I SA/Po 491/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A Sp. z o.o. w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę A Sp. z o.o. w P na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Skarżąca Spółka, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Jednocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w chwili wejścia w życie ustawy o grach hazardowych znajdowała się w fazie rozwoju. W celu uruchomienia działalności zakupiła [...] automatów do gier o niskich wygranych. W następstwie wejścia w życie ustawy o grach hazardowych oraz zwiększeniu ryczałtowego podatku od gier z kwoty [...] do kwoty [...], ilość automatów do gier o niskich wygranych, wykorzystywanych przy działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawczynię, musiała zostać ograniczona do [...] sztuk. Pozostała część automatów, poza kilkoma wyjątkami, utraciła swoją przydatność. W następstwie powyższego, w stosunku do [...], koszty prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę wzrosły w stopniu nieproporcjonalnym do wzrostu przychodów osiąganych przez Spółkę. Wskazała, że ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jest dla niej w znacznym stopniu utrudnione, gdyż nie posiada środków na opłacenie wpisu od skargi. Środki trwałe Spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnej sytuacji nie da się zbyć ani w P, ani za granicą. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych [...], zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Spółka podała, że stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadzonego w B wynosi [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie wyżej cyt. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na osobę prawną ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, "gdy osoba ta wykaże", że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. Spółka nie uprawdopodobniła bowiem w sposób wystarczający, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi kasacyjnej) , byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem. Wysokość kapitału zakładowego Spółki, wartość środków trwałych oraz stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadniają wniosek, że Strona jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania w sprawie. Spółka nie wykazała również w złożonym oświadczeniu, że jej płynność finansowa byłaby w sytuacji poniesienia przez nią wpisu od skargi kasacyjnej zagrożona. Zauważyć należy również, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że nie można uznać, że Skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania, gdyż podmiot taki nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy (por. post. NSA z 19.11.2004r., sygn. akt FZ 463/04, z 23.02.2010r., sygn. akt I FZ 5/10, z 13.09.2011r., sygn. akt I FZ 215/11, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać również należy, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania" danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych, a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w.w okoliczności nie zachodzi. Stąd też, przyznanie prawa pomocy skarżącej Spółce poprzez częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Nadto wskazać należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.