I SA/Po 320/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry; postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. wniosła skargę na wymienioną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Celnej w P., którą to utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] wymierzającą skarżącej karę pieniężną w kwocie [...] zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W skardze wniesiono przy tym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek w tym przedmiocie spółka podniosła, że brak wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji skutkować będzie realnym zagrożeniem jej dalszego bytu. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że 2014 r. zakończył się dla niej stratą w kwocie [...] zł spowodowaną zaciągnięciem zobowiązań i poczynieniem wysokich nakładów finansowych, niezbędnych dla osiągnięcia oczekiwanego celu, jakim było prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z silną konkurencją na rynku, uzyskany przez spółkę zysk okazał się niższy niż zakładany przy planowaniu działalności. W ocenie spółki również wszczynane i prowadzone przeciwko niej postępowania karnoskarbowe powiązane z zatrzymaniami urządzeń negatywnie wpływają na jej sytuację. Postępowania karnoskarbowe oraz poprzedzające je czynności kontrolne negatywnie wpływają w ocenie spółki na jej kontrahentów, co powoduje, że wielu z nich rezygnuje ze współpracy. Powyższe w ocenie wnioskodawczyni pozbawia ją możliwości realizacji planowanych zysków, co bezpośrednio przekłada się na jej kondycję finansową. Podniesiono przy tym, że w związku z nasileniem przez organy celne działań wymierzonych przeciwko skarżącej istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że spółce nie uda się odrobić dotychczasowej straty, a wszczęcie postępowań egzekucyjnych dodatkowo uniemożliwi bieżące regulowanie zobowiązań. Spółka wyjaśniła, że nie prowadzi innej działalności gospodarczej poza urządzaniem gier na automatach, co w obliczu postępowań dotyczących kar pieniężnych jak również postępowań karnoskarbowych powoduje, że jej sytuacja finansowa nie jest stabilna, a nawet stosunkowo nieznaczna kara finansowa może spowodować niewypłacalność. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniesiono również, że oceniając stan finansowy spółki należy uwzględnić pozostałe grożące kary finansowe w analogicznych postępowaniach, których to znaczna większość znajduje się już na etapie odwoławczym lub sądowym. Do skargi dołączono zestawienie, z którego wynika, że wobec skarżącej prowadzone są [...] postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynami gry. Spółka wyjaśniła również, że łączna suma kar pieniężnych w prowadzonych wobec niej postępowaniach wynosi [...] zł, natomiast ostatecznie wymierzono kary na kwotę [...] zł. W ocenie spółki z dołączonych do skargi dokumentów wynika, że nie dysponuje ona środkami pieniężnymi niezbędnymi dla uiszczenia nałożonej zaskarżoną decyzją kary pieniężnej. Wnioskodawczyni wyraziła również pogląd, że art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a") należy interpretować funkcjonalnie, oceniając łącznie prognozowane skutki wymierzenia kar pieniężnych w analogicznych sprawach. Podniesiono przy tym, że nakładanie kar na przyjętej przez organ podstawie, polega również na uskutecznianiu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a więc na działaniu z naruszeniem prawa europejskiego, co w ocenie skarżącego obliguje Sąd do udzielenia ochrony tymczasowej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] (k. [...] akt adm.) Dyrektor Izby Celnej w P. odmówił wstrzymania wykonania poddanej sądowej kontroli decyzji. W ocenie organu skarżąca nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności świadczących o tym, że wstrzymanie w stosunku do niej wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Z uwagi na treść normatywną powyższych przepisów należy stwierdzić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącą wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego Sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy zatem przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". Co więcej w orzecznictwie wskazuje się również, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I FZ 332/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, że wydanie objętego skargą aktu na podstawie przepisu w ocenie skarżącej niezgodnego z prawem europejskim nie stanowi okoliczności uzasadniającej udzielenie ochrony tymczasowej. Argumentacja tego rodzaju nie może wywrzeć zamierzonego rezultatu, abstrahuje ona bowiem od przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Z uwagi na treść art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkiem wstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprzednie wykazanie, że w sprawie w odniesieniu do skarżącego zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia w niniejszej sprawie wymaga, iż przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanego aktu. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest bowiem jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku [tak: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., o sygn. akt II OSK 590/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Zauważyć również należy, że Sąd rozstrzygając kwestię wpadkową wywołaną wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, odnośnie niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi jest zatem na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku niedopuszczalne [por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., o sygn. akt II OZ 661/14, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na argumencie o niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie niweczy bowiem kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu [por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., o sygn. akt II FSK 2195/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę na uwzględnienie zasługuje jednak zawarta w skardze argumentacja zmierzająca do wykazania, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niemożliwych do odwrócenia skutków. Z wyjaśnień spółki, potwierdzonych dołączonym do skargi zestawieniem wynika, że na chwilę obecną wydano wobec skarżącej decyzję ostateczne nakładające obowiązek zapłaty kar pieniężnych w łącznej kwocie [...] zł. Z dołączonego do skargi rachunku zysków i strat za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] czerwca 2015 r. wynika, że spółka wygenerowała stratę w kwocie [...] zł. Z bilansu sporządzonego na dzień [...] czerwca 2015 r. wynika, że spółka dysponowała aktywami trwałymi o wartości [...] zł oraz aktywami obrotowymi o wartości [...] zł, z czego to kwota [...] zł pochodziła z tytułu należności krótkoterminowych spółki. Z oświadczenia prezesa zarządu skarżącej wynika, że wnioskodawczyni na dzień [...] grudnia 2015 r. dysponowała środkami pieniężnymi w kwocie [...] zł, z czego kwota [...] zł znajdowała się na rachunku bankowym spółki. Z kolejnego oświadczenia prezesa zarządu skarżącej wynika, że na dzień [...] grudnia 2015 r. skarżąca dysponowała majątkiem trwałym o wartości [...] zł, na który to składają się zajęte przez funkcjonariuszy celnych automaty do gier. Powyższa okoliczność została potwierdzona wydrukiem z ewidencji środków trwałych spółki na dzień [...] grudnia 2015 r. Z przedstawionych powyżej informacji popartych przedłożonymi przez spółkę dowodami wynika, że na chwilę obecną skarżąca dysponuje majątkiem trwałym o znikomej wartości. Spółka posiada przy tym środki pieniężne w kwocie [...] zł, z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że wykonanie objętego skargą aktu wiążące się z obowiązkiem uiszczenia kwoty [...] zł mogłoby narazić spółkę na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W świetle przedstawionych przez wnioskodawczynię dowodów należy stwierdzić, że wykonanie objętego skargą aktu wywołałoby po stronie skarżącej stan niewypłacalności, wiążący się z obowiązkiem ogłoszenia upadłości co z kolei naraziłoby spółkę na trudne do odwrócenia skutki. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.