I SA/Po 431/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie WSA Jerzy Małecki as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant sekr.sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Izby Skarbowej [...] Ośrodek Zamiejscowy [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, paździer- nik, listopad i grudzień 1999 r. o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/Wł.Zygmont /-/J.Małecki Izba Skarbowa [...] Ośrodek Zamiejscowy [...] decyzją nr [...], z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia J. K. zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 1999 r. W uzasadnieniu izba informuje, iż J. K. prowadziła w 1999 r. działalność gospodarczą polegającą m.in na handlu samochodami osobowymi i ciężarowymi sprowadzonymi z zagranicy. Urząd Celny przekazał właściwemu urzędowi kontroli skarbowej uzyskane w wyniku przeszukania dokumenty oraz protokoły przesłuchań 6 świadków, z których wynika zaniżenie cen sprzedaży samochodów wynikających z faktur VAT i rachunków uproszczonych. W toku prowadzonych dalszych czynności wyjaśniających, inspektor kontroli skarbowej w ramach pomocy prawnej przesłuchał w charakterze świadków m.in. 13 dalszych osób , które kupiły samochody w firmie podatniczki. Osoby te zeznały, że zakupione samochody zapłacili więcej aniżeli wynikało to z faktur VAT, bądź rachunków przez nich otrzymanych. Powyższe zeznania dały podstawę do określenia zaniżenia obrotu z tytułu przedmiotowej sprzedaży samochodów przez J. K. oraz odmiennego określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od kwietnia do grudnia 1999 r. niż w deklaracjach VAT-7. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania izba wyjaśnia, iż podatniczka zgodnie z zapisem art. 95 § 2 kc. mimo, iż zeznaje, że zajmowała się tylko sprawami księgowymi, ponosi pełną odpowiedzialność za działania swoje i ustanowionego pełnomocnika. Odnośnie zarzutu braku wyjaśnienia przez świadków przyczyn dotyczących różnicy w cenie zakupionych samochodów i w kwocie wskazanej na dokumencie potwierdzającym wpłacenie zaliczki izba wyjaśnia, iż przesłuchanie świadków odbywało się zawsze po uprzednim zawiadomieniu odwołującej się podatniczki o terminie i miejscu przesłuchania. Strona jednak z przysługującego jej uprawnienia czynnego uczestniczenia w przesłuchaniu świadków - nie skorzystała w żadnym przypadku. Nie ujawniła też żadnych powodów, z jakich przesłuchiwani świadkowie mieliby składać obciążające ją zeznania. Nie ma też w niniejszej sprawie zastosowanie przepis art. 394 k.c, odnoszący się do przypadku , w którym jedna strona odstępuje od umowy. W kwestionowanych transakcjach takich sytuacji nie było. Dlatego trudny do zrozumienia jest zarzut, iż treść tego przepisu może mieć istotne znaczenie dla sprawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - J.K. zarzuciła powyższej decyzji, iż jest ona niezgodna z prawem i w sposób rażący je narusza. Jej zdaniem, nie ustosunkowano się do interpretacji przepisów prawa cywilnego, a przede wszystkim art. 394 k.c. a ma to istotne znaczenie w sprawie. Także interpretacja izby skarbowej art. 95 § 2 k.c jest niewłaściwa, przede wszystkim dla niej krzywdząca. Izba Skarbowa [...], Ośrodek Zamiejscowy [...] wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm). W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sad są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w konkretnej i zaskarżonej sprawie dotyczącej określenia J. K. zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 1999 r. z tytułu handlu używanymi samochodami. Z drugiej natomiast strony sąd administracyjny -orzekając w kwestii legalności wymiaru przez organy podatkowe skarżącej zobowiązania podatkowego - winien mieć na uwadze zakaz pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej ( zakaz reformationis in peius). Wojewódzki sąd administracyjny nie jest też trzecią instancją orzekającą o meritum sporu, lecz tylko i wyłącznie instancją kasacyjną kontrolującą legalność rozstrzygnięć dwóch instancji administracji skarbowej w sprawie podatkowej. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest w zasadzie cały materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organami podatkowymi. Natomiast przed sądem administracyjnym - zgodnie z art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu sadowoadministracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone jednak tylko i wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów. W niniejszej jednak sprawie, skarżąca J. K. takich dowodów z dokumentów sądowi nie przedłożyła i nie wnioskowała o przeprowadzenie z nich dowodu w postępowaniu sądowym. Przechodząc do oceny zasadności skargi, Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. O takim a nie innym ukształtowaniu praw i obowiązków podatnika w demokratycznym państwie prawa decydują przepisy ustaw podatkowych, a nie przepisy prawa cywilnego na które skarżąca się powołuje. Zgodnie z art. I kodeksu cywilnego - ustawa ta reguluje tylko i wyłącznie stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i prawnymi. Natomiast przedmiotem sporu pomiędzy organami podatkowymi a skarżącą są stosunki podatkowe, które oceniane są z jednej strony przez postanowienia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926), z drugiej natomiast strony przez przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.). Zgodnie też z treścią art. 32 ust 1 ustawy VAT - faktura lub rachunek uproszczony na gruncie podatku od towarów i usług był w 1999 r. podstawowym dokumentem potwierdzającym sprzedaż samochodów używanych przez skarżącą, jej datę, cenę jednostkową bez podatku, wartość sprzedaży, kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy. Wystawienie faktury VAT jest zdarzeniem rodzącym powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług, z drugiej strony jest dokumentem umożliwiającym nabywcy towarów odliczenie podatku naliczonego. Faktura VAT czy rachunek uproszczony tak jak każdy dokument prywatny - podlega ocenie organu podatkowego, co do prawdziwości zawartych w nim danych, a mających wpływ na obowiązek podatkowy i wielkość deklarowanego podatku przez podatnika. Zgodnie z treścią art. 10 ust.2 ustawy VAT - urząd skarbowy miał prawo zakwestionowania samoobliczenia podatku dokonanego przez podatnika, a więc i dokumentów (faktur VAT i rachunków uproszczonych) na podstawie których skarżąca deklarowała swe zobowiązania w podatku od towarów7 i usług za poszczególne miesiące 1999 r. i określić je w innej wysokości. Tym co nie budzi wątpliwości w niniejszej sprawie jest to, iż 19 osób przesłuchanych w charakterze świadków - pod groźbą odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania - zeznało, iż za zakupione samochody zapłacili więcej niż to wynikało z otrzymanych od podatniczki faktur VAT bądź rachunków uproszczonych. J.K. była zawiadomiona przez organy podatkowe o przesłuchaniu owych świadków, jednakże nie skorzystała z udziału w tych przesłuchaniach. Nie wyjaśniła także jakichkolwiek powodów, dla których przesłuchani świadkowie mieliby składać nieprawdziwe i obciążające ją zeznania, nie wnosiła też by odpowiednia prokuratura wszczęła postępowanie karne wobec świadków składających "fałszywe" zeznania. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności zeznania świadków oraz inne dokumenty (w niniejszej sprawie dokumenty i zeznania świadków przekazane organowi kontroli skarbowej przez Urząd Celny uzyskane w ramach powtórnej kontroli celnej przywożonego przez podatniczkę z zagranicy towaru). Instytucja zadatku - o której skarżąca wspomina w skardze - nie ma wpływu na rozstrzygniecie organów administracji finansowej, gdyż zgodnie z art. 394 § 2 kc. podlega on zaliczeniu na poczet świadczenia strony i stanowi integralny element wartości sprzedaży, który winien być ujęty w fakturze VAT. Jeżeli natomiast ustanowiony przez podatniczkę pełnomocnik fałszował faktury VAT i rachunki uproszczone - to z tego tytułu przysługuje jej cywilnoprawne roszczenie odszkodowawcze wobec takiego pełnomocnika (członka najbliższej rodziny), które może być dochodzone przed sądem powszechnym. Ta kwestia jest natomiast obojętna dla prawidłowego wymiaru należnego podatku od towarów i usług , określenia rzeczywistego obrotu osiąganego z prowadzonej przez podatniczkę działalności gospodarczej. Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/Wł.Zygmont /-/J. Małecki LF