I SA/Po 2840/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2005r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie dotyczącej określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] roku w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanego towaru ( odzież) oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Decyzja ta została skierowana do Firmy "A" oraz do przedstawiciela pośredniego Agencji Celnej. Pismem z dnia [...] roku odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. C. w imieniu Firmy "A".. Odwołujący żądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe oraz wstrzymania wykonania skarżonej decyzji. Według J. C. tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem kserokopię pełnomocnictwa z dnia [...] roku udzielonego mu przez P. B. prowadzącego Firmę "A"- upoważniającego go jako pracownika do reprezentowania P. B. i jego firmy przed organami celnymi i egzekucyjnymi. Zgodność pełnomocnictwa z oryginałem potwierdził sam pełnomocnik, opatrując je pieczątką "Doradca podatkowy nr wypisu [...] mgr J. C.". Organ I instancji w piśmie z dnia [...] roku wezwał J. C. do nadesłania dokumentu potwierdzającego fakt, iż uzyskał status pracownika firmy "A". W piśmie z dnia [...] roku J. C., w związku z wezwaniem z dnia [...] roku, poinformował Urząd Celny między innymi o tym, że jest w posiadaniu umowy o pracę, ale z woli zarówno jego jak i jego pracodawcy warunki umowy objęte są tajemnicą i nikt do tej pory nie zwolnił go od jej naruszenia. Dyrektor Izby Celnej, w związku z wniesionymi odwołaniami i zażaleniami, w piśmie z dnia [...] roku wezwał J. C. do nadesłania: 1) oryginału lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa udzielonego mu przez Firmę"A" zaznaczając, że nie będą honorowane pełnomocnictwa potwierdzone za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego 2) dokumentów potwierdzających, że jest on pracownikiem zatrudnionym przez Firmę "A" zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Na powyższe wezwanie J. C. udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...]roku ( dotyczącym postępowań w czterech sprawach). Załączył do niego kserokopię umowy o pracę oraz oryginał pełnomocnictwa do reprezentowania firmy"A" i jednocześnie wniósł o zwrot pełnomocnictwa po dokonaniu stosownego odpisu. W aktach niniejszej sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa, z której wynika, że powyższe pełnomocnictwo zostało udzielone J. C. ( pracownikowi) w dniu [...] roku przez P. B. do reprezentowania go i jego firmy przed organami celnymi, inspekcją celną, organami podatkowymi i egzekucyjnymi. W piśmie z dnia [...] roku znalazła się natomiast wzmianka o następującej treści "oryginał przy sprawie [...]". Z "umowy o pracę" ( kserokopia) potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego mgr J. C.- wynika zaś, że umowa została zawarta w dniu [...] r. pomiędzy Firmą "A" ul. K. [...] O. zwanej zakładem pracy reprezentowanym przez P. B. a J. C., na czas nieokreślony. Rodzaj umówionej pracy to: doradca prawny i podatkowy, miejsce wykonywanej pracy- K. -O., czas rozpoczęcia pracy: [...]r. Dane dotyczące wymiaru czasu pracy oraz wynagrodzenia zostały wykorektowane przez J. C.. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku, adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu odwołania z dnia [...] roku na podstawie art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2 oraz art. 239 Ordynacji podatkowej ( Dz.U. Nr 137 poz. 926 z 1997 r. z późń. zm.) stwierdził niedopuszczalność w.w. odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na art. 253 § 2 kodeksu celnego, który określa wprost osoby mogące występować w charakterze pełnomocnika strony przed organem celnym zarówno pierwszej jak i drugiej instancji oraz wyjaśnił, że wobec tego doradca podatkowy nie może występować w charakterze przedstawiciela bezpośredniego w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej. Wskazał też, że doradca podatkowy może tylko uwierzytelnić pełnomocnictwo udzielone mu w sprawach podatkowych, co wynika z art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym a w trakcie prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego J. C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia [...] roku, która została przez niego potwierdzona za zgodność z oryginałem. Dalej Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę na to, że J. C. wykonuje zawód doradcy podatkowego i jednocześnie zatrudnia się w tym charakterze w Firmie "A". Ponieważ powyższa firma nie trudni się zawodowo doradztwem podatkowym ( zajmuje się importem-eksportem, handlem hurtowym, odzieżą, obuwiem, tkaninami, materiałami budowlanymi oraz prowadzi pośrednictwo handlowe w tym zakresie), a wspólnikami jej nie są wyłącznie doradcy podatkowymi, organ odwoławczy uznał, że umowa o pracę została zawarta z naruszeniem przepisów prawa ( art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym). Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że bezpośrednim powodem nie uznania reprezentacji w oparciu o załączoną umowę jest kwestionowanie możliwości zatrudnienia J. C. w charakterze doradcy podatkowego. Skargę na to postanowienie złożył J. C.- w imieniu własnym wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem oraz o obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania. Skarżący na wstępie zarzucił organowi celnemu, że pomylił pojęcie " przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art. 136 i 137 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stawiając między nimi znak równości. J. C. wskazał, że pojęcie przedstawicielstwa, o którym mowa w art. 253 § 2 Kodeksu celnego ma zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi. Inaczej wygląda zaś sytuacja, gdy towar objęty już został procedurą celną, tak jak w niniejszym przypadku, a organ celny wszczął postępowanie i wydał na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych. Według skarżącego postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do "innych wypadków"- jest to postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony skarżącej może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. J. C. zawarł też w skardze zarzut o dyskryminowaniu jego albo doradcy podatkowego lub łącznie J. C. jako doradcy podatkowego. Podnosząc