsetek podatnicy wskazali, iż przypis podatku powstał w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej. Kontrola nie uznała faktur na zakup usług przez nieuczciwych kontrahentów. Ustaloną w ten sposób zaległość podatnicy muszą zapłacić z osiągniętego na bieżąco dochodu, ponieważ nie dysponują rezerwami finansowymi pozwalającymi na jednorazową zapłatę zadłużenia. Przedsiębiorstwo budowlane prowadzą od siedmiu lat, jednak brak wiedzy i doświadczenia przyczynił się do powstania zaległości. Na dzień [...]r. firma zatrudniała 5 osób, a w sezonie letnim zwiększy zatrudnienie do ok. 25 osób. Roboty budowlane prowadzone są na terenie miasta K. i województwa wielkopolskiego, przynosząc zaspokojenie potrzeb społecznych. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że R. Z. wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym o powierzchni [...]m2. Źródłem utrzymania jest dochód miesięczny w kwocie [...]zł. Na stanie samochód osobowy marki "B" rocznik 1996 oraz "C" rocznik 1978. Struktura miesięcznych wydatków kształtuje się w wysokości ok. [...]zł. Obroty z ostatnich trzech miesięcy z działalności gospodarczej wynosiły: w marcu [...]zł, w kwietniu [...]zł, w maju [...]zł. Dochód za [...]r. - [...]zł. Ustawodawca w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137, poz. 926 ze zm.) stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub publicznego może umorzyć zaległość podatkową w całości lub części, lub same odsetki za zwłokę, nakazując jednocześnie w § l "a" wobec przedsiębiorców stosowanie ustawy z dnia 27 lipca 2002 roku o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141 poz. 1177). W przedmiocie tym podatnik oświadczył, że na przestrzeni 3 ostatnich lat poprzedzających dzień złożenia wniosku nie korzystał z pomocy publicznej. Analizując przypadek podatnika, a zwłaszcza jego możliwości płatnicze oraz postawę osobistą w kwestii regulowania należności podatkowych, organ nie doszukał się elementów opowiadających się za przyznaniem ulgi w postaci umorzenia. Jako dowodu nie można uznać wskazań o braku doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej co spowodowało, że podatnik zawierzył nieuczciwym kontrahentom. Argumentacja, że podatnik partycypuje w wydatkach w kwocie [...]zł miesięcznie na leczenie swojej matki, na dowód czego przedstawił wprawdzie zaświadczenie lekarskie o jej chorobie, ale nie załączył żadnych dowodów faktycznie uprawdopodabniających, że owe wydatki ponosi, nie jest szczególną okolicznością. Prawa i obowiązki pomiędzy rodzicami a dziećmi reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy, a z informacji Urzędu Skarbowego wynika, że I.Z. - ojciec wnioskującego jak i matka posiadają stałe dochody w postaci emerytur. Tak więc ciężar wydatków związanych z chorobą matki ciąży przede wszystkim na rodzicach podatnika. Zdaniem Urzędu Skarbowego podatnik nie wykazuje woli sukcesywnego zmniejszania swoich zaległości podatkowych. Od kwietnia [...]r. uregulował dobrowolnie tylko niewielką kwotę na poczet podatku dochodowego od wynagrodzeń pracowników za [...]rok. Pozostałe wpłaty widniejące na koncie zostały ściągnięte przymusowo w postępowaniu egzekucyjnym oraz przeksięgowane z nadpłaty podatku. Ponadto podatnik w listopadzie [...]r. przystąpił do programu restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, którego celem jest umożliwienie przedsiębiorcom odzyskanie płynności finansowej i konkurowania na rynku, aby w przyszłości umożliwić terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Podatnikowi stworzona została szansa na umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za rok [...] w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł. Warunkiem umorzenia jest bieżące regulowanie należności nieobjętych restrukturyzacją do [...]r. oraz uiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej, która została rozłożona na raty. Podatnik zapłacił tylko dwie raty przedmiotowej opłaty. Nieprawdziwa okazała się sugestia o wzroście zatrudnienia pracowników w sezonie do 25 osób. Z danych Urzędu Skarbowego wynika, że w miesiącu maju [...]r., firma zatrudniała tylko 3 pracowników. Samej deklaracji zatrudnienia pracowników, nie można uznać jako dowód w sprawie, tym bardziej, że w roku poprzednim, pracowało w firmie tylko kilka osób. Należy zauważyć, że okres od wiosny do jesieni jest dla budownictwa korzystny, co potwierdzają dane dotyczące przychodów i dochodów za poszczególne miesiące [...]roku i pierwszego półrocza [...]r. W odwołaniu skarżący oświadczyli, że zaległości podatkowe powstały na skutek wykluczenia faktur wystawianych przez nieuczciwych kontrahentów. Obecnie nawet wyprzedaż całego majątku nie pozwoli na spłatę całej zaległości. Skarżący nie chcą uchylić się od zapłaty, ale dążą do utrzymania firmy, w której obecnie pracuje 6 osób. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że podatnik nie płacąc na bieżąco i we właściwej wysokości należnych zobowiązań podatkowych finansował się środkami budżetu państwa, co spowodowało, że w okresie kiedy posiada trudności finansowe ciąży na nim obowiązek zapłaty znacznych zaległości oraz odsetek za zwłokę. W przypadku zaś podatku od towarów i usług należy zwrócić uwagę na okoliczność, że podatek ten jest płacony przez nabywcę towaru lub usługi do rąk sprzedawcy i nie stanowi przychodu podatnika. Nie będąc kosztem jego działalności nie wpływa na wynik finansowy jego firmy, a pobrany we właściwiej wysokości przez sprzedawcę podatek ten powinien być w odpowiednim terminie odprowadzany na konto urzędu skarbowego. W skardze do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. i R.Z. podnieśli, że odmowa umorzenia odsetek nie znajduje uzasadnienia z punktu widzenia interesów społecznego jak i interesów podatnika. Organy nie powinny mechanicznie i sztywno pojmować zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Zdaniem skarżących ochrona miejsc pracy jest obowiązkiem nie tylko podmiotów gospodarczych, ale i administracji rządowej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Jeżeli więc organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67 Ordynacji podatkowej tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość (odsetki) może być umorzona. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Decyzja uznaniowa jest uchylana w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, że na wynik sprawy mogło to mieć wpływ istotny. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2003r., sygn. akt III SA 2457/02, "LEX" nr 145036). W niniejszej sprawie organy podatkowe dążyły do zbadania całokształtu okoliczności związanych z sytuacją materialną i rodzinną podatników. W aktach administracyjnych znajdują się: oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym R.Z. (k. 2 - 3), z którego wynika, że ma on niepracującą żonę i 5 - letniego syna, łączny dochód miesięczny wynosi ok. [...]zł, podatnik jest właścicielem mieszkania i samochodu "C", oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym Firmy "A", której właścicielem jest R.Z. (k. 4 - 5). W oświadczeniu podano, że firma istnieje od [...]r., zatrudnia od 5 do 15 osób, na majątek ruchomy składają się m. in. betoniarki, wiertarki, szlifierki. Stan wierzytelności określono na [...]zł, a stan roszczeń na [...]zł. Obroty wynosiły: listopad [...]r. - [...]zł, grudzień [...]r. - [...]zł, styczeń [...]r. - [...]zł. Dochody: [...]r. - [...]zł, [...]r. - [...]zł oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym R.Z., w którym wykazano posiadanie samochodu marki "B" i strukturę wydatków (k. 51 - 52), oświadczenie z dnia [...]r. o stanie majątkowym w/w firmy, w którym wykazano wysokość wierzytelności na ok. [...]zł, a roszczeń - na [...]zł. Obroty wyniosły: marzec [...]r. - [...]zł, kwiecień [...]r. - [...]zł, maj [...]r. - [...]zł Dochody w [...]r. - [...]zł W oparciu o powyższe informacje oraz na podstawie danych znanych organom z urzędu wyprowadzono słuszny wniosek, że w przypadku podatników nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak na to wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych w przypadku "ważnego interesu podatnika" należy wziąć pod uwagę m. in. stan zdrowia i możliwości zarobkowe podatnika. W przypadku R.Z. nie można za taką okoliczność potraktować stanu zdrowia jego matki (k. 1 akt administracyjnych), skoro skarżący nie powołał żadnych innych faktów poza tym, że łoży na jej utrzymanie w związku ze stwierdzoną chorobą. Ponadto skarżący cały czas prowadzi działalność gospodarczą, która w różnych okresach przynosi dochód, choć i straty (notatka służbowa - strata z działalności gospodarczej w czerwcu, lipcu i sierpniu [...]r. - k. 94). Natomiast na rozprawie przed Sądem podatnik dodatkowo wyjaśnił, że nie występował na drogę prawną przeciwko kontrahentowi, który swoimi działaniami spowodował powstanie szkody. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/ K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/ W. Zygmont AR