I SA/Po 4664/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek Maria Skwierzyńska (spr.) Protokolant sekr. sąd.: Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wywozu samochodu za granicę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego K. C. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja i decyzja ja poprzedzająca nie mogą być wykonane. /-/ M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...], na podstawie art. 65 § 4 ust. 2 pkt. b, art. 59 § 1 i 2 oraz art. 186 § 4 kodeksu celnego oraz art. 3 pkt. 1 i art. 43 ust. 2 ustawy o odpadach z dnia 27 czerwca 1997r. ( Dz.U. Nr 96, poz. 592) i rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 grudnia 1997r. w sprawie klasyfikacji odpadów ( Dz.U. Nr 162, poz. 1135) uznał dokonane przez K. C. zgłoszenie SAD OBR Nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe i nadał sprowadzonemu przez w.w. towarowi- samochodowi osobowemu marki Peugeot 406 rocznik 1999r. przeznaczenie powrotnego wywozu i wezwał go do wywiezienia tego samochodu w terminie 14 dni. W uzasadnieniu decyzji organ celny wskazał, że z oceny technicznej sprowadzonego samochodu, dokonanej przez Biuro Rzeczoznawstwa Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego wynika, że pojazd w związku z uszkodzeniami i brakami stracił 49% wartości. Powołując się na przepis art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach wskazany organ stwierdził, że istotnym elementem definicji odpadu jest fakt wyzbycia się towaru przez jego dotychczasowego właściciela. Skoro K. C. nabył za granicą pojazd w stanie, w którym nie może być dopuszczony do ruchu po drogach publicznych, wobec tego należy uznać, że poprzedni właściciel wyzbył się tego towaru, a więc sprowadzony samochód jest odpadem. W rozporządzeniu w sprawie klasyfikacji odpadów w grupie 26 "odpady różne" pozycja 1601 obejmuje pojazdy wyeksploatowane, a więc takie, które nie mogą z uwagi na stan techniczny być doprowadzone do ruchu po drogach publicznych, co przez analogię odnosi się do sprowadzonego samochodu. Dla uznania towaru za odpad istotna jest jego nieprzydatność w miejscu i czasie w którym powstał, w momencie wprowadzenia na polski obszar celny. Nie ma natomiast istotnego znaczenia stopień jego uszkodzenia, czy też możliwość przywrócenia mu pełnej sprawności. Obrót towarem będącym odpadem jest co prawda możliwy lecz z uwagi na ochronę środowiska wymaga on zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony środowiska ( art. 42 ust. 2 ustawy o odpadach). K. C., mimo stosownego wezwania go przez organ celny, zezwolenia takiego nie uzyskał, wobec czego skoro cofnięcie towaru za granicę, zgodnie z art. 59 § 2 kodeksu celnego nie jest możliwe, organ celny może sprzedać towar lub nakazać jego zniszczenie. Mając na względzie interes strony postanowiono przed nakazem zniszczenia wezwać stronę do wywiezienia samochodu za granicę, zgodnie z art. 186 § 4 kodeksu celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania K. C., decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu I instancji, co do uznania sprowadzonego samochodu za odpad i zasadności wywiezienia go za granicę. Decyzję te K. C. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu skarżący kwestionuje zasadność uznania sprowadzonego przez niego samochodu z odpad. W świetle przepisów ustawy o odpadach organ celny nie jest uprawniony do orzekania w tej kwestii tym bardziej, że wymagane są w tym zakresie specjalne kwalifikacje i wiedza. Organy celne nie przeprowadziły tez postępowania celnego w sposób zgodny z wymogami przepisu art. 122, 123 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący podkreśla też, że rzeczy będące odpadami są taksatywnie wymienione w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 grudnia 1997r. Przepis ten nie zawiera definicji odpadu, którą można by odnieść do samochodów. Podnosi też m. inn., że w sentencji wydanych decyzji organy celne nie powołują konkretnej podstawy prawnej uzasadniającej uznanie sprowadzonego przez niego samochodu za odpad, a ponadto powołuje się na orzeczenie techniczne, z którego wynika, ze samochód nadaje się do naprawy. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpatrując sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną. W niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji istotna jest kwestia zasadności uznania sprowadzonego przez skarżącego samochodu za odpad. Niesporny jest fakt sprowadzenia przez K. C. w dniu [...] samochodu osobowego Peugeot 406 rocznik 1999 uszkodzonego w 45 % o brakach w 4%, nadającego się do naprawy. W myśl przepisu art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 27 czerwca o odpadach ( Dz.U. Nr 96, poz. 592 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2001r., a więc mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, odpadami są m.inn. przedmioty nieprzydatne w miejscu lub czasie, w którym powstały. Oprócz "odpadów" ustawa rozróżnia "odpady niebezpieczne" i "odpady komunalne" ( art. 3 pkt. 2 i 3 ). Przepis art. 43 ust. 1 omawianej ustawy zakazuje przywozu z zagranicy odpadów niebezpiecznych. Przywóz innych odpadów jest dopuszczalny po uzyskaniu zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Z kolei z załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 grudnia 1997r. ( Dz.U. Nr 162, poz. 1135) - Klasyfikacja odpadów, poz. 1601 wynika, że odpadami są wyeksploatowane pojazdy. W świetle powyższej regulacji prawnej brak podstaw do stwierdzenia, że sprowadzony przez skarżącego samochód stanowi odpad. Organy celne w swych decyzjach nie wyjaśniły- zgodnie z wymogami art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej- na jakiej podstawie prawnej oparły swe stanowisko co do zakwalifikowania sprowadzonego przez skarżącego samochodu do kategorii odpadów. Zauważyć też należy, że przepis art. 3 pkt. 1 ustawy o odpadach z 27 czerwca 1997r. nie zawiera sformułowania, na które powołuje się organ celny I instancji, a mianowicie , że fakt wyzbycia się towaru przez dotychczasowego właściciela stanowi element definicji odpadu. Organ celny pomylił treść w.w. przepisu z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach ( Dz.U. Nr 62, poz. 628) obowiązującej od 1 października 2001r., a wiec nie mającej zastosowania w sprawie. Na marginesie nadmienić należy, że znaczenie słowa "wyzbyć się" nie jest tożsame ze słowem "zbyć". To ostatnie bowiem kojarzyć należy ze sprzedażą, zaś "wyzbycie" z pozbyciem się ( vide np. Słownik poprawnej polszczyzny pod redakcja prof. Witolda Doroszewskiego). Również uznanie, że pojazdem wyeksploatowanym jest dwuletni uszkodzony w 45% samochód wydaje się być nieuzasadnione. Samochód uszkodzony i z tego tytułu nie nadający do ruchu na drogach publicznych nie staje się automatycznie odpadem, skoro może i ma być naprawiony, co wynika z opinii rzeczoznawcy. Organy celne nie wyjaśniły też dlaczego w odniesieniu do samochodu sprowadzonego przez K. C. zastosowały "przez analogię" kategorię odpadu, skoro powszechnie wiadomo, że dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym są samochody uszkodzone i to w różnym nawet większym stopniu. Z treści powołanego art.3 pkt. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1997r. wynika, że odpadem są m. inn. przedmioty nieprzydatne w miejscu i czasie, w którym powstały. Z powyższego nie wynika jednak, że uszkodzony tak jak w rozpatrywanej sprawie samochód uznać należy za nieprzydatny, a więc za odpad. Rozumowanie takie prowadziłoby bowiem do absurdu i pozwalało uznać każdą rzecz zepsutą czy uszkodzoną za odpad. Zawarta w w.w. przepisie definicja odpadu nie jest więc precyzyjna. Uzasadnione jest również podkreślenie, że w myśl przepisu art. 120 Ordynacji podatkowej organy celne działać winny na podstawie przepisów prawa. Skoro w wydanych w niniejszej sprawie decyzjach organy celne nie powołały się na żaden przepis prawa uzasadniający jednoznaczne uznanie sprowadzonego przez skarżącego uszkodzonego samochodu za odpad, uznać należy, że decyzje te mają charakter rozstrzygnięć dowolnych, a więc wydanych z naruszeniem w.w. art. 120 Ordynacji podatkowej. Wobec braku precyzyjnej definicji odpadu, zdaniem składu orzekającego, uzasadnione było także wzięcie pod uwagę zasady in dubio pro reo. Skoro w powoływanych przez organy celne przepisach brak jednoznacznych regulacji prawnych, które precyzowałyby pojęcie odpadu w odniesieniu do towaru jakim jest samochód (wyeksploatowany), uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. /-/ M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek K.P.