I SA/Po 438/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku GP zarządcy przymusowego działającego na rzecz upadłej JR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania kontrolnego postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący GP zarządca przymusowy działający na rzecz upadłej JR, reprezentowany przez radcę prawnego JB pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że firma "A" JR w związku z toczącymi się postępowaniami, w wyniku których firma podupadła, zgłosiła w [...] do Sądu Gospodarczego wniosek o upadłość z możliwością zawarcia układu. Wniosek został większością przyjęty przez wierzycieli. Od [...] firma realizuje układ. Od [...] dokonuje płatności rat układu zgodnie z postanowieniem Sądu. Część majątku firmy została zbyta. Raty spłacane są z bieżącej działalności i zbytego majątku. Firma obecnie wykazuje bilans ujemny. Nie przynosi zysków. Firmą zarządza zarządca sądowy powołany przez Sąd. JR otrzymuje z firmy za zgodą Sądu [...] co miesiąc na życie. Majątek JR zajęty jest na poczet postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Okręgowy. JR nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiada dom jednorodzinny o pow. [...] m2 oraz [...] mieszkania o pow. [...], Stację Paliw w C, Stację Paliw w T i Hurtownię Paliw w C. JR otrzymuje od firmy kwotę [...] miesięcznie oraz rentę z KRUS. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie kosztów sądowych, na które na obecnym etapie postępowania składa się wpis od skargi w wysokości [...], nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla strony skarżącej, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Pismem z dnia [...] wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez JR, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do JR oraz do firmy JR, 3. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, 4. złożenie odpisu z książki przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące, 5. złożenie wykazu środków trwałych należących do firmy JR, 6. podanie ilu pracowników zatrudnionych jest w firmie JR, 7. podanie kosztów jakie ponosi firma JR związanych z wypłatą wynagrodzeń, utrzymaniem siedziby firmy, obsługą prawną i księgową itp., 8. podanie kosztów miesięcznego utrzymania JR z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefony komórkowe, abonament RTV, kablówka, cyfra +, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 9. podanie czy JR posiada samochody osobowe, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową. Pismo doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...]. Tymczasem wniosek o przyznanie prawa pomocy do dnia dzisiejszego nie został uzupełniony. Należy podkreślić, że zwolnienie od kosztów sądowych jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy ich uiszczenie wykracza poza możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, stwarzając tym samym barierę realizacji zasady prawa do sądu. Natomiast konieczność zaspokojenia wierzycieli upadłego w związku z zawartym z nimi układem nie wskazuje na spełnienie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż obowiązek spłaty zobowiązań kontrahentom nie wyklucza partycypowania upadłego w kosztach postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2009r., sygn. akt I FZ 301/09). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.