I SA/Po 418/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-10-10
Skład orzekający: Karol Pawlicki, Katarzyna Nikodem, Dominik Mączyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r., odrzucając twierdzenia podatnika o posiadaniu oszczędności z lat poprzednich, darowizn, pracy za granicą i działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne. Podatnik nie wykazał, że jego wydatki w 2006 r. znajdują pokrycie w legalnych, opodatkowanych lub zwolnionych z opodatkowania źródłach przychodów z lat poprzednich. Twierdzenia o darowiznach, pracy za granicą i działalności gospodarczej nie zostały poparte dowodami lub dotyczyły dochodów nieopodatkowanych, co wyklucza ich uwzględnienie przy ustalaniu dochodu z nieujawnionych źródeł.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. Organ kontroli skarbowej ustalił znaczną nadwyżkę wydatków małżonków nad ujawnionymi dochodami. Dyrektor Izby Skarbowej, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, ustalił nowe zobowiązanie. Podatnik zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności dotyczące braku pełnej weryfikacji możliwości pokrycia wydatków mieniem zgromadzonym w latach poprzednich oraz odmowy przeprowadzenia dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006r. oddala skargę
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011r. Nr [...] ustalił A.B. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. w wysokości [...]zł. W 2006 r. A.B pozostawał w związku małżeńskim z A.C, w którym panował ustrój ustawowej wspólności majątkowej, w związku z tym postępowanie kontrolne w tym samym zakresie toczyło się również w stosunku do małżonki podatnika, tj. A.C.
Organ kontroli skarbowej ustalił, że w 2006r. Małżonkowie A.B iA.C. ponieśli wydatki w łącznej wysokości [...] zł:
- [...] zł na bieżące utrzymanie A.B,
- [...] zł na bieżące utrzymanie A.C,
- [...]zł na zakup nieruchomości położonej we wsi D.,
- [...]zł na zakupu nieruchomości położonej w L.,
- [...]zł na budowę budynku mieszkalnego na gruncie położonym we wsi D.,
- [...] zł na spłatę pożyczki hipotecznej zaciągniętej w [...],
- [...]zł na spłatę kredytu zaciągniętego w[...],
-[...] zł na spłatę kredytu zaciągniętego w [...],
- [...]zł na spłatę kredytu zaciągniętego w[...],
- [...] zł na prowizję i opłaty bankowe w [...],
- [...]zł na prowizję, opłaty bankowe, odsetki, podatek od odsetek w [...],
- [...]zł na prowizję i opłaty bankowe w[...] ,
-[...]zł na zakup samochodu osobowego marki [...] , rok prod. 2003,
- [...]zł na spłatę zadłużenia na rachunku [...],
- [...] zł na nadwyżkę wydatków nad przychodami, powstałą w związku z prowadzoną przez A.B pozarolniczą działalnością gospodarczą
Na dzień[...]stycznia 2006r. podatnicy dysponowali środkami pieniężnymi w kwocie:
[...]zł przechowywanymi w [...],
[...]zł przechowywanymi w[...].
Ponadto organ kontroli skarbowej ustalił, że w 2006 r. małżonkowie B.C. osiągnęli dochód w wysokości [...] zł, na który składa się:
-[...] zł zasiłek dla bezrobotnych wypłacony A.B,
- [...]zł wynagrodzenie za pracęA.C z tytułu pracy w [...]Urzędzie Wojewódzkim w[...],
- [...]zł odsetki od środków pieniężnych znajdujących się na rachunku w [...],
- [...]zł odsetki od środków pieniężnych znajdujących się na rachunku w [...],
- [...]zł odsetki od środków pieniężnych znajdujących się na rachunku w [...],
- [...]zł z sprzedaż samochodu osobowego marki [...], rok prod. 1986,
-[...] zł sprzedaż samochodu osobowego marki [...] rok prod. 2001,
- [...]zł sprzedaży samochodu osobowego marki [...], rok prod. 1992.
Organ pierwszej instancji wskazał również, że na dzień [...]12.2006 r. podatnicy dysponowali środkami pieniężnymi w kwocie:
[...]zł przechowywanymi w [...],
[...]zł przechowywanymi w[...] ,
[...]zł przechowywanymi w[...],
[...]zł przechowywanymi w[...].
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej uznał, że podatnicy dysponowali w 2006r. dochodem nieznajdującym pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości [...]zł. W konsekwencji organ ustalił A.B zryczałtowany podatek od dochodu nieznajdujacego pokrycia w ujawnionych źródłach w wysokości [...]zł.
Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi kontroli skarbowej naruszenie:
- naruszenie art. 121 i 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej "O.p." polegające na prowadzeniu postępowania podatkowego pod z góry przyjętą tezę, że podatnik nie wykazał zgromadzenia w latach 80-tych i 90-tych XX w. środków pieniężnych,
- naruszenie przepisu art. 20 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z zm.) dalej "u.p.d.o.f" polegające na uznaniu, że A.B dysponował nieujawnionymi źródłami dochodów, mimo że w toku postępowania podatkowego ustalono, że podatnicy zgromadzili środki pieniężne w latach 1970-1990 z tytułu prowadzonej przez A.B. działalności gospodarczej.
