I SA/Po 38/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżąca Spółka pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka w uzasadnieniu wniosku podała, że w branży budowlanej panuje kryzys i nie ma zleceń. Ponadto nie może brać udziału w postępowaniach przetargowych z uwagi na czynności dokonane przez Urząd Skarbowy, który zajął wszystkie bieżące dochody firmy. Skarżąca oświadczyła, że kapitał zakładowy Spółki wynosi [...], wartość środków trwałych [...], strata za ostatni rok według bilansu wynosi [...]. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku prowadzonego w B wynosi [...], w C [...]. Spółka wskazała, że zajęto jej konta bankowe, ustanowiono hipoteki na nieruchomościach, zajęto wszystkie ruchomości, ustanowiono zastaw skarbowy na majątku Spółki, zatrzymano wszystkie bieżące należności od kontrahentów. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą Spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez Spółkę, złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy należących do Spółki, podanie czy Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, podanie w jakiej wysokości od początku [...] Spółka uzyskała przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty uzyskania przychodów, podanie czy Spółka zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia, złożenie wykazu środków trwałych należących do Spółki, złożenie dokumentów świadczących o zajęciu majątku i rachunków bankowych Spółki, złożenie raportów kasowych za ostatnie sześć miesięcy, w tym na dzień sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. na dzień [...] oraz za okres od [...] sporządzenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, podanie w jakiej wysokości i z jakich środków Spółka ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, obsługa księgowa, inne), złożenie odpisu bilansu za [...], rachunku zysków i strat za [...], informacji dodatkowej – wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...], zestawienia zmian w kapitale własnym za [...], sprawozdania z działalności zarządu za [...], złożenie odpisów rachunków zysków i strat sporządzonych w [...] dotyczących okresu od [...], złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy. Spółka w odpowiedzi z dnia [...] przedłożyła kserokopie: zeznań podatkowych za [...], wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych w B oraz w C za okres [...], deklaracji VAT 7 za miesiące [...], wykaz środków trwałych, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego C, odpis bilansu na dzień [...], odpis rachunku zysków i strat za [...], kserokopię pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o ustanowieniu zastawu skarbowego na majątku Spółki. Skarżąca oświadczyła, że nadal prowadzi działalność gospodarczą. Zatrudnia [...] pracowników i wypłaca im średnio [...] miesięcznie na osobę. Pomimo wezwania Spółka nie złożyła raportów kasowych za ostatnie sześć miesięcy oraz nie wyjaśniła w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania siedziby. Skarżąca nie złożyła zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego prowadzonego w B. Skarżąca nie złożyła również zawiadomienia o ustanowieniu hipoteki na nieruchomościach, informacji dodatkowej – wprowadzenia do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...], zestawienia zmian w kapitale własnym za [...], sprawozdania z działalności zarządu za [...]. Skarżąca nie podała również w jakiej wysokości od początku [...] uzyskała przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty uzyskania przychodów. Nie podała także jaka kwota w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została już wyegzekwowana od Spółki. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że w świetle przedstawionych przez Spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości [...]. Z załączonej przez Skarżącą dokumentacji i oświadczeń wynika, że Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia [...] pracowników. Spółka posiada kapitał zakładowy o wartości [...] zł. Z deklaracji VAT-7 złożonych przez Skarżącą wynika, że podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług za miesiąc [...] wyniosła [...], za [...], za [...], za [...], za [...] i za [...]. Spółka nie podała – pomimo wezwania - w jakiej wysokości od początku [...] uzyskała przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty. Skarżąca posiada natomiast majątek – środki trwałe, na które składają się rzeczy nieruchome jak i ruchomości. Wprawdzie na majątku Skarżącej – jak oświadczyła - dokonano zajęcia i zastawu skarbowego oraz ustanowiono hipotekę, jednakże nadal Skarżąca może z tego majątku korzystać. Z informacji otrzymanej od Skarżącej wynika, że podstawa opodatkowania w podatku od towarów i usług za miesiące [...], posiadany majątek oraz stan rachunku bankowego prowadzonego w B na dzień [...] (saldo końcowe [...]) wielokrotnie przewyższają kwotę wpisu od skargi. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowym przyjęto pogląd, iż stosując prawo pomocy nie można chronić majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 16.10.2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290). Poglądy orzecznictwa w tym względzie pozostają aktualne również w sytuacji gdy z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy występuje osoba prawna. Z deklaracji CIT-8 za rok [...] wynika, że przychody w tym roku wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...]. Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania Skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą. Jak już wcześniej wskazano, obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, zatem Strona wnosząc skargę zobowiązana jest w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki finansowe na poniesienie tych kosztów. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Strona skarżąca nie może również w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów postępowania. Skarżąca, pomimo wezwania, nie podała czy poniesione przez nią koszty od początku [...] są wyższe od uzyskanych przychodów, czy też nie, jednakże gdyby nawet przyjąć, że koszty te są wyższe, to w orzecznictwie przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 09.11.2011r. I FZ 344/11). Podkreślić należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które powinno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Godzi się również wskazać, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników. Z przedłożonych przez Skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się z takim żądaniem. W tym miejscu wskazać należy, że Spółkę wezwano do przedłożenia informacji dodatkowej - wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...], zestawienia zmian w kapitale własnym za [...], sprawozdania z działalności zarządu za [...], przy czym Wnioskodawczyni w tym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak już wcześniej wskazano, nie uzupełniła. Jednakże ze sprawozdania z działalności za rok [...], załączonego do akt sprawy o sygn. [...] wynika, że Spółka w [...] zaciągnęła pożyczki od osób prywatnych (w większości od udziałowca spółki), gdzie pożyczka ta sięga prawie [...]. Ponadto z przedłożonych do akt w.w sprawy wyciągów z rachunków bankowych wynika, że jeden ze współudziałowców Spółki przelał na rachunek bankowy Spółki w C w dniu [...] tytułem pożyczki kwotę [...], w dniu [...] kwotę [...]. Natomiast z załączonego do akt niniejszej sprawy wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w C wynika, że w dniu [...] przelał kwotę w wysokości [...] tytułem przelewu środków. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że przedstawione przez Spółkę informacje nie dają pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Spółka bowiem, pomimo wezwania, nie przedłożyła, jak już wcześniej wskazano, wszystkich żądanych dokumentów i informacji, w szczególności nie przedłożyła raportów kasowych. Wobec tego wskazać należy, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, iż podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. Wobec powyższego na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.