I SA/Po 485/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wobec tego skarżący MS złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i nie ma możliwości pokrycia tak wysokich kosztów postępowania. Wskazał, że w [...] zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na fakt, że nie miał możliwości wywiązywania się z zobowiązań wobec kontrahentów oraz z uwagi na prowadzoną egzekucję przez Urząd Skarbowy. Oświadczył, że poszukuje pracy, w tym również poza granicami kraju. Nie posiada także żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów, które mógłby spieniężyć w celu pokrycia kosztów postępowania. Pozostaje na utrzymaniu żony, która prowadzi gospodarstwo rolne. W tych okolicznościach bez uszczerbku dla swego utrzymania nie jest w stanie pokryć wpisu od skargi kasacyjnej w ustawowej wysokości. Oświadczył, że pozostaje z żoną, z córką i z synem we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona natomiast posiada dom o powierzchni [...]m2, mieszkania o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Wnioskodawca nie uzyskuje dochodów, żona skarżącego z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego i wynajmu osiąga dochód w wysokości [...] brutto. Dzieci skarżącego studiują, córka nie otrzymuje stypendium, natomiast syn otrzymuje stypendium socjalne w wysokości [...]. Skarżący wskazał, że od [...] pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Do pisma załączył kserokopię decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej oraz umowy o wyłączenie wspólności ustawowej. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MS w piśmie z dnia[...] oświadczył, że w dniu [...] zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą i w związku z tym nie posiada rachunku bankowego. Wskazał, że posiada samochód osobowy marki T, rok produkcji [...], wartość około [...] zł. Nie podał, czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe. Oświadczył, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów. Nie wskazał, czy jego żona otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą [...], przy czym [...]. Kredytów nie mają. Podał, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Jest na utrzymaniu żony i ma ubezpieczenie w KRUS. Do pisma załączył kserokopie: aktu notarialnego, w formie którego sporządzono umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej oraz zeznań podatkowych za [...]. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie nie osiąga żadnych dochód, gdyż zlikwidował działalność gospodarczą, to jednak jego żona uzyskuje dochody z tytułu wynajmu dwóch mieszkań oraz z gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki T o wartości około [...] zł. Pomimo wezwania nie podał, czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe. Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, natomiast jego żona jest właścicielem domu, nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha i dwóch mieszkań, przy czym jedno z tych mieszkań nabyła w [...], drugie zaś w [...]. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że skarżący był współwłaścicielem domu i nieruchomości rolnej, jednakże na podstawie umowy z dnia [...] pomiędzy małżonkami dokonany został podział majątku wspólnego w ten sposób, że E S nabyła całą nieruchomość bez żadnych spłat i dopłat z tego tytułu /karta nr [...] akt sądowych/. Zatem w.w majątek może być źródłem finansowania wpisu od skargi kasacyjnej. Nadto z oświadczenia skarżącego wynika, że koszty miesięcznego utrzymania jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], kredytów nie mają. Z akt sprawy wynika natomiast, że małżonka wnioskodawcy zaciągnęła kredyty na kupno dwóch mieszkań, rata kredytów wynosiła [...] zł, kredyty zaciągnięte zostały w [...], przy czym jeden w dniu [...] do [...], dugi zaś w dniu [...] na [...] rat /karta nr [...] akt sądowych/. W tych okolicznościach, zgodnie z oświadczeniem skarżącego, uznać należy, że kredyty te zostały w całości spłacone. Godzi się zauważyć, że na podstawie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska lub, że pozostają w separacji nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Ponadto zauważyć należy, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego KB, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą wpisy w sprawach sądowoadministracyjnych. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe (w tym opłata sądowa pod postacią wpisu od skargi kasacyjnej), o zwolnienie od której ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie pełnomocnika. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek