I SA/Po 376/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Małgorzata Bejgerowska Pismem z dnia 6 marca 2009 r. P.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2005 r. Wraz ze skargą skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Po uzupełnieniu powyższego wniosku postanowieniem z dnia 10 grudnia 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a.") aktualnie Sąd rozpoznaje przedmiotowy wniosek. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku skarżącego oraz treść sprzeciwu, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli wnioskowanym przez skarżącego, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w określonym zakresie, bądź też ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzależnione od wykazania niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego przez skarżącego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach wynika, że jest on w wieku 35 lat i pozostaje bez pracy, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, wartościowych przedmiotów, kont, lokat, rachunków bankowych, ani nieruchomości. Posiada natomiast dwa samochody (busy) o wartości ok. [...] zł oraz motocykl o wartości [...], ale są one "zajęte przez prokuraturę". Ponadto skarżący oświadczył, że do lipca 2009 r. przebywał w Areszcie Śledczym, a obecnie zamieszkuje u rodziców, w ich nieruchomości w P.. Rodzice mając na względzie jego trudną sytuację materialną nie wymagają od niego, aby dokładał się do kosztów utrzymania, które miesięcznie wynoszą od [...] do [...]. Na kwotę tę składają się wydatki na prąd, gaz, wodę, telewizję, telefon, żywność. Skarżący oświadczył jednocześnie, że emerytura jego matki wynosi [...], a ojciec uzyskuje z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w budownictwie od [...] do [...]. Rodzice skarżącego nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Ojciec jest właścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2007, o wartości rynkowej od [...] do [...]. Skarżący mimo wezwania nie przedstawił jednak rocznych zeznań podatkowych za 2007 i 2008 r. złożonych przez jego rodziców oraz odpisów z kont, lokat i rachunków bankowych należących do jego rodziców. Skarżący nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, ponieważ szuka pracy sam. Nie korzystał także i nadal nie korzysta z pomocy opieki społecznej. W jego utrzymaniu pomagają mu rodzice. W związku z aresztowaniem skarżący wystąpił do Urzędu Skarbowego o przedłużenie terminu do złożenia rocznego zeznania podatkowego, w związku z czym nie złożył jeszcze zeznań podatkowych za 2007 i 2008 r. i dlatego nie mógł dołączyć ich do wniosku, gdy został o to wezwany. Z powołanego na wstępie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r., z. 1, poz. 8). Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie przekonuje o zasadności jego wniosku. Skarżący nie wykazał bowiem, by uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej bądź potencjalnych innych kosztów sądowych przekraczało jego możliwości majątkowe. O niemożliwości poniesienia tych kosztów nie przekonuje podnoszony w oświadczeniach skarżącego fakt, iż skarżącego utrzymują jego rodzice. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w przypadku rozpoznawania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest badanie sytuacji majątkowej członków rodziny wnioskodawcy, w sytuacji, gdy wnioskodawca utrzymuje, że pozostaje na ich utrzymaniu. Na poparcie tego stanowiska warto przytoczyć pogląd Sądu Najwyższego, który z istoty obowiązku alimentacyjnego wywiódł, że w wypadkach uzasadnionych prowadzeniem procesu w interesie dziecka, które nie jest się w stanie samodzielnie utrzymać, jego rodzice winni wyłożyć potrzebne na ten cel środki, jeżeli mogą to uczynić bez uszczerbku utrzymania, koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd Najwyższy uznał, że w takim wypadku o zwolnieniu od kosztów sądowych decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców (postanowienie SN z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963). Łączny dochód rodziców skarżącego wynosi od [...] do [...]., przy miesięcznych wydatkach od [...] do [...]. Należy też przypomnieć, że stanowiący jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania wpis od skargi kasacyjnej, wynosi [...], która to suma jest wielokrotnie niższa od deklarowanych miesięcznych wydatków. Uwzględniając, że wydatki obejmują także kwoty przeznaczane na cele nie służące koniecznemu utrzymaniu, nie można uznać, że opłacenie tej należności - stanowiącej jedyną opłatę sądową na obecnym etapie postępowania, wykracza poza możliwości płatnicze skarżącego. W takiej sytuacji skarżący z pomocą rodziców jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej. Należy też zwrócić uwagę, że skarżący od lipca 2009 r. przebywa na wolności i poszukuje bezskutecznie pracy. Postanowił jednak nie korzystać z pomocy Powiatowego Urzędu Pracy i nie zarejestrował się w nim jako bezrobotny, w związku z czym pozbawiony jest możliwości otrzymywania jakichkolwiek ofert zatrudnienia z tego Urzędu. Skarżący mimo, że w oświadczeniu podał, że właściwie niczego nie posiada, poza dwoma busami i motorem (zajęte przez prokuraturę), nigdy nie korzystał i nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ponieważ pomaga mu rodzina. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że P. K. jest osobą młodą, w wieku umożliwiającym uzyskanie zatrudnienia i nie wykazał przeciwwskazań np. zdrowotnych, w jego pozyskaniu. Skarżący mimo tak ciężkiej sytuacji materialnej jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, od momentu wniesienia skargi do Sądu. Oczywiście skarga kasacyjna musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, ale wymóg ten dotyczy tylko jej sporządzenia, a nie wniesienia i dalszego występowania w sprawie. Należy podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ Małgorzata Bejgerowska