I SA/Po 466/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 06 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne oddala skargę Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r., na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), uznał za bezzasadne zgłoszone przez [...] zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], działając jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec małżonków [...], na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], od [...] do [...], [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r., I i II kwartał 2017 r. oraz z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego za lata 2014-2015, wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...]. W celu wyegzekwowania zaległości objętych powyższymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2017 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] listopada 2017 r. zaś zobowiązanemu (wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych) - w dniu [...] listopada 2017 r. Bank [...] S.A. pismem z [...] listopada 2017 r. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, spowodowanej zbiegiem egzekucji administracyjnych i sądowych. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. [...] wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określone w art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a., tj. zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów wskazał, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. jest zbyt uciążliwy, ponieważ niemożność dysponowania rachunkiem bankowym pozbawia zobowiązanych środków finansowych niezbędnych dla bieżącego utrzymania. Nawiązując natomiast do zarzutu niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. podał, że przedmiotowe tytuły wykonawcze nie mogą stanowić podstawy prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie spełniają ustawowych wymogów formalnych, z uwagi na brak w części I formularzy podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, a jedynie parafę. Podnosząc zasadność zgłoszonych zarzutów zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz z uwagi na brak wystarczających środków finansowych również o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ odniósł się kolejno do każdego z podniesionych zarzutów stwierdzając, że nie zasługują one na uwzględnienie. Jednocześnie organ za bezzasadny uznał wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. Ponadto organ zaznaczył, że ze względu na odmienny tryb rozpatrywania kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., pismo z [...] listopada 2017 r. w tym zakresie, uczyni przedmiotem rozpoznania w odrębnym rozstrzygnięciu. W zażaleniu z dnia [...] lutego 2018 r. strona wniosła o uchylenie postanowienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: "K.p.a.") oraz art. 18, art. 33 i art. 34 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w kwestii zarzutów z art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie miał obowiązku występowania do wierzyciela, tj. Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zajęcie stanowiska. Tym samym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. po zbadaniu sprawy pod kątem formalnym i prawnym postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. orzekł, że podnoszone przez stronę zarzuty są bezzasadne. W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego było właściwe i w pełni uzasadnione. Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów, tj. zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wskazano, że organ egzekucyjny na podstawie przepisu art. 7 § 2 u.p.e.a. ma prawo stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W niniejszej sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], wobec niewykonania przez [...] w terminie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r., I i II kwartał 2017 r. oraz z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego za lata 2014-2015, miał obowiązek wszcząć egzekucję administracyjną niezwłocznie po wystawieniu tytułów wykonawczych, stosując środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Posiadając natomiast informacje o rachunku bankowym w Banku [...] S.A. dokonał jego zajęcia. Zobowiązany wniósł zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wskazał jednak innego, możliwego do zastosowania środka egzekucyjnego, który w jego ocenie byłby mniej dolegliwy prowadząc jednocześnie do celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnej. Zgłoszenie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wyjaśnił w uzasadnieniu, że zobowiązany nie wskazał innego składnika majątku, z którego istniałaby możliwość zaspokojenia należności wynikających z przedmiotowych tytułów wykonawczych. Zdaniem organu argumentacja oparta na twierdzeniu, iż dokonanie zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] października 2017 r. pozbawia zobowiązanych środków finansowych niezbędnych dla bieżącego utrzymania jest nieuzasadniona, ponieważ jak wynika z informacji uzyskanej z banku - przedmiotowy rachunek został zajęty już w sierpniu 2014 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w P.. Trudno zatem przyjąć taką argumentację za prawdziwą, bowiem brak możliwości dysponowania tym rachunkiem bankowym istnieje już ponad trzy lata. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] podzielił również stanowisko organu I instancji w kwestii nieuznania zarzutu niespełnienia w ww. tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Dokonana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] analiza tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], doprowadziła do przekonania, iż mogą one stanowić podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem nadana na każdym z nich klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, została opatrzona podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Podpis ten pozwala bowiem na jednoznaczną identyfikację tej osoby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, co przesądza o prawidłowości jego złożenia. W skardze z dnia [...] maja 2018 r. skarżący wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego jest prawidłowe w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie posiadał pełnej wiedzy o majątku skarżącego; - art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze, będące podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w zw. z art. 144 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem prawnym w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Tryb postępowania w sprawie zarzutów określają przepisy art. 33 - 35 u.p.e.a. I tak zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a., stanowiska wierzyciela nie wymaga się. W rozpatrywanej sprawie skarżący pismem z [...] listopada 2017 r. (k. 18 akt adm.) wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określone w art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a., tj. zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że w kwestii powyższych zarzutów organ egzekucyjny nie miał obowiązku występowania do wierzyciela, tj. Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zajęcie stanowiska. Zasadnie zatem organy obu instancji orzekły, że podnoszone przez stronę zarzuty są bezzasadne. Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów, tj. zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazać należy, że organ egzekucyjny na podstawie art. 7 § 2 u.p.e.a. ma prawo stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny może zatem stosować wszystkie środki egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit a, w tym również egzekucję z rachunku bankowego. W niniejszej sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P., wobec niewykonania przez [...] w terminie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r., I i II kwartał 2017 r. oraz z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego za lata 2014 -2015, miał obowiązek wszcząć egzekucję administracyjną niezwłocznie po wystawieniu ww. tytułów wykonawczych, stosując środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Posiadając natomiast informacje o rachunku bankowym w Banku [...] S.A. dokonał jego zajęcia. Skarżący wniósł zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wskazał jednak innego, możliwego do zastosowania środka egzekucyjnego, który w jego ocenie byłby mniej dolegliwy prowadząc jednocześnie do celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnej. W tym miejscu podkreślić należy, że zgłoszenie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. wyjaśnił w uzasadnieniu, że zobowiązany nie wskazał innego składnika majątku, z którego istniałaby możliwość zaspokojenia należności wynikających z przedmiotowych tytułów wykonawczych. W związku z powyższym, organ egzekucyjny mając na uwadze zasady postępowania egzekucyjnego, tj. zasadę celowości, zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, zasadę stosowania wyłącznie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie oraz zasadę stosowania najłagodniejszych środków egzekucyjnych, był zobligowany dokonać zajęcia przedmiotowego rachunku bankowego. Podkreślenia wymaga, iż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. "Spośród środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i bezpośrednio prowadzących do wykonania obowiązku, organ egzekucyjny obowiązany jest do stosowania środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. O zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można jednak mówić wówczas, gdy istnieją w tym względzie możliwości wyboru (por. wyrok WSA w Olsztynie z 23 października 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 587/13). Jednocześnie, zauważyć należy, że argumentacja skarżacego oparta na twierdzeniu, iż dokonanie zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A. zawiadomieniem z [...] października 2017 r. pozbawia zobowiązanych środków finansowych niezbędnych dla bieżącego utrzymania jest w ocenie Sądu nieuzasadniona ponieważ jak wynika z informacji uzyskanej z banku - przedmiotowy rachunek został zajęły już w sierpniu 2014 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. Trudno zatem przyjąć taką argumentację za prawdziwą, bowiem brak możliwości dysponowania tym rachunkiem bankowym istnieje już ponad trzy lata. Zatem zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego został prawidłowo oceniony przez organ egzekucyjny jako nieuzasadniony. Prawidłowe jest również stanowisko organów w kwestii nieuznania zarzutu niespełnienia w ww. tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., co w opinii skarżącego przejawiało się brakiem wskazania w nich podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, prowadząc do uznania, iż przedmiotowym tytułom wykonawczym nie nadano klauzuli o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu zauważyć należy, że pojęcie podpisu nie jest zdefiniowane w żadnym akcie prawnym regulującym postępowanie organów egzekucyjnych. Jednocześnie przyjmuje się, iż jest to znak graficzny postawiony własnoręcznie przez składającego, umożliwiający identyfikację osoby podpisującej dokument, a jeżeli identyfikacji można dokonać w inny sposób dopuszczalna jest jego forma skrócona. Dokonana przez organy analiza tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], doprowadziła do przekonania, iż mogą one stanowić podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem nadana na każdym z nich klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, wbrew twierdzeniu strony, została opatrzona podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Podpis ten pozwala bowiem na jednoznaczną identyfikację tej osoby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, co przesądza o prawidłowości jego złożenia. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż powoływany zarówno w zarzutach, w zażaleniu, jak i skardze z dnia [...] maja 2018 r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego I GSK 710/14 z 5 lutego 2016 r. w żadnym aspekcie nie znajduje odzwierciedlenia w przedmiotowej sprawie. Kwestia ważności złożonego podpisu była bowiem badana przez Sąd w oparciu o przepisy ustawy z dnia 06 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 43) - art. 89 ust.6 pkt 5 i ust. 8 pkt 6, które jako wymóg formalny oświadczenia składanego przez nabywcę wyrobów akcyzowych wskazują wprost jako jeden ze składników czytelny podpis składającego oświadczenie. Natomiast przy składaniu podpisów na dokumentach urzędowych ogólnie przyjętą regułą jest korzystanie przez osoby upoważnione z pieczęci imiennej wraz z podpisem w formie skróconej, która całkowicie wypełnia wymogi określone dla sformułowania - podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego, z którym mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku. Biorąc powyższe pod uwagę, przedmiotowe tytuły wykonawcze były zgodne ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 08 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych i stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1305) oraz zawierały wszystkie istotne elementy określone w art. 27 u.p.e.a. Tytuły te zostały skutecznie doręczone w dniu [...] listopada 2017 r. [...], który własnoręcznie pokwitował ich odbiór. Zatem przedmiotowy zarzut należy uznać za nieuzasadniony. Odnosząc się natomiast do podniesionego w zażaleniu zarzutu sankcjonowania prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 1 u.p.e.a. wskazać należy, iż zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru Natomiast zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W konsekwencji za nieuzasadniony należy uznań zarzut sankcjonowania prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej, bowiem do wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 5 u.p.e.a. bez wątpienia doszło, a analiza zebranej dokumentacji dowodzi, iż jej podstawę stanowią prawidłowo wystawione tytuły wykonawcze sporządzone według ustalonego wzoru. W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie odpowiadają prawu, bowiem przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.