I SA/Po 416/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AC o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AC na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. AC pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za [...]. Jednocześnie wniósł sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że mający zastosowanie w sprawie cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie kosztów sądowych, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie znacznie wpłynęło na stan jego zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego. Powyższe w sposób bezpośredni przełożyło się na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Wskazał, że aktualnie nie jest w stanie pracować, nie ma zaufania do nikogo, boi się podejmować jakiekolwiek decyzje, co przyczynia się do znacznego obniżenia pozyskiwanych przez niego dochodów. Wyjaśnił, że działalność z każdym miesiącem staje się coraz bardziej nierentowna, co w przeważającej mierze spowodowane jest jego niedyspozycyjnością. Podał, że od lat pomaga w utrzymaniu wnuka BC, przy czym obowiązek ten został sformalizowany w umowie alimentacyjnej z dnia [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną DC. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Również żona wnioskodawcy nie posiada majątku. Skarżący oświadczył, że otrzymywane przez niego dochody wystarczają wyłącznie na zaspokojenie podstawowych funkcji życiowych – wyżywienie, opłaty, odzież. Podał, że jego stan majątkowy uległ drastycznemu pogorszeniu. Stwierdził, że zmuszony został do zrezygnowania z poziomu życia, do którego był przez lata przyzwyczajony. Wnioskodawca nie podał w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody. Nie podał również w jakiej wysokości i z jakiego tytułu jego żona uzyskuje miesięczne dochody. Do wniosku załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...] (druk PIT-36L), z którego wynika, że przychód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej w [...] wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], zeznania rocznego podatkowego za [...] (druk PIT-37), z którego wynika, że skarżący uzyskał przychód z innych źródeł w wysokości [...] i dochód w wysokości [...], umowy alimentacyjnej z dnia [...], z treści której wynika, że wnioskodawca zobowiązał się wykonywać obowiązek alimentacyjny poprzez płacenie wnukowi BC kwoty alimentacyjnej w wysokości [...], płatne każdego miesiąca, poczynając od dnia [...], osobą uprawnioną do odbioru alimentów jest matka uprawnionego KS, informacji o przebytej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS w dniach [...], skierowania na badania z dnia [...], opinii lekarza specjalisty z dnia [...], karty pacjenta, skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne z dnia [...], wyniku badania [...], zwolnień lekarskich. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i jego żonę, podanie w jakiej wysokości i z jakiego tytułu żona uzyskuje miesięczne dochody, złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych, w tym rachunków kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, złożenie odpisu z ewidencji prowadzonej przez skarżącego dla celów związanych z rozliczeniem w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące [...] (np. książka przychodów i rozchodów), złożenie odpisów deklaracji VAT-7 złożonych przez skarżącego za ostatnie sześć miesięcy, podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody, podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), podanie czy skarżący lub jego żona posiadają samochody osobowe, podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżący z żoną, czy wnioskodawca najmuje ten dom, jeżeli tak to w jakiej wysokości ponosi koszty najmu. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] stwierdził, że koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki szczegółowo wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczył, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny na rzecz wnuka BC w wysokości [...]. Oświadczył, że jego żona osiąga dochody z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości około [...]. Podał, że żadna z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie osiąga dodatkowych dochodów. Żadna z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiada samochodu. Wnioskodawca wskazał, że mieszka razem z żoną w domu (w wydzielonym mieszkaniu) należącym do córki. Do pisma załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...] (druki PIT-36L i PIT-37), za [...] (druk PIT-36L), z którego wynika, że przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], deklaracji VAT-7 za miesiące od [...], z których wynika, że podstawa opodatkowania w miesiącu [...] wyniosła [...], w [...], w [...], w [...], w [...], w [...], w [...]. Załączył również podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów na dzień [...], z którego wynika, że przychód wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...] i dochód [...]. Załączył także kserokopie rachunków za gaz, energię elektryczną i telefon. Z załączonych przez niego wyciągów z rachunku bankowego wynika, że posiada z żoną wspólny rachunek bankowy prowadzony w A. Wnioskodawca przedłożył historię tego rachunku za okres [...]. Wynika z niej, że saldo na w.w rachunku w dniu [...] wynosiło [...], w dniu [...] A C wypłacił kwotę [...], w dniu [...] z rachunku firmowego skarżącego wpłacono kwotę [...], w dniu [...] A C wypłacił kwotę [...], w dniu [...] na ten rachunek kwotę [...] wpłaciła DP, w dniu [...] z rachunku została przekazana kwota w wysokości [...] tytułem spłaty kredytu, w dniu [...] na rachunek wpłynęła kwota w wysokości [...] z rachunku firmowego skarżącego, w dniu [...]. A C wypłacił kwotę [...], w dniu [...] na ten rachunek DP wpłaciła [...], w dniu [...] spłacono kredyt w wysokości [...], w dniu [...] z rachunku firmowego skarżącego wpłynęła kwota w wysokości [...], w dniu [...] AC wypłacił [...]. Wnioskodawca natomiast pomimo wezwania nie złożył zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez żonę, nie wyjaśnił czy małżonka poza w.w rachunkiem bankowym posiada inne rachunki bankowe, nie złożył również odpisu z rachunku firmowego, z którego – jak już wyżej wskazano – zostały przelane środki na wspólny rachunek skarżącego i jego żony. W aktach sprawy o sygn. [...] znajduje się złożona przez DC kserokopia zeznania rocznego podatkowego za [...], z której wynika, że dochód jej wyniósł [...], nie złożyła ona natomiast zeznania rocznego za [...]., przedłożyła jedynie roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym [...], z którego wynika, że uzyskała dochód w wysokości [...]. Ponadto z akt sądowych w w.w sprawach wynika, że posiada ona rachunek bankowy w B, z którego przedłożyła wyciągi za okres od [...], przy czym na rachunku tym nie są wykonywane przez nią i członków jej rodziny żadne operacje bankowe. Posiada również rachunek w C, przy czym z wyciągu z tego rachunku za okres [...] wynika, że na rachunek ten w dniu [...] wpłynęła kwota [...] tytułem poborów za [...], z rachunku tego płacone są również alimenty na rzecz wnuka JC oraz spłacany jest kredyt zaciągnięty przez D C w D. Kolejnym pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do podania od kiedy on i jego żona nie posiadają nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego we wsi D, gmina R i w L, czy skarżący i jego żona sprzedali w.w nieruchomości, czy je podarowali, podanie czy skarżący i jego żona darowali swoim dzieciom, wnukom lub innym osobom jakieś nieruchomości, samochody osobowe, środki pieniężne, inne wartościowe przedmioty, jeżeli tak to komu i kiedy (odpis umowy), podanie w jaki sposób córka skarżącego nabyła dom, w którym mieszka wnioskodawca ze swoją żoną, podanie czy rodzice BC jako osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do zaspokojenia potrzeb swojego dziecka ponoszą koszty utrzymania syna, jeżeli tak to w jakiej wysokości, jeżeli nie to dlaczego, podanie czy rodzice BC uzyskują jakieś dochody (np. z tytułu wynagrodzenia za pracę, prowadzenia działalności gospodarczej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, najmu, dzierżawy, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, czy korzystają z pomocy opieki społecznej), podanie czy rodzice BC posiadają jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, wartościowe przedmioty w tym samochody osobowe, jeżeli tak należy wymienić składniki majątku. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nieruchomości będące własnością jego i żony, w tym nieruchomość, w której mieszka razem z żoną oraz zgromadzone przez nich środki pieniężne podarowali w [...] córce D P. Ponadto podarowali nieruchomości wnukowi BC. Skarżący podał, że obecnie matka BC ponosi wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem. Syn skarżącego AC przez kilka lat płacił na utrzymanie synów alimenty w wysokości [...] miesięcznie. Obecnie ze względu na utratę głównego źródła dochodu nie jest w stanie przekazywać na utrzymanie dzieci żadnej kwoty. Z tytułu wykonywania umowy o pracę otrzymuje kwotę [...] miesięcznie, nie posiada innego majątku. W związku z tym obowiązek alimentacyjny spoczywa na nim i jego żonie. Skarżący podał, że matka jego wnuków jest właścicielem nieruchomości. Skarżący nie wie czy posiada ona jakikolwiek inny majątek. Biorąc pod uwagę oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego stwierdzić należy, że AC nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, jednakże nie podał w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody. W uzasadnieniu wnioski stwierdził, że postępowanie w sprawie doprowadziło do pogorszenia się stanu jego zdrowia, co w bezpośredni sposób przełożyło się na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą i doprowadziło do znacznego obniżenia pozyskiwanych przez niego dochodów. Jednakże analizując dokumenty podatkowe stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego nie uległa pogorszeniu, gdyż w [...] wnioskodawca deklarował z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dochód w wysokości [...], w [...] w wysokości [...], natomiast w bieżącym roku za miesiące [...] uzyskał dochód w wysokości [...]. Ponadto podkreślić należy, że wykazane przez skarżącego za w.w okresy przychody w kwocie [...] świadczą o tym, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która również uzyskuje dochody w wysokości około [...] netto [por. karta nr [...] akt sądowych w sprawie o sygn. [...]]. Wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że płaci alimenty na wnuka BC w wysokości [...] miesięcznie, jego żona również płaci alimenty na wnuka JC w wysokości [...] miesięcznie. Zatem skarżący i jego żona płacą alimenty w wysokości [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że wszelkie koszty związane z utrzymaniem i wychowaniem dzieci ponosi ich matka. Skarżący pomimo wezwania nie podał, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu matka jego wnuków uzyskuje miesięczne dochody, co ma znaczenie przy zasądzaniu kwot alimentów przez sąd. Nadto z informacji przedłożonych przez skarżącego wynika, że razem z żoną podarowali nieruchomości wnukowi BC. Jednakże sprzedaż tych nieruchomości również może zaspokoić potrzeby finansowe wnuków. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że jego stan majątkowy uległ drastycznemu pogorszeniu i nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów. Jednakże z późniejszych oświadczeń skarżącego wynika, że poza nieruchomościami podarowanymi wnukowi BC, razem z żoną podarowali nieruchomości, w tym dom, w którym mieszkają, córce DP. Skarżący i jego żona podarowali córce również środki pieniężne. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego darowizna miała miejsce w [...]. Pomimo wezwania skarżący nie przedłożył odpisu umów (aktów notarialnych), na podstawie których dokonano darowizny majątku na rzecz DP i BC, wobec tego nie wiadomo jakie nieruchomości zostały podarowane i w jakiej wysokości dokonano darowizny środków pieniężnych. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że w orzecznictwie przyjmuje się pogląd, iż w sytuacji gdy strona nieodpłatnie przekazała składniki majątkowe członkom rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z 08.04.2008r. I FZ 96/08, z 10.04.2008r. I FZ 142/08, z 01.07.2008r. I OZ/439/08, z 28.11.2011r. II FZ 682/11 i z 28.11.2011r. II FZ 683/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zauważyć należy, że wezwano skarżącego do podania w jakiej wysokości on i jego żona ponoszą koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki. Skarżący w odpowiedzi wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki szczegółowo wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć jednak należy, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy w ogóle nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, natomiast jego żona w złożonych przez siebie wnioskach do akt sprawy o sygn. [...] podała jedynie, że ponosi koszty ogrzewania w wysokości [...] i opłaty za energię elektryczną w wysokości [...]. Zatem skarżący nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty wyżywienia, leczenia, zakupu lekarstw, środków czystości, opłat za telewizję. Nie podał również czy on lub jego żona zaciągnęli kredyty, jeżeli tak to na co, w jakiej wysokości, jaki jest harmonogram spłat rat. Natomiast z załączonego wyciągu z rachunku bankowego skarżącego i jego żony prowadzonego w A wynika, że z rachunku tego spłacany jest kredyt, również z rachunku bankowego żony prowadzonego w C wynika, że spłaca ona raty kredytu. Skarżący nie załączył również wyciągu z rachunku firmy, którą prowadzi. Stwierdzić zatem należy, że składane przez skarżącego oświadczenia są niepełne i niespójne co do jego sytuacji majątkowej i finansowej. Postępowanie wnioskodawcy polegające na selektywnym podawaniu informacji, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym sytuacji i możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy i wobec tego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.