Dyrektor Izby Skarbowej w [...] po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzją z dnia [...] lutego 2012r. Nr [...] uchylił w całości decyzję organu kontroli skarbowej z dnia[...]lipca 2011r. ustalającą podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. w wysokości [...]zł w i ustalił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r. w kwocie[...] zł.
Organ drugiej instancji szczegółowo odnosząc się do podniesionych przez podatnika w odwołaniu argumentów uznał, że umowa spółki cichej pomiędzy A.D. oraz A.B nie została w rzeczywistości zawarta. Tym samym A.B nie przekazał A.D. środków pieniężnych w kwocie [...]zł i w konsekwencji A.D nie zwrócił podatnikowi w latach 2002-2004 środków pieniężnych w kwocie[...] zł w gotówce oraz nie przekazał w 2001 i w 2005 r. samochodów osobowych stanowiących równowartość kwoty[...] zł.
Organ odwoławczy powołując się na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...]02.2011 r. wskazał, że A.D zgłosił do opodatkowania działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo-Usługową A.D., która była prowadzona w okresie od [...].03.1999r. do[...].02.2005r. Zgłosił zatem fakt prowadzenia jednoosobowej firmy. Nie wspomniał o rzekomym fakcie istnienia wspólnika założonej w dniu [...]12.1999 r. spółki cichej w postaci A.B, który miał prawo do zysków ww. firmy. Ponadto z ww. pisma wynika, że wobec A.D. prowadzone było postępowanie egzekucyjne, w ramach którego w dniu [...].10.2003r. i w dniu [...]09.2004r. zostały sporządzone protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego, w których nie wskazał na posiadanie majątku. Ponadto w protokole z dnia [...]10.2003r. znajduje się zapis, że "egzekucja z gotówki i ruchomości bezowocna". Ponadto A.D. posiadał w latach 2001-2004 wobec Banku Polska Kasa Opieki SA I Oddział w [...], [...]Urzędu Wojewódzkiego we [...], Izby Celnej w [...], Urzędu Skarbowego w [...], [...]Urzędu Wojewódzkiego w[...] zobowiązania w kwocie [...]zł.
Powyższe okoliczności wskazują, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...],że A.D. nie mógł przekazać A.B.w latach 2002-2004 w gotówce środków pieniężnych w kwocie [...]zł, gdyż takowych nie posiadał.
Organ nie uznał również, że samochód marki [...]o wartości [...]zł oraz [...]o wartości [...]zł był przekazany A.B w ramach rzekomego zwrotu wkładu. Z faktur VAT z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz [...]lipca 2003 r. wynika, że niniejsze samochody zostały przez A.B albo A.B wspólnie z A.C nabyte od Firmy Handlowo- Usługowej A.D. za gotówkę.
Ustosunkowując się do podnoszonych w toku postępowania okoliczności co do zgromadzonych przez podatników oszczędności w wysokości [...]zł przed badanym rokiem podatkowym, organ odwoławczy wskazał, że przeanalizował dochody i wydatki małżonków B.C w okresie od dnia [...].01.1998 r. do dnia [...]12.2004r. Z analizy tej wynika, że podatnicy ponieśli wydatki co najmniej w kwocie [...]zł, z kolei dochody uzyskane przez małżonków w tym okresie wyniosły [...]zł. Z tego wynika w ocenie organu odwoławczego, że skarżący nie mógł zgromadzić oszczędności we wskazanej wysokości.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w decyzji z dnia [...].02.2012r. ustalił A.B.zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005r. w wysokości [...] zł. Mając powyższe na uwadze podkreślił, że przed kontrolowanym rokiem podatkowym podatnicy nie zgromadzili żadnych oszczędności. Otóż za lata 1998-2004 wynika nadwyżka wydatków nad dochodami podatników, a i w 2005 r. Państwo B.C.nie dysponowali środkami pieniężnymi opodatkowanymi lub zwolnionymi z opodatkowania wystarczającymi do pokrycia poniesionych przez nich wydatków.
Organ uznał również za niewiarygodne, aby środki pieniężne uzyskane z pracy w kopalni " [...]" oraz pracy w Spółdzielni Pracy "[...]" w [...]w latach 1971-1974 podatnicy mogli zaoszczędzić przez te kilkadziesiąt lat do kontrolowanego roku podatkowego.
Odnosząc się do darowizny w kwocie[...] USD otrzymanej od matki A.B – A.E. - w dniu jego ślubu z A.C., organ podkreślił że podatnik nie przedstawił żadnych potwierdzających powyższą okoliczność dowodów.
W toku postępowania A.B. wskazał, że w latach 1974-1983 prowadził działalność gospodarczą w zakresie uszczelniania okien "metodą szwedzką" oraz wstrzeliwania kołków. Z tytułu ww. działalności uzyskał dochód w wysokości [...] USD. Średnio dziennie na uszczelnianiu okien zarabiał około [...]starych złotych, a na wstrzeliwaniu kołków około [...]starych złotych, podczas gdy przeciętna miesięczna pensja wynosiła wówczas [...]starych złotych. W ramach ww. działalności zatrudniał średnio 2 pracowników, ale nie wskazał ich danych osobowych i adresowych. Przedmiotową działalność prowadził w [...], w [...], w całym byłym województwie [...], w [...] oraz w miejscowościach górniczych – w [...]w [...]i w [...]. Na dowód prowadzenia powyżej wskazanej działalności podatnik przedłożył decyzję Urzędu Patentowego, decyzję Urzędu Miasta i Gminy [...], zaświadczenia ze Spółdzielni Pracy [...]w [...] , Powiatowego Urzędu Pracy w [...], co zdaniem organu odwoławczego świadczy jedynie o tym , że A.B. mógł prowadzić działalność gospodarczą w latach 1974-1983, lecz w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności, że z jej tytułu osiągnął dochód w wysokości [...] USD, który następnie został zaoszczędzony do lat 2005-2006. Ponadto organ zauważył, że A.B. podczas przesłuchania w charakterze świadka w dniu [...]grudnia 2010r. zeznał, że do około 1983r. prowadził działalności w ramach ryczałtu spółdzielczego, który przeznaczony był dla podatników prowadzących działalność gospodarczą o niewielkim rozmiarze. Organ nie wziął pod uwagę ewentualnych dochodów ze sprzedaży zdjęć z wizerunkiem papieża Jana Pawła II w latach 1978-1979, ponieważ podatnik nie wykazał, że dochód z tej działalności został opodatkowany.
W trakcie składania zeznań w dniu 26 października 2010 r. A.B. podniósł, że prowadził działalność gospodarczą wspólnie z J.B. w zakresie handlu artykułami spożywczymi, pralkami, telewizorami, jednak wskazał, że działalność ta była nielegalna. Z kolei w piśmie z dnia 19.08.2011r. wskazał, że był jedynie zatrudniony przez J.B. Organ uznał, że podatnik w toku postępowania zmieniał zeznania co do współpracy z J.B.
A.B. oświadczył, że w latach 1991-1995 wyjeżdżał do Niemiec w celach wykonywania pracy w drewnie "na zabytkach". Była to dochodowa praca, zarabiał minimum [...] USD dziennie. Dodał, że odłożył z tytułu tej pracy równowartość [...] USD. Podatnik zeznał, że pracując w firmie L.B. miał przeświadczenie, że pracuje legalnie i że jego dochody zostały opodatkowane w Niemczech. Organ stwierdził, że nie przedstawił żadnego dowodu, który świadczyłby o pracy w Niemczech i o uzyskaniu z tego tytułu dochodu w kwocie [...] USD, a także nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o wwozie ww. środków pieniężnych do Polski.
Organ odwoławczy podkreślił, że w okresie rzekomego wykonywania pracy w Niemczech A.B. jako osoba bezrobotna był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], gdzie za okres od marca 1993 r. do lutego 1994 r. złożył oświadczenia, w których wskazywał, że nie osiągnął z tytułu świadczenia pracy zarobkowej dochodów przekraczających połowę najniższego wynagrodzenia.
W trakcie przesłuchania w charakterze strony w dniu [...].10.2010r. A.B wskazał, że w latach 1987-1993 prowadził działalność gospodarczą polegającą na skupie od ludzi starych mebli, ich konserwacji i następnie odsprzedaży z zyskiem. Podatnik oświadczył, że powyższą działalność wykonywał poza działalnością gospodarczą i z tytułu jej prowadzenia nie płacił podatku. Z racji tego, że dochód uzyskany z ww. źródła przychodu nie był opodatkowany, organ podatkowy nie wziął go pod uwagę przy ustalaniu wysokości dochodu, jakim podatnicy mogli dysponować na dzień 01.01.2006 r. Ponadto podatnik zeznał w latach 1989-1991/1992 wspólnie z J.B prowadził działalność w zakresie sprzedaży artykułów spożywczych
Odnosząc się do wszystkich prowadzonych przez A.B. w latach 70., 80. i początku 90. XX w. działalności gospodarczych, organ wskazał, że podatnicy nie wykazali okoliczności uzyskania przez A.B. dochodu z tytułu prowadzenia ww. działalności gospodarczych. Przedłożone przez A.B. dokumenty uprawdopodabniają jedynie okoliczność, że podatnik mógł prowadzić we wskazanym powyżej zakresie działalność gospodarczą, lecz w żaden sposób nie uprawdopodabniają okoliczności, że z tytułu tych działalności osiągnął dochód, który następnie podatnicy zaoszczędzili do lat 2005-2006.
Ponadto jak zauważył organ, podczas przesłuchania w dniu[...] sierpnia 2010r. A.B. zeznał, że od około 1993 r. zaprzestał w ogóle prowadzenia działalności gospodarczej i pracy w Polsce, ponieważ uważał, że to się nie opłacało.
Podatnicy w toku postępowania odwoławczego podnosili, że na oszczędności w kwocie [...]zł, którymi dysponowali na początek kontrolowanych lat podatkowych 2005-2006 składała się m. in. kwota uzyskana z tytułu odszkodowania za kradzież samochodu osobowego marki [...], jednak nie przedłożyli dokumentów pochodzących od ubezpieczyciela, z których wynikałaby data i wielkość otrzymanego przez podatników odszkodowania.
W ocenie organu niewiarygodnym jest, aby podatnicy zgromadzili na lata 2005-2006 oszczędności w kwocie [...] zł w sytuacji, gdy w okresie od 1993-2006 A.B. zarejestrowany był w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna i pobierał z tego tytułu zasiłek dla bezrobotnych.
Organ odwoławczy podkreślił również, że mało prawdopodobne wydaje się, że małżonkowie B.C., posiadając znaczne oszczędności, zaciągali kredyty: w dniu [...]01.1988r. kredyt na budowę budynku mieszkalnego położonego w K., w dniu [...].12.2004 r. kredyt na zakup samochodu osobowego marki [...] w dniu[...].01.2005 r. kredyt na zakup samochodu osobowego marki [...], w dniu [...].07.2004 r. pożyczkę hipoteczną na remont budynku mieszkalnego położonego w K., w dniu [...].09.2006 r. kredyt na zakup samochodu osobowego marki [...].
Organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji i ustalając zobowiązanie w innej wysokości uwzględnił zgodnie z wnioskiem strony, że małżonkowie B.C. w 2006 r. ponieśli wydatki na utrzymanie łącznie w wysokości [...]zł .
Po stronie uzyskanych przez podatników dochodów w latach 1998-2004 Dyrektor Izby Skarbowej uwzględnił kwotę [...] zł ze sprzedaży samochodu [...]oraz kwotę [...]zł ze sprzedaży samochodu marki [...] , zwróconą nadpłatę podatku za 2005 r. w wysokości [...]zł.
Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ I instancji błędnie przyjął po stronie wydatków roku 2006 kwotę [...]zł jako różnicę pomiędzy dochodem a wydatkami wynikającą z dokumentów źródłowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zdaniem organu odwoławczego, skoro w zeznaniu rocznym PIT-36L za 2006 r. wykazano stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez A.B w kwocie [...] zł, a nie przeprowadzono postępowania kontrolnego w zakresie określenia dochodu (straty) z działalności gospodarczej i w tym zakresie nie wydano decyzji, to organ kontroli nie był uprawniony do przyjęcia po stronie wydatków innej kwoty niż wysokość straty z zeznania rocznego.
W oparciu o cały zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy organ podatkowy drugiej instancji ustalił, że podatnik wraz z małżonką uzyskał w 2006r. dochód w łącznej wysokości [...]zł:
- [...]zł - zasiłek dla bezrobotnych wypłacony A.B.,
- [...]zł - wynagrodzenie za pracę A.C,
- [...]zł - odsetki od środków pieniężnych na rachunku w [...],
- [...]zł - odsetki od środków pieniężnych na rachunku w [...],
- [...] zł - odsetki od środków na rachunku [...].
- [...]zł - sprzedaż samochodu osobowego [...]rok produkcji 1986,
-[...] zł - sprzedaż samochodu osobowego [...]rok prod. 2001,
- [...]zł - sprzedaż samochodu osobowego [...] rok prod. 1992 r.
- [...] zł - nadpłata podatku za 2005 r.
Małżonkowie w 2006 r. ponieśli wydatki w łącznej kwocie [...]zł :
- [...]zł - utrzymanie,
-[...] zł - zakup nieruchomości we wsi [...],
- [...]zł - zakup nieruchomości w[...] ,
- [...]zł - budowa budynku mieszkaniowego we wsi [...],
- [...]zł - spłata pożyczki hipotecznej w[...],
- [...] spłata kredytu zaciągniętego w[...],
- [...]zł - spłata kredytu zaciągniętego w [...],
- [...]zł - spłata kredytu zaciągniętego w [...],
- [...]zł- opłaty bankowe w [...],
- [...]zł opłaty bankowe w [...],
- [...]zł opłaty bankowe w[...],
- [...]zł - nabycie samochodu osobowego [...]rok prod. 2003,
- [...]- spłata zadłużenia w [...],
- [...]zł - pokrycie nadwyżki wydatków nad przychodami.
Organ przyjął, że na dzień [...]grudnia 2006 r. podatnicy dysponowali środkami na rachunku bankowym w kwocie [...]zł.
W konsekwencji dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń organ przyjął, że dochód z nieujawnionych przychodów małżonków B.C. w 2006 r. wyniósł [...] zł, na A.B. przypada 50 % ww. kwoty, po zaokrągleniu [...]zł. Zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów ustalono w kwocie [...]zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości oraz zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji podatnik zarzucił naruszenie:
- art. 120, 121, 122 i 125 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych,
- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez brak pełnej weryfikacji możliwości pokrycia poniesionych w 2006 r. wydatków opodatkowanym mieniem zgromadzonym w latach poprzednich,
- art. 127 O.p. poprzez prowadzenie postępowania podatkowego wbrew zasadzie dwuinstancyjności
- art.180 i art.181 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadków: M. M., A.P oraz M.M,
- art. 187 i art. 188 O.p. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz kategoryczne odrzucenie przez organ żądania pełnomocnika dotyczącego przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków oraz dowodów wnioskowanych w pismach z dnia [...].08.2011r. oraz z dnia [...].10.2011 r.,
- art. 191 O.p. poprzez zupełną dowolność i arbitralność oceny przez organ podatkowy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego,
- art. 191 w zw. z art. 235 O.p. poprzez dokonanie błędnej oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organem I instancji,
- art. 191 w zw. z art. 122 O.p. poprzez kierowanie się przy ocenie całości materiału dowodowego tym, że w sprawie o nieujawnione źródła przychodów ciężar dowodu spoczywa wyłącznie na podatniku,
- art. 210 § 4 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji,
- art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 120 O.p. poprzez wydanie decyzji uchylającej w części decyzję organu I instancji bez jednoczesnego orzeczenia w zakresie uchylonej części co do istoty sprawy,
- art. 235 O.p. poprzez brak uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie, w sytuacji jego bezprzedmiotowości,
- art. 20 ust. 1 i 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, gdyż podatnik posiadał mienie zgromadzone w latach poprzedzających kontrolowany rok podatkowy, będące źródłem pokrycia ponoszonych przez niego wydatków.
W uzasadnieniu skargi podatnik podniósł zarzut nieuwzględnienia zwrotu wkładu wniesionego przez niego do spółki cichej z A.D. Strona podkreśliła, że w aktach sprawy znajduje się umowa spółki cichej zawartej w dniu [...]grudnia 1999 r. Ponadto wskazał, że A.D. zwrócił się w dniu [...]listopada 1999r. do swojego miejscowo właściwego Urzędu Skarbowego w [...] z zapytaniem, czy wkład do spółki cichej powinien być opodatkowany. W aktach sprawy znajduje się pokwitowanie z dnia [...]maja 2002 r. potwierdzające odbiór kwoty [...]Euro, stanowiącej równowartość [...]zł tytułem zwrotu wkładu do spółki cichej oraz pismo o rozwiązaniu umowy spółki cichej, w której wskazano, że w dniu[...] grudnia 2004 r. zwrócono A.B. część wniesionego wkładu w kwocie [...]zł, jak również oświadczenie z[...]stycznia 2005 r. dotyczące pokrycia zapłaty gotówkowej faktury z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]w drodze kompensaty z należnościami przysługującymi A.B. z tytułu zwrotu wkładu do spółki cichej, oświadczenie to zostało złożone przy rejestracji w Starostwie Powiatowym w [...] w Wydziale Komunikacji i Transportu dnia [...]stycznia 2005 r. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie z dnia [...] lipca 2001r. dotyczące zapłaty gotówkowej w drodze kompensaty za fakturę nr [...], dotyczącą należności przysługujących A.B. z tytułu zwrotu wkładu ze spółki cichej zawartej w dniu [...]grudnia 1999 r. Również powyższe oświadczenie zostało złożone w Starostwie Powiatowym w [...]w Wydziale Komunikacji i Transportu.
Strona podkreśliła, że nie zapłaciła A.D kwoty [...]zł za samochód [...]oraz kwoty [...]zł za samochód [...] . Kwoty te nie mogą stanowić wydatku, lecz powinny być uwzględnione po stronie przychodów. Skarżący podkreślił, że zwrot wkładu w wysokości [...] zł nastąpił w dniu [...] maja 2002 r., w tym okresie A.D. prowadził bardzo rentowną działalność gospodarczą, polegająca na pomnażaniu wkładu gotówkowego wniesionego przez niego do spółki cichej w 1999 r.
A.B. podniósł, że w latach 1991-1995 uzyskując dochody z pracy w Niemczech w firmie L.B., nie był zobowiązany ubiegać się o zezwolenia dewizowe, ponieważ wynagrodzenie ze stosunku pracy otrzymywał w dewizach w Polsce, wynagrodzenie prawdopodobnie było opodatkowane przez właściciela firmy.
Zdaniem skarżącego w toku postępowania podatkowego uprawdopodobnił uzyskiwanie wysokich dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej w zakresie konserwacji drewna, ponieważ do akt sprawy złożył oświadczenie z Instytutu Zootechniki świadczące o tym, że wykonywał w 1988 r. usługę ułożenia posadzki parkietowej na kwotę [...] zł r. Strona skarżąca przedstawiła również zaświadczenia zleceń z roku 1989 na wykonanie parkietu taflowego w sali odczytowej Pałacu w [...]oraz zaświadczenie Urzędu Wojewódzkiego w[...] , że A.B. posiadał kwalifikacje uprawniające do wykonywania usług w zakresie konserwacji drewna .
Strona skarżąca wskazała również, że w dniu [...]marca 2002r. uzyskali odszkodowanie w wysokości [...]zł, natomiast pozwem z dnia [...]lutego 2003 r. zażądali dopłaty do wypłaconej wcześniej kwoty odszkodowania dodatkowo[...]zł, którą to kwotę otrzymali.
Skarżący podkreślił, że organ błędnie uznał, że wydatki na spłatę pożyczki hipotecznej, spłatę kredytu bankowego na zakup samochodu osobowego marki [...]oraz spłatę kredytu bankowego na zakup samochodu osobowego marki [...] ponieśli małżonkowie B.C., skoro w toku postępowania wskazano, że wydatki ponosił ich syn A.D.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji stwierdza, że skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 20 ust. 3 u.p.d.f. w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Konstrukcja powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że wysokość przychodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach stanowi suma poniesionych przez podatnika w danym roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w roku podatkowym mienia, w tym zgromadzonych zasobów finansowych w zakresie, w jakim suma tych wartości nie znajduje pokrycia w opodatkowanych bądź w wolnych od opodatkowania źródłach przychodów danego roku podatkowego oraz z poprzednich lat zasobów majątkowych. Można zatem przyjąć, że opodatkowanie w sytuacjach, o jakich mowa w powołanych przepisach następuje na podstawie tzw. znamion zewnętrznych (tj. wydatków) świadczących o położeniu ekonomicznym podatnika. Oznacza to, że organ podatkowy na podstawie wyżej wskazanych przepisów uprawniony jest do porównania wysokości wydatków, jakie podatnik poniósł w ciągu roku podatkowego, do wartości opodatkowanego bądź zwolnionego z podatków mienia, jakie zgromadził w tym roku oraz mienia, które zgromadził wcześniej, tj. przed rozpoczęciem danego roku podatkowego. W konsekwencji, w przypadku gdy stwierdzone zostanie, iż poniesione wydatki nie znajdują pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oraz zgromadzonym wcześniej mieniu, organy podatkowe zyskują uprawnienie do przyjęcia, iż podatnik osiągnął przychód ze źródeł, których nie ujawnił i do wydania decyzji na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ustalającej kwotę należnego z tego tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego. W takim wypadku podstawę opodatkowania stanowi kwota odpowiadająca wysokości tego "niedoboru". (wyrok NSA z dnia 24.01.2007r w sprawie II FSK 120/06 LEX nr291829 ).
Jeżeli w postępowaniu podatkowym w przedmiocie dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu zostanie stwierdzone przez organ podatkowy poniesienie wydatków przekraczających znacznie zeznany dochód, wówczas na podatniku ciąży obowiązek wykazania, że wydatki te znajdują pokrycie w określonym źródle przychodów lub posiadanych zasobach (wyrok NSA z 4.10.2006 r. II FSK 1180/05). Zatem w postępowaniu w sprawie nieujawnionych źródeł przychodów obowiązek wykazania źródeł przychodu ciąży na podatniku, co jest następstwem konstrukcji art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Podatnik jest zobowiązany do wykazania źródła finansowania wydatków, co nie ogranicza się jedynie do wskazania mienia, którym potencjalnie mógłby on pokryć wydatki poniesione w danym roku podatkowym, lecz wykazania, że faktycznie wydatki te zostały sfinansowane środkami pochodzącymi z określonych źródeł. Rozłożenie ciężaru dowodzenia poszczególnych okoliczności w postępowaniu podatkowym w przedmiocie nieujawnionych źródeł przychodu znajduje uzasadnienie również w tym, że to podatnik, a nie organ podatkowy dysponuje wiedzą co do źródeł i wartości zgromadzonego mienia, przeznaczonego na pokrycie wydatków poniesionych w danym roku podatkowym. Jeśli zatem podatnik twierdzi, że na dzień [...]stycznia 2006 r. posiadał oszczędności, to ciężar dowodu tego faktu spoczywa na podatniku, natomiast organy podatkowe są obowiązane w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena materiału dowodowego powinna być swobodna, z zachowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Jeśli przeprowadzone postępowanie podatkowe odpowiada tym regułom, nie może być podważona w sądowej kontroli legalności decyzji.
Należy podkreślić, że zgromadzić zasoby finansowe na pokrycie wydatków oznacza posiadać je w roku podatkowym, w których ponoszone są wydatki i muszą pochodzić ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Ze względu na znaczną rozbieżność między dochodem uzyskanym w 2006 r. a wydatkami poniesionymi w tymże roku, skarżący w postępowaniu podatkowym winien wykazać, że wydatki w części nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach za ten rok pokrył z przychodów z innych źródeł niż wykazane w zeznaniu, zgromadzonych w danym roku podatkowym lub pochodzących z lat poprzednich, opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Istotą powyższej regulacji jest bowiem opodatkowanie zgromadzonego przez podatnika mienia, nie znajdującego pokrycia w mieniu opodatkowanym lub wolnym od opodatkowania, które wcześniej mimo istnienia obowiązku nie zostało opodatkowane. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II FSK 71/2006 (LEX nr 263485) wyraził pogląd, iż mienie zgromadzone przez podatnika w latach poprzedzających rok, w którym dokonano wydatków, aby mogło stanowić źródło pokrycia wydatków poniesionych w roku następnym, w myśl art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., musi mieć walor legalności. Innymi słowy mienie to musi pochodzić wyłącznie z opodatkowanych przychodów albo z przychodów zwolnionych z obowiązku podatkowego.
Mając powyższe na uwadze, wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu stan faktyczny rozpatrywanej sprawy został ustalony przez organy podatkowe obu instancji w stopniu pozwalającym na dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji. Organy zgodnie z art. 187 O.p. zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i dokonały prawidłowej jego oceny. Dlatego też zarzuty naruszenia art. 120, 121, 122 187 § 1 O.p, są nieuzasadnione. Niezasadny jest tym samym zarzut naruszenia art. 180 i 181 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów z przesłuchania w charakterze świadka M.M, A.P i M.M, ponieważ zebrany materiał dowodowy pozwalał na zakończenie postępowania dowodowego i wydania decyzji w sprawie, a prowadzenie dalszych dowodów doprowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.
Ustalenia co do poniesionych wydatków i osiągniętych dochodów roku 2006 są prawidłowe. Organ odwoławczy ustalając wysokość wydatków poniesionych przez małżonków ocenił cały zgromadzony materiał dowodowy i swe ustalenia oparł w szczególności na okazanych fakturach zakupu samochodów, aktach notarialnych, dokumentach bankowych oraz oświadczeniach podatników co do wysokości wydatków poniesionych na utrzymania oraz na nakłady poczynione na nieruchomości.
W ocenie Sądu zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, organy oby instancji nie dały wiary zeznaniom stron oraz świadka A.D., że koszty spłaty kredytów oraz wydatki na nabycie samochodów w roku 2006 ponosił A.D.
Strona podnosi, że kredyty zostały faktycznie zaciągnięte przez ich syna A.D. i tym samym koszty związane ze spłatą tych kredytów obciążały A.D. Sąd podziela stanowisko organu, że twierdzenia te nie znajdują poparcia w materiale dowodowym. Z treści umów kredytowych wynika, że kredytobiorcami byli A.C. i A.B., w oświadczeniu z dnia [...]września 2010 r. A.B. wskazał, że w 2006 r. ponosił koszty związane ze spłatą kredytów, co zostało potwierdzone również w piśmie z dnia [...] października 2011r. Ponadto z historii rachunków bankowych analizowanych przez organy podatkowe wynika, że spłata zaciągniętych kredytów dokonywana była z rachunków bankowych należących do małżonków B.C, a nie z rachunku bankowego A.D. Zeznania świadka M.M dowodzą wyłącznie, że A.D. zajmował się ubezpieczeniem zaciągniętych pożyczek, natomiast z zeznań tego świadka nie wynika, że A.D. ponosił wydatki na spłatę kredytów zaciągniętych przez jego rodziców.
Prawidłowe ustalenia zostały poczynione przez organy w zakresie uznania, że wydatki na nabycie samochodu ponosili małżonkowie B.C., a nie ich syn. Organy obu instancji wskazały na treść faktury, na której nie figuruje jako nabywca A.D. W oświadczeniu z dnia [...]września 2010 r. A.B. wskazał, że w 2006 r. ponosił wydatki na nabycie samochodów osobowych. Twierdzenia strony oprócz zeznań świadka A.D. nie zostały poparte zostało żadnym dowodem.
Ustalenia co do osiągniętych w 2006 r. dochodów małżonków B.C. nie były przez stronę w toku postępowania kwestionowane.
Sporna jest natomiast kwota zgromadzonych środków pieniężnych na dzień [...] stycznia 2006 r.
W ocenie Sądu w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustalenia co do zgromadzonych zasobów finansowych na dzień [...] stycznia 2006 r. i [...]grudnia 2006r. w zaskarżonej decyzji są prawidłowe. Nie ma żadnych podstaw, aby dać wiarę zeznaniom strony, że małżonkowie B.C. zgromadzili na dzień[...] stycznia 2005 r. (co ma przełożenie na postępowanie z nieujawnionych źródeł dochodów w roku 2006) kwotę [...]zł.
Mając na uwadze analizę dochodów oraz wydatków małżonków B.C. z lat poprzedzających badany rok podatkowy, uwzględniając podnoszone przez stronę okoliczności na poparcie zgromadzonych środków pieniężnych, należy podzielić stanowisko organów, że podatnicy nawet nie uprawdopodobnili możliwości posiadania na dzień[...]stycznia 2006 r. środków pieniężnych. Nie uprawdopodobnili też możliwości zgromadzenia przez A.B. środków pieniężnych w kwocie [...] Euro w 1999 r., dlatego też organ prawidłowo nie dał wiary zeznaniom A.B i A.D.odnośnie zawarcia spółki cichej, a w szczególności wniesienia wkładu do niej w kwocie [...]euro przez A.B. Należy podkreślić, że mienie zgromadzone przez podatników w latach wcześniejszych, aby mogło stanowić źródło pokrycia wydatków poniesionych w danym roku podatkowym musi mieć walor legalności. Oznacza to, że mienie to musi pochodzić wyłącznie z opodatkowanych przychodów albo z przychodów zwolnionych z obowiązku podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. II FSK 71/06, Lex nr 263485 oraz wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. I SA/Ke 149/09, Lex nr 510715).