też, że nie ma przepisu w polskim prawie zakazującego doradcy podatkowemu ( zawód zaliczony do grupy zawodów o szczególnym zaufaniu publicznym) potwierdzać za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów przez niego przedstawionych, w tym umowy o pracę skarżący zarzucił organowi celnemu nadinterpretację art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym. Ponadto J. C. postawił zarzut błędnej oceny rodzaju jego zatrudnienia, albowiem z żadnej zawartej przez niego umowy o pracę nie wynika, by był on zatrudniony w charakterze doradcy podatkowego, a zatem nie zostały naruszone przepisy rozdziału 5 ustawy o doradztwie podatkowym. Skarżący podkreślił również, że organ celny nie jest uprawniony do badania kwalifikacji ustanowionego w sprawie pełnomocnika oraz nie posiada uprawnień do stosowania wykładni rozszerzającej ustawy o doradztwie podatkowym. Na koniec J. C. podał, że z Agencją Celną zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony. Strony umówiły się, że będzie on wykonywał czynności radcy prawnego. Nie należy jednak tego rozumieć jako wykonywanie zawodu radcy prawnego- jak to sugeruje organ celny, a szczegółowo rodzaj umówionej pracy określa dokument zatytułowany "zakres czynności" stanowiący załącznik do umowy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż pomimo tego, że J. C. w swej skardze powołał się na nr sprawy dotyczącej postępowania wobec Firmy "A" to zarzuty w niej zawarte odnoszą się do reprezentacji Agencji Celnej. Organ II instancji odpowiedział jednak na zarzuty skarżącego tak, jakby dotyczyły sprawy P. B.. Powołał się też dodatkowo na pismo z dnia [...] roku, w którym informowano powyższą Firmę "A", że umocowanie J. C. jest nieskuteczne. Na rozprawie J. C. oświadczył, że skargę złożył w imieniu własnym i nigdy nie był stroną postępowania. Ponadto podał, że w uzasadnieniu skargi powoływał się również na fakt reprezentowania Agencji Celnej, albowiem w tym samym okresie czasu był pracownikiem tej Agencji jak i Firmy "A" P. B.. J. C. działając także w imieniu uczestnika postępowania P. B. wniósł o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż to zarzucał skarżący. Na wstępie należy podkreślić, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej. Nietrafny jest zatem wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej jako podstawę działania pełnomocnika na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny ( Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem ( w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 roku tj. w dacie składania przedmiotowego środka zaskarżenia oraz wydawania postanowienia przez organ celny II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organami celnymi w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej ( jak w niniejszej sprawie) mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi ( I i II instancji) ma związek z przeznaczeniem towaru i nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. Skuteczne pełnomocnictwo mogło więc zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem firmy tj. Firmy "A". Z tego względu zasadne było wezwanie przez organ celny I instancji J. C. do nadesłania dokumentu potwierdzającego fakt, iż uzyskał status pracownika firmy "A" z siedzibą w O. W piśmie z dnia [...] roku J. C. powołał się na umowę o pracę zawartą z P. B., ale jednocześnie wskazał, że warunki tej umowy objęte są tajemnicą. Kserokopię powyższej umowy o pracę J. C. załączył dopiero do pisma z dnia [...] roku stanowiącego odpowiedź na wezwanie Dyrektora Izby Celnej zawartego w piśmie z dnia [...] roku. Wynika z niej, że J. C. był zatrudniony w Firmie "A" od dnia [...] roku w charakterze doradcy podatkowego i prawnego, co narusza treść art. 31 ustawy z dnia 5 lipca 1996 roku o doradztwie podatkowym ( Dz.U. Nr 9 poz. 86 z 2002 roku z późń. zm.). W tej sytuacji, gdy Dyrektor Izby Celnej przyjął, że J. C. nie udowodnił faktu zatrudnienia w firmie P. B., albowiem przedłożył kserokopię umowy o pracę z dnia [...] roku, którą potwierdził za zgodność z oryginałem, do czego nie jest upoważniony jako doradca podatkowy ( art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym) a tym samym według organu celnego nie wykazał umocowania do działania w imieniu Firmy "A" - P. B. to winien był wezwać P. B. jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania- na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem jak każde podanie, musi spełniać pod względem formy i treści wymagania stawiane w art. 168§ 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie zaś strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej ( w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1999 roku- sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870). Brak takiego wyraźnego wezwania strony w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania narusza też zasadę pogłębiania zaufania do organów wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności ( art. 127 Ordynacji podatkowej). Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że pismo z dnia [...], na które powołano się w odpowiedzi na skargę stanowiło jedynie wezwanie strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego i chociaż przy okazji organ celny I instancji informował o nieskutecznym umocowaniu J. C., to nie było to wezwanie w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Przestrzeganie wyżej omówionych przepisów i zasad postępowania wyklucza też możliwość uznania, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Stroną postępowania nadal była Firma"A" - P. B.. Jednocześnie Sąd zauważa, że organ celny błędnie przyjął, iż naruszenie w zawartej przez strony umowie o pracę art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością dokonanej czynności prawnej. Ze względu na powyższe okoliczności należało stwierdzić, że Dyrektor Izby Celnej wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 1 i 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 §3 oraz art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ celny powinien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera c), art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 979 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) jak w sentencji wyroku. /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska