I SA/Po 485/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący M S złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie ma możliwości pokrycia tak wysokich kosztów sądowych. Wskazał, że pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada [...] na polisie z funduszem inwestycyjnym. Posiada również samochód osobowy marki T, na którym zostało dokonane zabezpieczenie. Wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości około [...] miesięcznie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MS w piśmie z dnia [...]. oświadczył, że posiada samochód osobowy marki T, rok produkcji [...], wartość około [...], O, rok produkcji [...], wartość około [...], przy czym żona jest współwłaścicielem tego samochodu. Oświadczył, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów. Małżonka skarżącego otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, jednakże wnioskodawca nie podał w jakiej wysokości. Skarżący i jego żona nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...], przy czym [...]. Podał, że żona uzyskuje dochody z tytułu najmu nieruchomości w wysokości [...] oraz z gospodarstwa rolnego w wysokości [...]. Małżonka skarżącego posiada dom położony na terenie gospodarstwa o łącznej powierzchni [...] oraz [...] mieszkania o powierzchni [...], nie posiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dom, w którym mieszka skarżący należy do jego żony i ma około [...] m2 powierzchni. Do pisma załączył kserokopie aktu notarialnego, w formie którego sporządzono umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej, zeznań podatkowych za [...], harmonogram spłat rat, wyciąg z rachunku bankowego. Na kolejne wezwanie z dnia [...] M S w piśmie z dnia [...] oświadczył, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. W dniu [...] został dokonany podział majątku przed notariuszem. Żona skarżącego dom wraz gospodarstwem rolnym nabyła w [...], jedno mieszkanie kupiła w [...] (kredyt hipoteczny), drugie w [...] (kredyt hipoteczny). Skarżący był współwłaścicielem domu i gospodarstwa rolnego do czasu obowiązywania wspólności małżeńskiej. Do pisma załączył kserokopię aktu notarialnego, w formie którego sporządzono umowę o podział majątku wspólnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, również jego żona uzyskuje dochody z tytułu wynajmu mieszkań oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki T o wartości około [...], razem z żoną we współwłasności samochód osobowy marki O o wartości [...]. Nadto żona skarżącego posiada dom, nieruchomość rolną o powierzchni [...] i [...] mieszkania, przy czym jedno z tych mieszkań nabyła w bieżącym roku. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że skarżący był współwłaścicielem domu i nieruchomości rolnej, jednakże na podstawie umowy z dnia [...] pomiędzy małżonkami dokonany został podział majątku wspólnego w ten sposób, że E S nabyła całą nieruchomość bez żadnych spłat i dopłat z tego tytułu. Zatem w.w majątek może być źródłem finansowania kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Nadto z oświadczenia skarżącego wynika, że koszty miesięcznego utrzymania jego i jego żony wynoszą około [...], przy czym kwotę [...] przeznaczają na spłatę kredytów, które zostały zaciągnięte przez jego małżonkę na kupno mieszkań. Trudno jest więc zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek ich ponoszenia na ogół obywateli w sytuacji, gdy postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone jest w jego indywidualnej sprawie. Skarżący do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączył kserokopię aktu notarialnego z dnia [...], w formie którego sporządzono umowę o wyłączenie wspólności ustawowej pomiędzy małżonkami. Z tej przyczyny wnioskodawca nie podał we wniosku w jakiej wysokości żona uzyskuje miesięczne dochody oraz jaki posiada majątek. Dopiero na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że małżonka posiada nieruchomości oraz, że uzyskuje dochody. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska lub, że pozostają w separacji nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Zatem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, aby nie był w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek