I SA/Po 455/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Sp. z o.o. w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 455/18 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2014 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2018 r. referendarz odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych. Przeciwko Spółce obecnie prowadzone są liczne postępowania podatkowe, skarbowe oraz postępowanie karne, w ramach którego majątek i wszelka dokumentacja Spółki zostały zabezpieczone. Spółka aktualnie nie prowadzi żadnej działalności i nie zatrudnia pracowników. Nie generuje także żadnych zysków. Wszelkie rachunki bankowe Spółki zostały zamknięte i Spółka nie posiada żadnego innego majątku. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych (według bilansu na ostatni rok) [...] zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Spółka nie posiada rachunku bankowego. Pismem z [...] sierpnia 2018 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wyjaśnień i odpisów dokumentów. Pełnomocnik Spółki w odpowiedzi z [...] sierpnia 2018 r. oświadczył, że z informacji udzielonych przez przedstawiciela Spółki wynika, że Spółka nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na zadane pytania, ani przedstawić dokumentów, które wskazane są w treści wezwania, albowiem zostały one zabezpieczone przez Prokuraturę w toczącym się przeciwko osobom związanym ze Spółką postępowaniu karnym. W ocenie referendarza Spółka nie zastosowała się do skierowanego do niej wezwania uniemożliwiając dokonanie pełnej i rzetelnej oceny, czy jest w stanie ponieść wpis sądowy od skargi. Nie wykazała zatem przesłanek do przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła sprzeciw, w którym zakwestionowała ustalenia referendarza. W uzasadnieniu sprzeciwu wyjaśniono, że obecna sytuacja finansowa Spółki jest bardzo trudna i nie rokuje poprawy. Zarząd Spółki przejął prowadzenie spraw Spółki w momencie, w którym jej działalność stanowiła przedmiot zainteresowania ze strony ABW, policji, urzędów skarbowych oraz urzędów kontroli skarbowej. Dokumentacja Spółki za okres objęty niniejszym postępowaniem została zabezpieczona, tak samo jak dostęp do rachunków bankowych czy komputerów. Spółka nie prowadzi żadnej działalności i nie zatrudnia pracowników. Nie generuje także żadnych zysków. Rachunki Spółki zostały zamknięte, Spółka nie posiada również innego majątku. Spółka nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. W ocenie skarżącej referendarz nie odniósł się wystarczająco do oceny informacji udzielonych przez Spółkę, akcentując fakt nie uzyskania odpowiedzi na zapytania skierowane do wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do treści art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od tej ogólnej zasady stanowi art. 243 § 1 P.p.s.a., w świetle którego prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy wymaga wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy jako forma pomocy publicznej, może być stosowana jedynie wobec takich osób, które rzeczywiście w okresie w jakim następuje wniesienie i rozpatrzenie skargi, pozbawione są środków utrzymania, bądź których środki na ten cel są bardzo ograniczone. Przez brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych należy rozumieć brak realnych szans na pozyskanie środków służących sfinansowaniu kosztów postępowania sądowego, wskutek czego ograniczona zostaje, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, możliwość realizacji prawa do Sądu. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy musi znajdować usprawiedliwienie w całej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. To właśnie na skutek wskazanych przez stronę skarżącą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Przy czym art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Sąd podziela stanowisko referendarza, że skarżąca w istocie nie wyjaśniła wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego. Twierdzenia, że Spółka nie prowadzi żadnej działalności i nie zatrudnia żadnych pracowników, jak również nie generuje zysku oraz nie posiada majątku, bez przedłożenia dokumentacji źródłowej uniemożliwia w istocie weryfikację powyższych twierdzeń. Zaniechanie udzielenia odpowiedzi na wezwanie referendarza poprzez wyjaśnianie, czy w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] lipca 2018 r. skarżąca uzyskała przychody, czy poniosła koszty uzyskania przychodów, złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2016 i 2017 r., złożenia odpisów sprawozdań finansowych za 2016 i 2017 r., brak wyjaśnienia, czy sprawozdania finansowe za 2016 i 2017 r. zostały sporządzone, brak złożenia raportów kasowych, brak wyjaśnienia czy raporty kasowe w okresie od [...] stycznia 2018 r. do dnia doręczenia wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. do dnia [...] sierpnia 2018 r. zostały sporządzone, brak wyjaśnienia, czy skarżąca w okresie ostatnich sześciu miesięcy prowadziła rachunki bankowe, brak wyjaśnienia w jakiej wysokości i z jakich środków skarżąca ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby, koszty obsługi księgowej, obsługi prawnej i inne koszty oraz brak wyjaśnienia sytuacji finansowej i majątkowej udziałowca Spółki. Sąd podkreśla, że podmiot wzywany do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu. Nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w usuwaniu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, Spółka powinna mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazała spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2014 r., II GZ 393/14). Spółka nie udzielając odpowiedzi na postawione przez referendarza sądowego pytania, nie przedkładając dokumentacji uzasadniającej jej twierdzenia uniemożliwiła ustalenie czy w rzeczywistości nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Sądu zamierzonego rezultatu nie może wywrzeć argumentacja sprzeciwu wskazująca na zabezpieczenie dokumentacji skarżącej przez organy państwa. Spółka nie udowodniła powyższego twierdzenia za pomocą żadnego dokumentu, nie wykazała również, że podejmowała próby uzyskania wglądu do zabezpieczonych dokumentów. W kontekście argumentów sprzeciwu Sąd wskazuje, że to Spółkę obciąża ciężar dowodu wykazania przesłanek uzasadniających zgodne z jej żądaniem rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 czerwca 2018 r. wynoszą [...] zł wpisu od skargi (k. 52 akt sądowych). Tym samym należy uznać, że rozstrzygnięcie referendarza jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.