I SA/Po 376/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2005r. postanawia: oddalić wniosek /-/V.Mielcarek Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi PK. Wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wobec tego PK, reprezentowany przez adwokata J R złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że aktualnie pozostaje bez pracy, nie zarabia, nie posiada też żadnych oszczędności. Jedyny majątek jaki posiada to dwa samochody (busy) o wartości około [...] oraz motocykl o wartości około[...], jednakże są one zajęte przez prokuraturę. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, nie uzyskuje żadnych dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że przebywał w Areszcie Śledczym do [...], obecnie przebywa u rodziców w ich nieruchomości w P przy ul. N. W związku z aresztowaniem skarżący wystąpił do Urzędu Skarbowego o przedłużenie terminu do złożenia rocznego zeznania podatkowego. Z uwagi na tę okoliczność nie złożył jeszcze zeznań podatkowych za [...], stąd też nie ma możliwości dołączenia ich do wniosku. Skarżący nie posiada kont, lokat i rachunków bankowych. Wnioskodawca pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy z uwagi na jego trudną sytuację materialną nie wymagają od niego, aby dokładał się do kosztów utrzymania. Skarżący nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, szuka pracy sam. Nie uzyskuje również żadnych dodatkowych dochodów, nie korzystał i nie korzysta z pomocy opieki społecznej, korzysta natomiast z pomocy rodziców. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że ma [...]lat, posiada wykształcenie [...]. Rodzice skarżącego ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości od [...] do [...], przy czym [...]. Skarżący podał, że jego matka otrzymuje emeryturę w wysokości około [...], ojciec natomiast prowadzi działalność gospodarczą w budownictwie, z której uzyskuje dochód od [...]. Rodzice skarżącego nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Ojciec skarżącego posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa samochodu [...]. Skarżący podał, że jego rodzice są właścicielami domu w P przy ul. N, oraz, że innych wartościowych przedmiotów nie posiadają. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedłożył odpisu zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez jego rodziców oraz odpisów z kont, lokat i rachunków bankowych należących do jego rodziców. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w niniejszej sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności i nie uzyskuje dochodów to jednak posiada dwa samochody typu bus oraz motocykl. Z oświadczenia skarżącego wynika, że ma [...] lat, od [...] przebywa na wolności i poszukuje pracy na własną rękę i wobec tego nie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny co powoduje, że nie są kierowane do niego przez ten Urząd jakiekolwiek oferty zatrudnienia. Wnioskodawca pozostaje na utrzymaniu rodziców, których łączny dochód wynosi [...], przy miesięcznych wydatkach w wysokości [...]. Zatem rodzice skarżącego są w stanie pożyczyć jemu pieniądze na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...]. Ponadto zauważyć należy, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – adwokata JR, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą wpisy w sprawach sądowoadministracyjnych. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe (w tym opłata sądowa pod postacią wpisu od skargi kasacyjnej), o zwolnienie od której ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie pełnomocnika. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 z cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek