I SA/Po 451/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie NSA Jerzy Małecki NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi [...] I Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ M. Skwierzyńska /-/ S. Małek /-/ J. Małecki Naczelnik Urzędu Skarbowego P. otrzymał do realizacji tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wobec K. K., obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FGŚP i Fundusz Pracy. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w oparciu o protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego, organ egzekucyjny ustalił, iż jedynym majątkiem K. K., w stosunku do którego można skierować skuteczną egzekucję jest nieruchomość, której jest współwłaścicielem. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę zobowiązanego okazała się bowiem bezskuteczna - z uwagi na fakt, iż dłużnik pobiera wynagrodzenie w kwocie wolnej od potrąceń. Również z danych wynikających z protokołu o stanie majątkowym i z wykazu majątku z dnia 18 marca 2008 r. oraz informacji uzyskanych przez organ egzekucyjny w trybie art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji od Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. w P., Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Departament CEP - wynikało, iż zobowiązany nie posiada majątku umożliwiającego skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Uwzględniając powyższe okoliczności Naczelnik Urzędu Skarbowego P., zgodnie z art. 110 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pismem z dnia 23 grudnia 2005 r. poinformował wierzyciela, iż egzekucja należności pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi wobec K. K. przy zastosowaniu środków egzekucyjnych wymienionych w dziale II rozdziałach od 2 do 6 powołanej ustawy okazała się bezskuteczna. Jednocześnie organ egzekucyjny wskazał, iż zobowiązany posiada nieruchomość, w stosunku do której możliwe jest prowadzenie egzekucji, jednakże niezbędny jest wniosek wierzyciela o jej prowadzenie oraz przedłożenie ostatecznych decyzji obejmujących należności wskazane w tytułach. Niespełnienie przez wierzyciela powyższych rygorów spowodowało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P., działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec K. K. Natomiast postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. organ ten obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku wskazanego postępowania egzekucyjnego. Kwestionując oba powyższe rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, pismem z dnia [...] lutego 2010 r. wierzyciel zaskarżył je zażaleniem do Dyrektora Izby Skarbowej w P. Kwestionując zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie przewidzianym w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel podniósł, iż umorzenie przedmiotowego postępowania winno nastąpić na podstawie przepisu art. 110 § 7 cyt. ustawy. Wskazał on, iż w przypadku niewpłacenia zaliczki, o której mowa w § 4 cyt. przepisu organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie siedmiu dni, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. W związku z tym wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień. W wyniku rozpoznania sprawy w toku instancji odwoławczej, postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W świetle przytoczonych powyżej okoliczności sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż postanowienie organu egzekucyjnego, obciążające wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. - kosztami przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, a argumenty powołane przez wierzyciela na poparcie zażalenia są nieuzasadnione. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wskazując na naruszenie art. 64c § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [..] kwietnia 2010 r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] stycznia 2010 r. Skarżący wywiódł, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie nie nastąpiło na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, lecz nastąpiło na podstawie art. 110 § 7 ustawy - w związku z faktem, iż wierzyciel mimo wezwania organu egzekucyjnego nie wpłacił zaliczki na pokrycie wydatków związanych z egzekucją prowadzoną z nieruchomości należącej do zobowiązanego. W ocenie strony skarżącej, umorzenie egzekucji administracyjnej z zastosowaniem takiej podstawy prawnej nie przesądza faktu, że koszty egzekucyjne powstałe w toku prowadzonego postępowania nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, nie daje również podstawy do obciążenia tymi kosztami wierzyciela. W świetle bowiem obowiązujących przepisów prawa zasadą jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe w postępowaniu koszty egzekucji. Zasadność takiej regulacji nie może budzić wątpliwości - w sytuacji, gdy całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanych od wykonywania nałożonych na nich obowiązków. W świetle powyższych stwierdzeń skarżący stanął na stanowisku, że żadna z wymienionych w art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanek obciążenia wierzyciela kosztami powstałymi w toku egzekucji – nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Ponadto nie zachodzi w niej sytuacja określona w art. 64c § 4 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym, stosując środki określone w ustawie (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm., w skrócie: P.p.s.a). Sąd administracyjny nie jest więc kolejną instancją merytoryczną rozstrzygającą w sprawie administracyjnej, lecz posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Biorąc pod uwagę powyższe założenia oraz przyjmując za podstawę faktyczną ustalenia poczynione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w P., w następstwie rozpoznania niniejszej sprawy Sąd zważył, iż działanie organów obu instancji w zakresie obciążenia wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. – kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. K. – było zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., w skrócie: u.p.e.a.). W tej sytuacji skarga inicjująca niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. W niniejszej sprawie podstawą wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 59 § 2 cytowanej ustawy t.j. z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W myśl przytoczonego powyżej art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II FSK 487/05), obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 cyt. ustawy. Oznacza to, że przepis art. 64c § 4 ma zastosowanie w odniesieniu do kosztów zakończonego postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w P. zauważa, iż ustawodawca przez użycie w treści przedmiotowego przepisu regulacji "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.03.2006 r., sygn. akt III Sa/Wa 2012/05). Organ w takim przypadku ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, co Naczelnik Urzędu Skarbowego P. uczynił, wydając wspomniane postanowienie z dnia [...].01.2010 r. W świetle przytoczonych powyżej okoliczności sprawy stwierdzić należy, iż postanowienie organu egzekucyjnego obciążające wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. - kosztami przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w P. wydane zostały zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, a zarzuty powołane przez wierzyciela na poparcie skargi są nieuzasadnione. Odnosząc się do argumentów skargi należy również stwierdzić, że nie są one uzasadnione, skoro w świetle powyższych okoliczności niniejszej sprawy umorzenie postępowania egzekucyjnego – wbrew stanowisku strony skarżącej – było zasadne. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak w sentencji. /-/ M. Skwierzyńska /-/ S. Małek /-/ J. Małecki