I SA/Po 303/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi X. Sp. z o.o. w X. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. X. Sp. z o.o. z siedzibą w X., reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w A. z dnia [...], nr [...], wymierzającą spółce karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach o nazwie: [...] nr [...], [...] nr [...] oraz [...] nr [...], poza kasynem gry, w wysokości [...] zł. W petitum skargi sformułowano wniosek w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W argumentacji zgłoszonego żądania spółka podniosła, że wykonanie spornej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca oświadczyła, że na dzień 31 października 2015 r. zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości [...] zł. Aktualnie wobec spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. Skarżąca podała, że z uwagi na niebagatelną kwotę już uiszczonych kar grozi jej utrata płynności finansowej, a to z kolei może skutkować groźbą upadłości spółki, czyli sytuacją, której nie da się już odwrócić nawet w przypadku wygrania przez nią sporu i zwrotu jej wyegzekwowanego wcześniej świadczenia. Obecnie strona ponosi duże straty nie tyko, nie osiągając planowanych zysków, co uniemożliwia jej zatrzymanie przedmiotowych urządzeń przez Urzędy Celne, ale także ponosząc straty finansowe. Uiszczenie kar pieniężnych na obecnym etapie postępowania, kiedy dokonanie czynu z art. 107 k.k.s. nie zostało udowodnione żadnym prawomocnym orzeczeniem. Wskazała, że dalsze nakładanie na skarżącą decyzjami kar i nie wstrzymywanie ich wykonania grozi jej nieodwracalną szkodą. Według spółki w przesłankach wynikających z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."), chodzi nie tylko o szkodę grożącą samemu skarżącemu, ale również każdą inną szkodę w tym także szkodę grożącą Skarbowi Państwa w związku z wypłatą pobranych kar. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała się na postanowienia wydane przez sądy administracyjne, którymi wstrzymano wykonanie decyzji. Do pisma załączono rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. (w wariancie porównawczym do roku 2012), listę księgowań na kontach analitycznych za okres od 1 stycznia do 31 października 2015 r., listę księgowań na kontach syntetycznych za okres od 11 grudnia do 31 grudnia 2014 r. oraz za okres od 1 stycznia do 13 kwietnia 2015 r., a także listę zapisów kasowych/bankowych dotyczących uiszczenia nałożonych kar oraz oświadczenie prezesa spółki o wysokości kar zapłaconych w latach 2012-2015. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Treść normatywna powyższych przepisów wskazuje, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Będące podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków są pojęciami nieostrymi, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich ogólnej normy i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Szkoda, o jakiej mowa w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a., to taka szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (zob. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2004 r., o sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązkiem strony, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jest przedstawienie Sądowi tez, twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. został bowiem tak skonstruowany, że ciężar wykazania, iż okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., o sygn. akt II FZ 460/10, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków zależy orzeczenie Sądu. Brak wskazania we wniosku tych przyczyn uniemożliwia Sądowi merytoryczną ocenę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., o sygn. akt FZ 65/04, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie poczynione wyżej rozważania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności takie jak brak jednolitego orzecznictwa Służby Celnej, co do charakteru gier urządzanych na urządzeniach skarżącej, a także różna praktyka organu I instancji w zakresie uzależnienia wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie stanowią okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Odnosząc się do powyższej argumentacji należy stwierdzić, że nie może ona wywrzeć zamierzonego rezultatu. Podniesione przez skarżącą w uzasadnieniu skargi, a wymienione powyżej okoliczności, abstrahują bowiem od przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Stosownie bowiem do art. 61 § 3 P.p.s.a. warunek wstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności stanowi uprzednie wykazanie, że w sprawie w odniesieniu do skarżącej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powołane wyżej okoliczności nie mogą zatem stanowić argumentu przemawiającego za wstrzymaniem wykonania objętej skargą decyzji. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 590/12, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do wskazanych przez skarżącą wątpliwości co do konstytucyjności przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych należy wskazać, abstrahując od tego, że możliwość uznania przepisów będących podstawą wydania aktu objętego skargą za niezgodne z Konstytucją nie stanowi w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. okoliczności uzasadniającej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, że na chwilę obecną wątpliwości te są już nieaktualne. Zauważyć, w tym miejscu należy bowiem, że wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny (Dz. U. z 2015 r. poz. 369) orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, z 2010 r. Nr 127, poz. 857, z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 134, poz. 779, z 2013 r. poz. 1036 oraz z 2014 r. poz. 768 i 1717) są zgodne z: a) art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Z kolei w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 i 1201) w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186, ze zm.), są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W kontekście przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji Dyrektora Izby Celnej w P., skarżąca w uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, że na dzień 31 października 2015 r. zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości [...] zł. Akcentując wysokość nałożonych kar spółka wskazała na groźbę upadłości, której nie da się odwrócić nawet w przypadku wygrania przez nią sporu i zwrotu jej wyegzekwowanego wcześniej świadczenia. Skarżąca dołączyła przy tym do skargi zestawienie dokumentujące wysokość poniesionych przez nią kar oraz rachunek zysków i strat (sporządzony w wariancie porównawczym) za okres od początku do końca 2013 r. Z dokumentu tego wynika, że w 2013 r. spółka poniosła stratę z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, a w 2012 r. strata z działalności gospodarczej wyniosła [...] zł. Sąd dostrzega, że w aktach badanej sprawy brak jest dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że wykonanie tejże decyzji (tj. zapłata kary pieniężnej w wysokości [...] zł nałożonej w postępowaniu administracyjnym) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej spółki. W szczególności podkreślenia wymaga, że strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. W tym zakresie wskazać należy, że wśród załączników do skargi znalazła się jedynie kopia rachunku zysków i strat skarżącej spółki za 2013 r., jednak dane te nie mogą być uznane za miarodajne dla oceny kondycji finansowej spółki w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (styczeń 2016 r.). Tego stanowiska nie zmienia załączenie przez skarżącą spółkę list księgowych na kontach syntetycznych za okres od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., albowiem obrazują one wyłącznie okoliczność zobowiązań wynikających z nałożonych na spółkę kar pieniężnych związanych z urządzeniami o wymienionych numerach i decyzjach organów podatkowych. Brak przedłożenia rachunku zysków i strat skarżącej za 2014 r. uniemożliwia dokonanie oceny wpływu obciążeń finansowych wynikających z powołanych dokumentów na rzeczywistą i najbardziej aktualną sytuację finansową spółki w okresie poprzedzającym bezpośrednio wniesienie skargi w tej sprawie. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie mogło także przemawiać oświadczenie prezesa zarządu spółki z dnia 15 stycznia 2016 r., albowiem wskazana tam informacja, że spółka zapłaciła w latach 2012-2015 kary pieniężne w łącznej wysokości [...] zł, sama w sobie nie oznacza, iż zapłata (przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny) kary pieniężnej nałożonej w tej sprawie ([...] zł) może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Potencjalnie istotna z punktu widzenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mogłaby być natomiast wskazana w oświadczeniu prezesa zarządu okoliczność, że wobec spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, co może skutkować nałożeniem kolejnych kar na spółkę. Jednakże oświadczenie to nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, chociażby poprzez przedstawienie zestawienia tychże prowadzonych postępowań i łącznej wysokości potencjalnych kar, które mogłyby zostać nałożone na spółkę. Spółka - co już zostało zaznaczone - nie zobrazowała również swojej kondycji finansowej, przez co i tak nie byłaby możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji - nawet w kontekście wysokości potencjalnie grożących spółce innych kar pieniężnych - może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że spółka nie wykazała, aby w stosunku do niej ziściły się przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a., a tym samym aby przyznać jej ochronę tymczasową w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.