I SA/Po 314/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) – dalej: u.p.e.a., zawiesił od dnia [...] października 2011 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...]. W celu wyegzekwowania zaległości objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] czerwca 2011 r. dokonał skutecznych zajęć prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych w [...] oraz [...]. Podstawę do zawieszenia postępowania stanowiła wydana w dniu [...] października 2011 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu decyzja nr [...] rozkładającą zaległość podatkową za I kwartał 2011 r. na 7 rat. W zażaleniu z dnia [...] listopada 2011r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie postanowienia oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Spółka podniosła głównie zasadność wszczęcia i prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do wyegzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. Zdaniem strony, organ egzekucyjny niesłusznie zawiesił postępowanie w trybie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 u.p.e.a., gdyż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte pomimo braku wymagalności obowiązku zapłaty należności. W opinii zobowiązanej obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. jest niewymagalny, bowiem postępowanie w sprawie rozłożenia zaległości na raty, zainicjowane wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r., do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie zostało zakończone decyzją ostateczną w administracyjnym toku postępowania. Zdaniem strony organ winien wstrzymać wszelkie czynności egzekucyjne co najmniej do dnia [...] czerwca 2011 r., tj. do dnia wydania decyzji podatkowej w I instancji. Z tego względu strona uważa, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego było przedwczesne, a tym samym niezgodne z prawem, zatem winno zostać umorzone. Jednocześnie Spółka stwierdziła, że konsekwencją uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu decyzji organu podatkowego, odmawiającej rozłożenia na raty zapłaty podatku, jest usunięcie jej z obrotu prawnego, a to z kolei prowadzi do wniosku, iż nowy termin płatności podatku jest terminem wykonania obowiązku i dopiero jego niewykonanie może doprowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jak wyjaśniła Spółka wniosek z dnia [...] kwietnia 2011 r. o udzielenie ulgi, strona uzasadniła ważnym interesem, wskazując jednocześnie, iż rozłożenie na raty niniejszej należności mieści się również w granicach interesu publicznego. Ponadto strona stwierdziła, że organ nadzoru wydając postanowienie nr [...] z dnia [...] października 2011 r. - utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie odmowy uznania zarzutów, dokonał błędnej wykładni lub niewłaściwie zastosował normę wynikającą z treści art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie w tej sprawie nie zostało dotychczas zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem. Zdaniem spółki z treści tej normy wprost wynika, że w razie wydania decyzji na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 lub pkt 2 Ordynacji nowym terminem płatności jest dzień, w którym, zgodnie z decyzją, powinna nastąpić zapłata odroczonej należności. Oznacza to, że organ podatkowy może wskazać nowy termin wykonania obowiązku, a nie tylko, jak sugeruje się w postanowieniu "wydana decyzja ratalna ustalałaby jedynie nowe terminy płatności poszczególnych rat podatku". Decyzja taka, jak wynika z treści normy art. 49 § 1 Ordynacji zmienia termin wymagalności obowiązku podatkowego, co zdaniem strony, ma kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie. Ponadto spółka podkreśliła, że w toku postępowania egzekucyjnego wielokrotnie wskazywała jako podstawę zarzutów brak wymagalności obowiązku podatkowego, a jest to inna podstawa, niż rozpatrywana przez organ egzekucyjny. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu na podstawie m.in. art. 18 i 56 u.p.e.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m.in. w przypadku wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania albo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "ulega zawieszeniu" nie pozostawia organowi rozpatrującemu sprawę w przedmiocie zawieszenia postępowania możliwości zastosowania instytucji uznania administracyjnego i na tej podstawie odmowy zawieszenia postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone z uwagi na rozłożenie zaległości na raty na skutek wniosku zobowiązanej spółki z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie. Na marginesie Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż zarzut braku wymagalności obowiązku podnoszony przez stronę w zażaleniu nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. Odrębne postępowanie w tej kwestii obecnie toczy się przed WSA w Poznaniu. W skardze z dnia [...] lutego 2012 r. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie: - zasad wyrażonych w art. 2, art. 7, art. 64 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 art. 84, art. 87 ust. 1, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), - normy wyrażonej w przepisie art. 33 pkt 2 u.p.e.a., w ten sposób, że postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało przedwcześnie, - normy wyrażonej w przepisie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., w ten sposób, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i było prowadzone mimo tego, że na dzień jego wszczęcia obowiązek zapłaty nie był jeszcze wymagalny, - naruszenie normy zawartej w przepisie art. 3 a § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. oraz art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 67 a § 1 pkt 1 i art. 67 b §1 pkt 2, a to w zw. z art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej w ten sposób, że organ wykonał pierwszą czynność egzekucyjną, jaką jest doręczenie przez wierzyciela upomnienia, zanim jeszcze zakończyło się postępowanie przed organem podatkowym I instancji w sprawie wniosku o rozłożenie na raty zapłaty podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r., zatem organ nie mógł znać jeszcze treści rozstrzygnięcia, które później zapadnie w sprawie, co oznacza, że postępowanie egzekucyjne było przedwczesne, - normy wyrażonej w przepisie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w ten sposób, że organ egzekucyjny mimo tego, że okazało się, iż wszczął postępowanie egzekucyjne niezgodnie z prawem, nie odstąpił od czynności egzekucyjnych i nie umorzył postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 w zw. z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził podnoszonych w skardze naruszeń przepisów Konstytucji RP oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestionowane postanowienie w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydane zostało w oparciu o właściwą subsumpcję normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 56 § 1 u.p.e.a. regulujący kwestię zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w przypadkach enumeratywnie wymienionych w w/w przepisie, przy czym w razie ich wystąpienia zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest obligatoryjne, a więc niezależne od uznania organu egzekucyjnego Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu – na czas określony – biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu i następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m.in. w przypadku wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Zaakcentować należy, że instytucja zawieszenia postępowania nie jest zbudowana przy zastosowaniu uznania administracyjnego co oznacza, iż w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, zobowiązuje to organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie organy egzekucyjne wskazały na spełnienie przesłanki z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., uzasadniającej zawieszenie postępowania. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że postępowanie zostało zawieszone z uwagi na rozłożenie na raty zobowiązania w podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r., na skutek wniosku zobowiązanej spółki z dnia [...] kwietnia 2011 r. Organ I instancji, z uwagi na fakt, iż wystąpiła przesłanka, przewidziana w art. 56 § 1 u.p.e.a., tj. udzielono ulgi w postaci układu ratalnego, był zobowiązany zawiesić przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, że podnoszony przez stronę w treści zażalenia z dnia [...] listopada 2011 r. zarzut braku wymagalności obowiązku nie mógł być przedmiotem postępowania w sprawie zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 3 listopada 2011r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Sądowi wiadomo z urzędu, że odrębne postępowanie w przedmiocie zarzutów, w związku ze złożoną przez skarżącą Spółkę skargą z dnia [...] listopada 2011 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2011 r. nr [...], zostało rozstrzygnięte wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2012 r. o sygn. akt I SA/Po 897/11, którym uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...]. W rozpatrywanym stanie faktycznym i prawnym prawidłowe więc było zawieszenie na podstawie przepisu art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] Sp. z o. o. na podstawie tytułu wykonawczego z uwagi na rozłożenie na raty zobowiązania w podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.