Strona podnosi, że oszczędności pochodzą:
1. z darowizny kwoty [...] USD otrzymanej w dniu ślubu (rok 1972) od nieżyjącej matki A.B. W ocenie Sądu twierdzenia te nie zostały poparte żadnym dowodem, nadto nie przedłożono dowodu opodatkowania darowizny.
2. z pracy A.B. w Niemczech. Zeznania A.B., co do osiąganych dochodów z pracy w Niemczech i okresu pracy poza granicami kraju, nie były spójne, na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji. Należy jednak podkreślić, że w postępowaniu podatnik nie tylko musi dowieść, że osiągał dochody poza granicami kraju, ale powinien wykazać, że zarobione pieniądze przywiózł do Polski, dokonał zgłoszenia wwożonych pieniędzy na granicy, a przede wszystkim ujawnił przychód z pracy zagranicą i opodatkował go. NSA w wyroku z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 401/09 NSA stwierdził, że fakt niedokonania zgłoszenia wwożonych pieniędzy na granicy, a przede wszystkim nieujawnienie przychodu z pracy za granicą i nieopodatkowania go, wbrew obowiązkowi, nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż podatnik z tytułu pracy za granicą posiadał zasoby majątkowe w rozumieniu art. 20 ust 3 w związku z ust. 1 u.p.d.o.f. Brak dowodów, iż środki pieniężne przywiezione z zagranicy zostały opodatkowane lub były zwolnione od opodatkowania, oznacza, że nie mogą stanowić przychodów ze źródeł uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania w rozumieniu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.,
3. z działalności gospodarczej. Strona wykazała , że prowadziła w latach 1974-1983 r. działalność gospodarczą. Organy w toku postępowania ustaliły, że działalność ta była opodatkowana w ramach ryczałtu spółdzielczego, czyli w formie przeznaczonej dla podatników prowadzących działalność gospodarczą w niewielkim rozmiarze. Zatem nie było podstaw , aby dać wiarę zeznaniom A.B., że z tej działalności uzyskał dochód w wysokości [...] USD, co pozwoliło na zgromadzenie znacznych oszczędności do 1999 r. w którym to roku miał wnieść wkład do spółki cichej, zwrócony mu w następnych latach. Prawidłowo organ nie wziął pod uwagę rzekomych dochodów uzyskanych w latach 1987-1993 ze skupu starych mebli i ich renowacji, ze sprzedaży wizerunku papieża oraz ze sprzedaży sprzętu RTV i AGD w latach 90-tych. A.B. oświadczył w toku postępowania, że dochody te nie były opodatkowane. Jak już wcześniej wskazano, niezgłoszona do opodatkowania działalność gospodarcza nie może stanowić źródła finansowania wydatków i być uwzględniona przy wymiarze podatku z nieujawnionych źródeł dochodów.
4. z dowodów z pracy w Kopalni [...] oraz w Spółdzielni Pracy w [...]. Przedłożone przez A.B. dowody świadczą, że A.B. osiągał dochody z pracy. W ocenie Sądu zgodnie z zasadami logiki, organy słusznie nie dały wiary zeznaniom A.B., że dochody z wynagrodzenia za pracę w latach siedemdziesiątych mogły posłużyć stronie do zgromadzenia oszczędności na dzień [...]stycznia 2006 r.
5. organ wykazał w odpowiedzi na skargę, że bez znaczenia dla ustalenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym z nieujawnionych źródeł dochodów za 2006 r. jest podnoszona przez stronę na etapie skargi okoliczność otrzymania odszkodowania w 2002 r. z Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji [...] ., ponieważ w latach poprzedzających rok 2005 wydatki małżonków B.C również znacznie przewyższały dochody.
Podsumowując w ocenie Sądu, nie ma żadnych podstaw, aby przyjąć, że małżonkowie B.C. posiadali znaczne oszczędności pozwalające na pokrycie wydatków w latach 2005 i 2006 z legalnych źródeł, mając na uwadze ww. okoliczności, jak również fakt, że A.B. w okresach od [...]marca 1993 r. do[...] maja 1994, od [...]lipca 2001 r. do[...] stycznia 2002 r., od[...] września 2003 r. do [...] kwietnia 2004 r. oraz od [...] maja 2005 r. do[...]czerwca 2006 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna, A.C. uzyskiwała dochody ze stosunku pracy w wysokości średniej krajowej, a małżonkowie często zaciągali kredyty zarówno hipoteczne jak i na zakup samochodów.
Niezrozumiały jest zarzut skargi naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uchylił w całości decyzję organu kontroli skarbowej i ustalił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznym za 2006 r. w kwocie[...] zł od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów. Sentencja decyzji zatem w pełni odpowiada powołanej podstawie prawnej.
W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło