I SA/Po 417/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku DC o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi DC na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. DC pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za [...]. Jednocześnie wniosła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że mający zastosowanie w sprawie cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie kosztów sądowych, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że od kilku lat jest pod stałą opieka lekarską. Wskazała, że wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie w znaczny sposób wpłynęło na stan jej zdrowia. Wobec tego od dłuższego czasu jest na zwolnieniu chorobowym. Aktualny stan zdrowia wyklucza całkowity powrót do pracy. Wnioskodawczyni podjęła zatem działania zmierzające do uzyskania renty z tytułu niezdolności od pracy. Skarżąca podała, że od lat pomaga finansowo w utrzymaniu wnuka JC, przy czym z dniem [...] obowiązek został sformalizowany na mocy umowy alimentacyjnej. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem AC. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Również mąż wnioskodawczyni nie posiada majątku. Skarżąca z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości [...]. Wyjaśniła, że otrzymane przez nią świadczenie po odliczeniu kosztów leczenia oraz należności alimentacyjnych w kwocie [...] wystarcza wyłącznie na wyżywienie oraz podstawowe środki czystości i odzież. Wskazała, że ponosi następujące miesięczne opłaty: ogrzewanie [...], prąd [...]. Skarżąca nie podała w jakiej wysokości i z jakiego tytułu małżonek uzyskuje miesięczne dochody. Do wniosku załączyła kserokopię umowy alimentacyjnej z dnia [...], z treści której wynika, że zobowiązała się do wypłacania wnukowi JC kwoty alimentów w wysokości [...] płatne każdego miesiąca od dnia [...] do rąk matki uprawnionego KS, informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku [...], z której wynika, że dochód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], skierowania do szpitala z dnia [...], wniosku o świadczenie rehabilitacyjne z dnia [...], wywiadu zawodowego z dnia [...], wezwania na badania przez ZUS z dnia [...], zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia [...], orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...], decyzji ZUS z dnia [...] o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres [...] w wysokości [...] podstawy wymiaru, od [...] w wysokości [...] podstawy wymiaru, informacji o przebytej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...], zawiadomienia o skierowaniu na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji ZUS z dnia [...], karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...], orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...], zwolnień lekarskich. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez nią i jej męża, podanie w jakiej wysokości i z jakiego tytułu mąż uzyskuje miesięczne dochody, złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych, w tym rachunków kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącej i do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody, podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), podanie czy skarżąca lub jej mąż posiadają samochody osobowe, podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżąca z mężem, czy wnioskodawczyni najmuje ten dom, jeżeli tak to w jakiej wysokości ponosi koszty najmu. Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] stwierdziła, że koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki szczegółowo zostały wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyła, że ciąży na niej obowiązek alimentacyjny na rzecz wnuka JC w wysokości [...]. Oświadczyła, że jej mąż osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże pomimo wezwania nie podała w jakiej wysokości. Podała, że żadna z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie osiąga dodatkowych dochodów. Żadna z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiada samochodu. Wnioskodawczyni wskazała, że mieszka razem z mężem w domu (w wydzielonym mieszkaniu) należącym do córki. Do pisma załączyła kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że dochód skarżącej wyniósł [...] oraz rocznego obliczenia podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym [...], z którego wynika, że dochód jej wyniósł [...]. Załączyła również wyciągi z jej rachunku bankowego prowadzonego w A za okres [...], z którego wynika, że na tym rachunku nie są wykonywane przez nią i innych członków rodziny żadne operacje bankowe. Załączyła również wyciąg z jej rachunku prowadzonego w banku B za okres [...]., z którego wynika, że na rachunek ten w dniu [...] wpłynęła kwota w wysokości [...] tytułem poborów za [...], z rachunku tego płacone są również alimenty na wnuka JC. Załączyła również kserokopie rachunków za gaz, energię elektryczną i telefon. Pomimo wezwania nie załączyła zeznań rocznych podatkowych małżonka, jednakże z załączonych przez AC kserokopii dokumentów do akt sprawy o sygn. [...] wynika, że za [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] i uzyskał dochód w wysokości [...] (druk PIT-36L), z zeznania rocznego podatkowego za [...] (druk PIT-37) wynika, że mąż wnioskodawczyni uzyskał również przychód z innych źródeł w wysokości [...] i dochód w wysokości [...], za [...] z tytułu działalności gospodarczej (druk PIT-36L) przychód jej męża wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...]. Małżonek skarżącej do akt spraw o sygn. [...] załączył także kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące [...], z których wynika, że podstawa opodatkowania w miesiącu [...] wyniosła [...], w [...], w [...], w [...], w [...], w [...], w [...]. Z załączonego przez jej męża do akt o sygn. akt [...] podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów na dzień [...], wynika, że jego przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...] i dochód [...]. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedłożyła wyciągu ze wspólnego rachunku bankowego prowadzonego w C. Jednakże mąż wnioskodawczyni do sprawy o sygn. [...] załączył wyciągi z tego rachunku, z których wynika, że saldo na w.w rachunku w dniu [...] wynosiło [...], w dniu [...] AC wypłacił kwotę [...], w dniu [...] z rachunku firmowego jej męża wpłacono kwotę [...], w dniu [...] AC wypłacił kwotę [...], w dniu [...] na ten rachunek kwotę [...] wpłaciła DP, w dniu [...] z rachunku została przekazana kwota w wysokości [...] tytułem spłaty kredytu, w dniu [...] na rachunek wpłynęła kwota w wysokości [...] z rachunku firmowego jej męża, w dniu [...] A C wypłacił kwotę [...], w dniu [...] na ten rachunek DP wpłaciła [...], w dniu [...] spłacono kredyt w wysokości [...], w dniu [...] z rachunku firmowego męża wpłynęła kwota w wysokości [...], w dniu [...] A C wypłacił [...]. Wnioskodawczyni nie złożyła również odpisu z rachunku firmy prowadzonej przez jej małżonka, z którego – jak już wyżej wskazano – zostały przelane środki na ich wspólny rachunek bankowy. Kolejnym pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do podania od kiedy ona i jej mąż nie posiadają nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego we wsi D, gmina R i w L, czy skarżąca i jej mąż sprzedali w.w nieruchomości, czy je podarowali, podanie czy skarżąca i jej mąż darowali swoim dzieciom, wnukom lub innym osobom jakieś nieruchomości, samochody osobowe, środki pieniężne, inne wartościowe przedmioty, jeżeli tak to komu i kiedy (odpis umowy), podanie w jaki sposób córka skarżącej nabyła dom, w którym mieszka wnioskodawczyni ze swoim mężem, podanie czy rodzice JC jako osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do zaspokojenia potrzeb swojego dziecka ponoszą koszty utrzymania syna, jeżeli tak to w jakiej wysokości, jeżeli nie to dlaczego, podanie czy rodzice JC uzyskują jakieś dochody (np. z tytułu wynagrodzenia za pracę, prowadzenia działalności gospodarczej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, najmu, dzierżawy, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, czy korzystają z pomocy opieki społecznej), podanie czy rodzice JC posiadają jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, wartościowe przedmioty w tym samochody osobowe, jeżeli tak należy wymienić składniki majątku. Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nieruchomości będące własnością jej i jej męża, w tym nieruchomość, w której mieszka razem z mężem oraz zgromadzone przez nich środki pieniężne podarowali w [...] córce D P. Ponadto podarowali nieruchomości wnukowi B C. Skarżąca podała, że obecnie matka J C ponosi wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem. Syn skarżącej AC przez kilka lat płacił na utrzymanie synów alimenty w wysokości [...] miesięcznie. Obecnie ze względu na utratę głównego źródła dochodu nie jest w stanie przekazywać na utrzymanie dzieci żadnej kwoty. Z tytułu wykonywania umowy o pracę otrzymuje kwotę [...] miesięcznie, nie posiada innego majątku. W związku z tym obowiązek alimentacyjny spoczywa na niej i jej mężu. Skarżąca podała, że matka jej wnuków jest właścicielem nieruchomości. Skarżąca nie wie czy posiada ona jakikolwiek inny majątek. Biorąc pod uwagę oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącą stwierdzić należy, że D C nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podała, że jej mąż prowadzi działalność gospodarczą i nie wskazała w jakiej wysokości uzyskuje on miesięczne dochody. Analizując dokumenty podatkowe złożone przez jej męża do spraw o sygn. akt [...] stwierdzić należy, że mąż skarżącej w [...] deklarował z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dochód w wysokości [...], w [...] w wysokości [...], natomiast w bieżącym roku za miesiące [...] uzyskał dochód w wysokości [...]. Ponadto podkreślić należy, że wykazane przez niego za w.w okresy przychody w kwocie [...] świadczą o tym, że prowadzi on działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Skoro skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, zatem nie tylko jej dochody należy brać pod uwagę rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, ale również i jej małżonka. Wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że płaci alimenty na wnuka JC w wysokości [...] miesięcznie, jej mąż również płaci alimenty na wnuka BC w wysokości [...] miesięcznie. Zatem skarżąca i jej mąż płacą alimenty w wysokości [...] miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że wszelkie koszty związane z utrzymaniem i wychowaniem dzieci ponosi ich matka. Skarżąca pomimo wezwania nie podała, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu matka jej wnuków uzyskuje miesięczne dochody, co ma znaczenie przy zasądzaniu kwot alimentów przez sąd. Nadto z informacji przedłożonych przez skarżącą wynika, że razem z mężem podarowała nieruchomości wnukowi BC. Jednakże sprzedaż tych nieruchomości również może zaspokoić potrzeby finansowe wnuków. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów. Jednakże z późniejszych oświadczeń skarżącej wynika, że poza nieruchomościami podarowanymi wnukowi B C, razem z mężem podarowała nieruchomości, w tym dom, w którym mieszkają, córce D P. Skarżąca i jej mąż podarowali córce również środki pieniężne. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej darowizna miała miejsce w [...]. Pomimo wezwania skarżąca nie przedłożyła odpisu umów (aktów notarialnych), na podstawie których dokonano darowizny majątku na rzecz DP i BC, wobec tego nie wiadomo jakie nieruchomości zostały podarowane i w jakiej wysokości dokonano darowizny środków pieniężnych. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że w orzecznictwie przyjmuje się pogląd, iż w sytuacji gdy strona nieodpłatnie przekazała składniki majątkowe członkom rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z 08.04.2008r. I FZ 96/08, z 10.04.2008r. I FZ 142/08, z 01.07.2008r. I OZ/439/08, z 28.11.2011r. II FZ 682/11 i z 28.11.2011r. II FZ 683/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zauważyć należy, że wezwano skarżącą do podania w jakiej wysokości ona i jej mąż ponoszą koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki. Skarżąca w odpowiedzi wskazała, że koszty miesięcznego utrzymania z rozbiciem na poszczególne wydatki szczegółowo wskazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć jednak należy, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała jedynie, że ponosi koszty ogrzewania w wysokości [...] i opłaty za energię elektryczną w wysokości [...]. Zatem skarżąca nie podała w jakiej wysokości ponosi koszty wyżywienia, leczenia, zakupu lekarstw, środków czystości, opłat za telewizję. Nie podała również czy ona lub jej mąż zaciągnęli kredyty, jeżeli tak to na co, w jakiej wysokości, jaki jest harmonogram spłat rat. Z załączonego przez jej męża wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w C wynika, że z rachunku tego spłacany jest kredyt, również z rachunku bankowego wnioskodawczyni prowadzonego w B wynika, że spłaca ona raty kredytu. Skarżąca nie załączyła również wyciągu z rachunku bankowego firmy, którą prowadzi jej małżonek. Stwierdzić zatem należy, że składane przez skarżącą oświadczenia są niepełne i niespójne co do jej sytuacji majątkowej i finansowej. Postępowanie wnioskodawczyni polegające na selektywnym podawaniu informacji, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym sytuacji i możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy i wobec tego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.