I SA/Po 443/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont As.sąd.WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa-Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lipca 2008 r. sprawy ze skargi I. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/W. Zygmont W wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec I. B. na skutek wydania przez Dyrektora UKS decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2002r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P.- W. wystawił tytuły wykonawcze: nr [...] i nr [...] opiewające na łączną kwotę należności głównej [...] ,-zł. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło poprzez zajęcie wierzytelności w [...] oraz w [...]. Zawiadomienia o powyższych zajęciach prawa majątkowego wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczone zostały w dniu[...] . w Urzędzie Pocztowym K. Ł. - bratu I. B. Pismem z dnia z dnia [...] I. B. - wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. W piśmie tym strona zawarła wniosek o uchylenie tytułów wykonawczych, uchylenie zajęć oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, do czasu rozpatrzenia przez Dyrektora Izby Skarbowej zażalenia na odmowę wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora UKS. Podniosła także, że zapłata całości należności określonej decyzją z dnia [...] grozi jej niepowetowaną szkodą, gdyż prowadzi działalność gospodarczą, zatrudnia pracowników oraz odprowadza podatki. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - W. pozostawił powyższe zarzuty bez rozpatrzenia, z uwagi na wniesienie ich po upływie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. W zażaleniu z dnia [...] na powyższe rozstrzygnięcie I. B. podkreśliła, że tytuły wykonawcze otrzymała dopiero w dniu [...] . Z poczty odebrał je bowiem jej brat, który nie jest uprawniony do odbioru pism, a nadto nie zamieszkuje razem z nią. I. B. podkreśliła również, że ma problemy finansowe i nie jest w stanie spłacić zadłużenia oraz, że grozi jej poniesienie niepowetowanej szkody. W wyniku rozpoznania zażalenia strony, Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P.- W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone osobie nieupoważnionej w Urzędzie Pocztowym - bratu I. B.- K. Ł. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ egzekucyjny ustalił, że brat I. B. posiadał udzielone przez nią na czas nieokreślony pełnomocnictwo pocztowe nr 28 do odbioru wszelkiej korespondencji. Powyższe ustalone zostało na podstawie pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego [...] z dnia 27 grudnia 2007r. -w aktach administracyjnych sprawy- k... A zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego P.- W. postanowieniem z dnia 7 stycznia 2008r. po raz kolejny pozostawił bez rozpatrzenia zarzuty I. B. na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podkreślił bowiem, że doręczenie K. Ł. zawiadomień było skuteczne, wobec posiadania przez niego pełnomocnictwa do odbioru korespondencji siostry -I. B. Wniesienie zarzutów przez stronę w dniu [...] miało więc miejsce po upływie przepisanego terminu i w związku z tym zarzuty należało pozostawić bez rozpatrzenia. Również i powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez I. B. zażaleniem z dnia [...]. Strona podniosła w nim, że nie wie, dlaczego bratu wydano na poczcie adresowaną do niej korespondencję. Ponadto podkreśliła, że nie wniosła opłaty od pełnomocnictwa (20 zł za rok) i w związku z tym pełnomocnictwo wygasło. W ocenie strony doręczenie pisma bratu było zatem błędne. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem w z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. z art. 27 i 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005r. Dz.U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził bowiem, że doręczenie zawiadomienia K. Ł. w dniu [...] było skuteczne, gdyż legitymował się on pełnomocnictwem na czas nieokreślony do odbioru wszelkiej korespondencji swej siostry. Zarzuty wniesione przez I. B. w dniu [...] jako wniesione po terminie zasadnie pozostawiono bez rozpatrzenia. Organ odwoławczy powołał się przy tym na przepis art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera pouczenie dla zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Uchybienie powyższemu terminowi do wniesienia zarzutów czyni czynność zobowiązanego prawnie nieskuteczną. Powyższe postanowienie organu odwoławczego stało się przedmiotem wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. W skardze z dnia [...] I. B. podniosła zarzuty analogiczne, jak we wcześniejszym zażaleniu, w tym zarzut naruszenia art. 18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych, art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz naruszenie art. 120, 123 §1 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie strony w toku postępowania przed organem odwoławczym, nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a także pominięcie argumentów zgłoszonych w zażaleniu. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 78 Konstytucji RP. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia, poprzez rozpoznanie i uwzględnienie zgłoszonych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie w całości powyższego rozstrzygnięcia organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ podatkowy. W treści skargi I. B. wyjaśniła też, że pełnomocnictwo do odbioru pism przez brata złożone zostało w 2003r. , kiedy brat jeszcze zamieszkiwał ze stroną pod jednym adresem. Obecnie zaś K. Ł. zamieszkuje pod innym adresem i nie ma prawa do odbioru korespondencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy wskazał, że wymienione przez skarżącą przepisy nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż przedmiotem sprawy jest postępowanie egzekucyjne, w którym nie obowiązuje zasada czynnego udziału strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami strony oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżąca I. B. w przepisanym terminie wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z treścią art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), określonej dalej także ustawą egzekucyjną, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Stosownie zaś do § 5 powyższego art. 26 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Art. 27 § 1 pkt 9 powyższej ustawy stanowi natomiast, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczone zostały w dniu [...] bratu I. B.- K.Ł., który umocowany był przez wyżej wymienioną do odbioru korespondencji na czas nieokreślony (pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego z dnia 27 grudnia 2007r., k... akt egzekucyjnych). Tytuły wykonawcze zawierały też pouczenie o możliwości wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułów. W dniu [...] I. B. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jednakże nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia powyższych zarzutów. W toku postępowania strona konsekwentnie podnosiła, że jej brat- K. Ł. nie posiadał pełnomocnictwa do odbioru korespondencji siostry oraz, że skoro od pełnomocnictwa nie została uiszczona opłata 20 zł, skutkowało to jego wygaśnięciem. Tym samym skarżąca zarzuciła organom administracyjnym naruszenie przepisów § 18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych oraz art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej. Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z przepisem §18 pkt 1 powyższego rozporządzenia, operator doręcza przesyłki lub przekazy pocztowe osobie upoważnionej przez adresata na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych oraz na podstawie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym". W cytowanym powyżej przepisie, którego naruszenie zarzuca organom administracji skarżąca, nie ma mowy o tym, iż w przypadku nieopłacenia pełnomocnictwa, pełnomocnictwo wygasa. Nadto fakt udzielenia pełnomocnictwa przez I. B. K. Ł. na czas nieokreślony potwierdzony został przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w piśmie z dnia [...] (k. .. akt egz.). Pełnomocnictwo to nie zostało odwołane, a K. Ł. odbierał także kolejną korespondencję adresowaną do skarżącej, co nie było przez nią kwestionowane. Tym samym zarzut strony dotyczący naruszenia § 18 pkt 1 powyższego rozporządzenia należy uznać za bezpodstawny. Skoro więc pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą nie zostało odwołane, doręczenie korespondencji I. B. jej bratu- K. Ł. w dniu[...]. było skuteczne. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, pod jakim adresem zamieszkuje osoba odbierająca korespondencję. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wniesione zostały już po upływie przepisanego terminu. Zasadnie zatem organy obu instancji rozstrzygnęły o pozostawieniu powyższych zarzutów bez rozpatrzenia. Wbrew temu, co twierdzi skarżąca organ egzekucyjny nie dokonał błędnej wykładni art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 120, art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 78 Konstytucji. Jak trafnie podniósł Dyrektor Izby Skarbowej w P. zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej, jeżeli przepisy powyższej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie stosuje się natomiast w tym postępowaniu przepisów Ordynacji podatkowej. W wyroku NSA z dnia 13 października 2005r., sygn. akt II FSK 157/05, LEX nr 173123 wyjaśniono: "ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków". Podobne stanowisko zajęli R. Hauser i A. Skoczylas w artykule: Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.), podkreślając również odrębność celów obu postępowań. Ta reguła powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a. Zwraca na to również uwagę M. Szubiakowski w artykule: Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck, s. 119 i nast.) podnosząc, iż "postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, które zawierają katalog zasad ogólnych (rozdział 2 działu I) mają o tyle zastosowanie, o ile przy tym zasady zawarte w samej ustawie mają specyficzny charakter regulacji ukierunkowanej na potrzeby postępowania egzekucyjnego. Zatem sposób stosowania tych przepisów kodeksu należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową". W świetle powyższego za zasadne uznać należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż w postępowaniu egzekucyjnym w ograniczonym zakresie stosować należy przepisy ogólne postępowania administracyjnego, mając na uwadze specyfikę tegoż postępowania. Zarzuty skarżącej dotyczące niezapoznania jej z zebranym materiałem dowodowym oraz niezapewnienia jej czynnego udziału w sprawie uznać należy zatem za bezpodstawne. Na marginesie stwierdzić też należy, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego nie narusza także art. 78 Konstytucji RP. Zgodnie z powyższym przepisem każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. W niniejszej sprawie organ nie kwestionował prawa strony do zaskarżenia postanowienia organu pierwszej instancji. Wykazano natomiast, że strona nie dopełniła warunków formalnych i wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego po upływie przepisanego terminu, a zatem rozpatrzenie tych zarzutów nie było możliwe. Poczynione uwagi w pełni uzasadniają ocenę, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza zarzucanych przepisów prawa. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd nie uwzględniając skargi, orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ K. Pawlicki /-/ M. Skwierzyńska /-/W. Zygmont