I SA/Po 326/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy [...], działając na podstawie art. 133 § 1, art. 201 § 1c pkt 1 lit. a i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 roku, poz. 2383 z późn. zm.; w skrócie: "o.p."), po rozpatrzeniu wniosku M. N. postanowieniem z 28 grudnia 2023 r. nr [...] odmówił zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2022 dla działki nr ewide[...] Jak wynika z uzasadnienia, w związku z wnioskiem skarżącej z 23 marca 2022 r. o dokonanie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2022 dla działki nr ewide[...], Burmistrz prowadził postępowanie podatkowe, wydał decyzję umarzającą postępowanie, nie uznając wnioskodawczyni za posiadacza samoistnego, gdyż w toku prowadzonej sprawy i na podstawie zgromadzonych i dopuszczonych dowodów ustalił, że przedmiotowa działka ma nieuregulowany stan prawny i zgodnie z danymi ewidencji gruntów i budynków stanowi użytek drogi. Pełnomocnik skarżącej w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 17 lutego 2023 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2022 dla działki nr [...] wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 ust. 1c pkt 1a o.p, z uwagi na złożony 5 maja 2022 r. przez M. N. wniosek do Starosty [...] o zmianę danych objętych ewidencja gruntów i budynków w zakresie dotyczącym opisu użytkowania działki nr [...] i wykreślenie z opisu oznaczenia "droga". W ocenie skarżącej prawomocne zakończenie ww. postępowania umożliwi rozstrzygnięcie w przedmiocie statusu przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Burmistrza w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła wymieniona w art. 201 ust. 1c pkt 1 lit. a o.p. przesłanka do zawieszenia postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia statusu działki nr [...] w zakresie dotyczącym opisu użytkowania tej działki nie wpływa na możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie stanu prawnego przedmiotowej działki. Organ stwierdza, że M. N. nie jest stroną postępowania, z uwagi na stan prawny wskazanej działki, która jest własnością zmarłej A. Z., a spadkobiercą po niej jest siostra A. D. (postanowienie Sądu Powiatowego w O., nieujawnione), po której brak dalszych postępowań. Ponadto podnoszona przez skarżącą okoliczność utrzymywania porządku na części działki nr [...] stanowiącej ogólnie dostępny parking, zbudowany przez Gminę nie może być uznana za przejaw samoistnego posiadania. Podobnie, parkowanie pojazdów, rozładunek czy załadunek towarów w związku z prowadzonym sklepem na ogólnie dostępnej działce nie stanowi, w ocenie organu, przejawu posiadania czy istnienia interesu prawnego. Organ wskazuje, że działka nadal w ewidencji gruntów i budynków widnieje jako użytek "[...]". Jest to droga gminna, zatem publiczna, nad tego rodzaju nieruchomościami władztwo mogą wypełniać jedynie podmioty wymienione w art. 2a pkt 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach. Ewentualna późniejsza zmiana w ewidencji gruntów i budynków oznaczenia użytku nie jest,zdaniem Burmistrza okolicznością mającą wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2022 dla tej nieruchomości. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca, zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, tj.: - art. 120 o.p. w zw. z art. 121 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 191 o.p. w zw. z art. 187 o.p. polegające na błędnym ustaleniu, że sprawa w przedmiocie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie dotyczącym opisu użytkowania działki o numerze ewidencyjnym [...], o powierzchni użytku 0,0150 ha oraz powierzchni działki [...],0150 ha, zlokalizowanej w O., tj. wykreślenie z opisu użytkowania działki oznaczenia "droga" w drodze decyzji administracyjnej nie wpływa na możliwość prowadzenia niniejszej sprawy w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia statusu działki nr [...] i uregulowania jej stanu prawnego wpływa na możliwość merytorycznego zakończenia niniejszego postępowania; - art. 191 o.p. w zw. z 128 o.p. w zw. z art. 201 § 1c pkt 1 lit. a o.p. polegający na odmowie zawieszenia niniejszego postępowania ze względu na pierwotną niemożność przyznania M. N. statusu posiadacza samoistnego działki nr [...], w sytuacji gdy: a) M. N. podejmuje szereg czynności związanych z zagospodarowaniem przedmiotowego terenu; b) organ podatkowy nie zakwestionował ostatecznych decyzji administracyjnych i podatkowych uznających, że M. N. przysługuje przymiot posiadacza samoistnego; - art. 201 § 1c pkt 1 lit. a o.p. polegające na odmowie zawieszenia przedmiotowego postępowania obejmującego wymiar podatku od nieruchomości za rok 2022 dla działki o nr ewide[...], mimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie dotyczącym opisu użytkowania działki o numerze ewidencyjnym [...], o powierzchni użytku 0,0150 ha oraz powierzchni działki [...],0150 ha, zlokalizowanej w O., tj. wykreślenie z opisu użytkowania działki oznaczenia "droga" w drodze decyzji administracyjnej, które to postępowanie: a) ma względem niniejszego postępowania charakter prejudycjalny; b) warunkuje możliwość i zasadność jego prowadzenia; c) wyprzedza niniejsze postępowanie obejmujące wymiar podatku od nieruchomości za rok 2022. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 70; w skrócie: "u.p.o.l.") w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. przez jego niezastosowanie i odmowę przyznania wnioskodawczyni przymiotu strony w toku niniejszego postępowania podatkowego, w sytuacji, gdy podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, a nadto obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Skarżąca wniosła o zmianę postanowienia Burmistrza z 28 grudnia 2023 r. przez zawieszenie postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2022 dla działki nr ewide[...] Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji z 28 grudnia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 05 marca 2024 r. ([...]) w uzasadnieniu wskazało, że mając na uwadze art. 133 i nast. o.p., po wszechstronnej analizie stanu prawnego, brak jest jakichkolwiek podstaw, by M. N. uznać w postępowaniu podatkowym w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości odnoszącym się do działki ewidencyjnej nr [...] mającej status drogi, za stronę postępowania. Stroną postępowania podatkowego są wyłącznie podatnicy, czyli osoby, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za określone lata, wynikający z przepisów prawa. W konsekwencji SKO uznało, że organ I instancji słusznie odmówił zawieszenia postępowania, z uwagi na złożony przez M. N. wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków w zakresie opisu użytkowania działki o numerze ewidencyjnym [...] Istnieje bowiem wstępna przesłanka negatywna, a mianowicie brak posiadania przez skarżącą statusu strony postępowania podatkowego. M. N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie SKO, powielając argumentację z zażalenia, wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia; 2) uchylenie postanowienia organu I instancji; 3) przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Organ wniósł także o przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 201 § 1c pkt 1 lit. a o.p. organ podatkowy może zawiesić postępowanie na wniosek lub z urzędu, gdy pomiędzy postępowaniami w sprawach dotyczących tej samej strony istnieje tego rodzaju związek, że na treść decyzji wydawanej w zawieszanym postępowaniu ma wpływ rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu, a rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w § 1 pkt 2. Z kolei zgodnie z art. 133 § 1 o.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. O przymiocie strony postępowania podatkowego w świetle art. 133 § 1 o.p. decyduje przede wszystkim interes prawny podmiotu żądającego czynności organu podatkowego, do którego odnosi się czynność organu lub którego interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Pod pojęciem interesu prawnego należy zaś rozumieć interes zgodny z prawem i chroniony przez prawo oraz odnosić się do konkretnego stanu faktycznego. O interesie prawnym można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialnoprawnych. Są to te same normy, które kształtują stosunek podatkowoprawny (por. wyrok NSA z 10.03.2015 r., I GSK 346/13, wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, baza; w skrócie "CBOSA"). Interes prawny każdorazowo powinien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego i odnosić się do określonego stanu faktycznego. Interes prawny musi ponadto bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Stroną jest tylko ten podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym (por. wyrok WSA z 29.08.2023 r., I SA/Wr 23/23, CBOSA). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Prawodawca, kreując podmiot podatku od nieruchomości, nie zdefiniował tego pojęcia, pomimo że wiąże z posiadaniem samoistnym doniosłe skutki w sferze opodatkowania. Wobec braku odmiennego zdefiniowania posiadania samoistnego w ustawach podatkowych pojęcie posiadania samoistnego użyte w art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.o.l. należy definiować przez odwołanie się do art. 336 k.c. Stanowisko to jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pojęcie posiadania zdefiniowane jest wyłącznie na gruncie prawa cywilnego, przy wykładni art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 k.c., zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Na posiadanie składają się dwa elementy: corpus oraz animus, tj. zdolność władania rzeczą w taki sposób jak podmiot, któremu przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy, oraz wola wykonywania tego prawa, wyrażająca się w takim postępowaniu posiadacza, z którego wynika, iż uważa się on za podmiot prawa do tej rzeczy. Dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. B. Pahl, Podatek od nieruchomości [w:] Posiadanie w konstrukcji prawnej podatków, W. 2023, LEX/el; a także wyrok NSA z 13.09.2018 r., II FSK 319/18, CBOSA). W ocenie Sądu, organ prawidłowo rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy i nie uznał skarżącej za stronę postępowania. M. N. nie jest samoistnym posiadaczem wskazanej nieruchomości, zatem nie może być uznana za stronę w postępowaniu w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości, tym samym nie może wnosić o zawieszenie tego postępowania. Wskazana nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny. .Na dzień wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2022 r. po zmarłej A. Z., spadkobiercą była A. D., po której brak dalszych postępowań. Należy mieć także na uwadze, że w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z 05 października 2021 r. [...] oddalił wniosek skarżącej o zasiedzenie działki ozn. nr geod. [...]. Nieruchomość w ewidencji gruntów jest oznaczona jako droga gminna (publiczna) i posiada nr 828196P w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.o p.o.l stanowi, że grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi, nie można wywodzić uprawnień skarżącej do występowania z przedmiotowym wnioskiem o zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 ust. 1c pkt 1a o.p., ponieważ nie może być stroną postępowania w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości działki o numerze ewidencyjnym [...], stanowiącej zgodnie z ewidencją drogę. Kwestia wniosku o zmianę oznaczenia działki w ewidencji gruntów nie może być uznane za zagadnienie wstępne, mające wpływ na postępowanie. Z przedstawionych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procedury podatkowej są bezpodstawne. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.