I SA/Po 302/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku KM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych jako osoby trzeciej postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący KM złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podał, że wynagrodzenie jego po zajęciach komorniczych wynosi około [...] na rękę miesięcznie. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synami: C lat [...] i M lat [...]. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej i innych nieruchomości. Nie posiada również oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Podał, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Wskazał, że z tytułu umowy o pracę otrzymuje dochód w wysokości [...] brutto, jego żona natomiast z tytułu umowy o pracę otrzymuje dochód w wysokości [...] brutto oraz z tytułu wynajmu lokali w wysokości [...] brutto. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 2, 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Pismem z dnia [...] (karta nr [...] akt sądowych) wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, dopłaty do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej itp.), 4. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, koszty utrzymania samochodu, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 6. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak proszę podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, 7. podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżący, jeżeli wnioskodawca wynajmuje ten dom to należy podać koszty najmu, 8. podanie czy osoby, z którymi skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają nieruchomości (np. dom, mieszkanie, działka gruntu, nieruchomość rolna – jaka jest ich powierzchnia), oszczędności (w jakiej wysokości), papiery wartościowe i wartościowe przedmioty, jeżeli tak to jakie. Pismo do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku minął w dniu [...]. Tymczasem skarżący wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i przedłożenie w.w dokumentów nie uzupełnił. Natomiast co do wątpliwości skarżącego, czy mając rozdzielność majątkową prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe zauważyć należy, że to skarżący w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z dziećmi. Skarżący podał również, że jego żona uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz z wynajmu lokali, wskazał również wysokość tych dochodów. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, nie stanowi okoliczności, w której to żona nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego, jeżeli jej sytuacja finansowa i majątkowa na to pozwala. Podkreślenia wymaga bowiem, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego przez niego postępowania sądowoadministracyjnego. Zatem okoliczność, że wnioskodawca nie ujawnił sytuacji majątkowej żony nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zauważyć należy, że skarżący nie udzielił również dodatkowych informacji dotyczących jego osoby, gdyż nie przesłał złożonych przez niego odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie podał, czy posiada rachunki bankowe, samochód osobowy, nie wyjaśnił do kogo należy dom, w którym mieszka, nie wskazał również w jakiej wysokości on i jego rodzina ponoszą koszty miesięcznego utrzymania. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że KM nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie wykazał zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.