I SA/Po 3323/01

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 14 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Ryszard Słupczyński (spr.) Tadeusz M. Geremek Protokolant: sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004r. sprawy ze skargi J.Z. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego uchyla zaskarżone postanowienie /-/ W. Zygmont /-/ R. Słupczyński /-/ T. Geremek Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...]r.- dokonane przez przedstawiciela firmy "A" z N. T. za nieprawidłowe, objął zgłaszaną odzież i obuwie sportowe firm "B" i "C" procedurą dopuszczenia do obrotu oraz dokonał ustalenia wartości celnej tego towaru, jego klasyfikacji celnej i określił kwotę należnego cła. Orzeczenie powyższe zostało wydane na skutek zakwestionowania załączonych przez importera do zgłoszenia celnego dokumentów podających wartość towaru, wobec czego organ celny dokonał jego wyceny na podstawie materiałów pochodzących od producentów , stanowiących o cenach zakupu z krajów eksportu. Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik firmy "A" -J. Ch., wnosząc o jej uchylenie w całości. Zakwestionował on zasadność dokonanej wyceny towarów oraz jej metodę. Podniósł on również zarzuty natury procesowej. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...]r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził bowiem, iż pomimo zakwestionowania wartości transakcyjnej określonej w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze, nie przeprowadził on postępowania wyjaśniającego z udziałem strony w celu ustalenia rzeczywistej wartości towaru i nie wskazał uzasadnionych przyczyn uznania załączonych przez stronę dokumentów za niewiarygodne. Organ celny nie wyjaśnił również, dlaczego odstąpił od ustalenia wartości celnej towaru na podstawie metod określonych w przepisach art. 25 - 28 Kodeksu celnego, przystępując od razu do ustalenia tej wartości według przepisu art. 29 Kodeksu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...]r. uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości i ilości importowanego towaru oraz dokonał wymiaru długu celnego za pomocą metody przewidzianej w art. 29 Kodeksu celnego. Zakwestionował ponownie wiarygodność ceny transakcyjnej towaru podanej na fakturze, która według niego została zaniżona. Pismem nadanym listem poleconym w dniu [...]r. pełnomocnik właściciela firmy "A" J. Z. - J. Ch. wniósł odwołanie od tej decyzji, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Zarzucił w nim organowi celnemu I instancji nieuwzględnienie wytycznych zawartych w powyżej powołanej decyzji Prezesa Głównego Ceł oraz nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził - na podstawie art. 228 § 1 pkt. 2 i art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - uchybienie terminowi do wniesienia powyższego odwołania. W uzasadnieniu podniósł, iż decyzja organu I instancji została doręczona skutecznie zarówno J. Z. jak i jego pełnomocnikowi J. Ch. w dniu [...]r., a odwołanie z dnia [...]r. zostało nadane listem poleconym w dniu [...]r. ( czyli z uchybieniem 14-dniowego terminu ustawowego ). Postanowienie to zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez J. Ch. , który wniósł o jego uchylenie jako wydanego niezgodnie z prawem. W uzasadnieniu podniósł , iż nie uchybił on - jako pełnomocnik strony - terminowi do wniesienia odwołania, albowiem przedmiotową decyzję organu I instancji doręczono mu dopiero w dniu [...]r. ( co potwierdził własnoręcznym podpisem na tzw. zwrotce ) i nadał odwołanie listem poleconym w dniu [...]r. , a zatem w ostatnim dniu wyznaczonego ustawowego 14-dniowego terminu. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga wniesiona przez J. Z. okazała się uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 145 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zmian. ) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (t. j. - Dz. U. Nr 75 z 2001r., poz. 802 ze zmian. ) jeżeli strona ustanowiła w sprawie pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Nie ulega wątpliwości , iż w przedmiotowym postępowaniu celnym J. Ch. został dopuszczony do występowania przed organami celnymi jako pełnomocnik strony - J. Z. ( pełnomocnictwo - k. [...] akt administracyjnych ). Decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]r winna być mu zatem skutecznie doręczona, co stwierdzono również w treści samej decyzji ( k. [...] akt adm. ). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się jednak wyłącznie dowód doręczenia powyższego orzeczenia w dniu [...]r. J. Z. jako stronie ( k. [...] akt adm. ). Organy celne I i II instancji stwierdziły kategorycznie, że w tym samym dniu decyzja została doręczona również J.Ch. co miało wynikać z pisma Obwodowego Urzędu Poczty w S. dnia [...]r., wysłanego na skutek złożonej reklamacji (k. [...] akt adm. ). Decyzja nadana w dniu 05.06.2001r. listem poleconym nr [...] miała zostać doręczona Ch. w dniu 06.06.2001r., a odbiór tej przesyłki został dodatkowo potwierdzony podpisem na złożonej reklamacji . J. Ch. - w złożonej skardze - stanowczo nie zgodził się z tym , iż otrzymał przedmiotowe pismo w dniu 06.06.2001r. Według niego otrzymał je dopiero w dniu 11.06.2001r., czego dowodem ma być wyciąg z ewidencji wpływu korespondencji ( k. [...] akt sądowych ). W trakcie prowadzonego postępowania sądowego, postanowieniem z dnia [...]r. zobowiązano Dyrektora Izby Celnej do przedłożenia dowodu odbioru przesyłki potwierdzonej podpisem na złożonej reklamacji, o którym mowa w powyższym piśmie Poczty Polskiej z [...]r. Ustosunkowując się do tego wezwania Dyrektor Izby Celnej stwierdził w piśmie z dnia [...]r., iż nie jest w stanie przedstawić żadnego dowodu odbioru przesyłki, albowiem wszystkie zgromadzone w niniejszej sprawie dokumenty i dowody zostały przekazane wraz z odpowiedzią na skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie jest również możliwe zwrócenie się o wyjaśnienie tej sprawy do Poczty Polskiej, albowiem upłynął termin do złożenia odwołania od odpowiedzi urzędu pocztowego udzielonej pismem z dnia [...]r. w ramach prowadzonego postępowania reklamacyjnego. Zauważył ponadto, iż nie jest możliwe złożenie ponownej reklamacji w sprawie przedmiotowej przesyłki, gdyż z mocy przepisów prawa można ją zgłosić w terminie 14 dni od dnia nadania przesyłki, nie później jednak, niż w terminie 12 miesięcy od dnia nadania ( k. [...] akt sądowych ). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organ celny II instancji nie wykazał w sposób przekonywujący , że przedmiotowa decyzja została doręczona J. Ch. jako pełnomocnikowi strony w dniu 06.06.2001r. Zgodnie bowiem z przepisem art. 144 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego organ celny doręcza pisma procesowe m.in. przez pocztę. Wynika z niego jasno, że to na danym organie ciąży w całości odpowiedzialność za doręczenie, a jedynym dowodem zwalniającym od odpowiedzialności za dokonanie tej czynności jest pokwitowanie ( patrz: C. Kosikowski i in., Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 414 ). Fakt doręczenia pisma, potwierdzonego przez urząd pocztowy powinien przy tym stanowić przedmiot wnikliwego postępowania dowodowego ( wyrok NSA z 25.07.1995r., SA/Sz 1281/95; wyrok z dnia 13.11.1996r., I SA/Lu 98/96 ). Brak doręczenia pisma albo ustalenie, iż zostało ono dokonane z obrazą przepisów traktujących o doręczeniu oznacza, że termin, który uzależniony jest od doręczenia, nie rozpoczął swojego biegu. Obowiązkiem organów celnych jest wyegzekwowanie od organów pocztowych tego, by przesyłki doręczane adresatom za zwrotnym potwierdzeniem odbioru były szczegółowo i prawidłowo wypełniane przez doręczyciela. Z dokumentu musi przy tym wynikać jednoznacznie, w jaki sposób przesyłka została doręczona - w przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne ( wyrok NSA z 24.03.1999r., I SA/Lu 151/98, Mon. Pod. 2000, nr 6 ). Z akt sprawy wynika jednoznacznie jedynie fakt doręczenia przedmiotowej decyzji w dniu 06.06.2001r. J. Z., będącemu stroną. W przypadku ustanowienia przez stronę postępowania pełnomocnika staje się on głównym podmiotem , któremu należy w pierwszej kolejności doręczać pisma procesowe ( art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej ). To właśnie z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi ( a nie samej stronie ) są bowiem związane określone skutki prawne, m. in. bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego ( postanowienie NSA z 11.03.1997r., I SA/Po 1333/96 ). W materiale dowodowym zgromadzonym przez organy celne I i II instancji nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru przez J. Ch. przedmiotowej decyzji, które miało mieć - według nich miejsce - w dniu 06.06.2001r. Nie istnieje zatem główny dowód doręczenia orzeczenia, a dowód uzyskany z rejestrów pocztowych nie jest w ocenie Sądu wystarczająco przekonywujący dla precyzyjnego określenia daty doręczenia decyzji. Pismo Obwodowego Urzędu Pocztowego z [...]r. (stanowiące rezultat przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego ) stwierdza co prawda, iż doręczono ją w dniu 06.06.2001r., jednakże fakt ten nie wynika jednoznacznie z dołączonej do niego karty z ewidencji odbioru korespondencji ( k. [...] akt administracyjnych ). Podpis widniejący na tej karcie jest bowiem niezidentyfikowany i datowany na dzień 06.07.2001r., tymczasem z powyższego pisma wynika, iż pełnomocnik Ch. miał potwierdzić dodatkowo odbiór przedmiotowej przesyłki własnoręcznym podpisem na złożonej reklamacji ( k. [...] akt adm. ). Organ celny II instancji nie dołączył do akt sprawy odpisu złożonej reklamacji ( która miała zostać podpisana przez pełnomocnika strony ), nie opisał również szerzej przebiegu samego postępowania reklamacyjnego , przeprowadzonego przez urząd pocztowy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż organ celny II instancji nie wykazał w przekonujący sposób faktu doręczenia przedmiotowej decyzji w dniu 06.06.2001r., tym bardziej, że pełnomocnik Ch. stanowczo negował to ustalenie, podając jako właściwą datę doręczenia dzień 11.06.2001r. Ponieważ przyjęcie - bez wyczerpującego uzasadnienia - powyższego dnia za datę doręczenia decyzji organu I instancji naruszyło przepisy postępowania celnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy ( art. 228 § 1 pkt. 2 i art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego ), zaskarżone postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł podlegało uchyleniu. Rozpoznając sprawę ponownie organ celny II instancji powinien powtórnie zbadać okoliczności przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego i stwierdzić, czy istnieją jednoznaczne podstawy do przyjęcia spornego dnia - tj. 06.06.2001r. - za datę doręczenia przedmiotowej decyzji, a przy braku takiej możliwości zastanowić się nad ewentualnym przyjęciem wersji przedstawianej przez J. Ch. w myśl przyjętej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasady, że wątpliwości należy interpretować na korzyść strony skarżącej. Ponieważ z powyższych powodów skarga okazała się uzasadniona, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271 ze zmian. ) orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Orzeczenie o zwrocie kosztów sądowych okazało się zbędne , albowiem skarżący oświadczył na rozprawie w dniu 14.07.2004r., iż nie żąda zwrotu wpisu. /-/W. Zygmont /-/R. Słupczyński /-/ T. Geremek za nieobecnego sędziego (urlop) R. Słupczyński