I SA/Po 496/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 07 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2013r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj, sierpień, grudzień 2009r., lipiec, sierpień, grudzień 2010r. oraz maj , wrzesień i październik 2011r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...],- zł, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. A.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2013r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj, sierpień, grudzień 2009r., lipiec, sierpień, grudzień 2010r. oraz maj, wrzesień i październik 2011r. W dniu [...] czerwca 2013r. skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po wezwaniu do uzupełnienia powyższego wniosku postanowieniem z dnia [...] lipca 2013r. oddalił wniosek skarżącego. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącego we wniosku oświadczenia wynikało, że nie stać go na uiszczenie kosztów sądowych, gdyż łączny dochód jego i żony średnio z trzech miesięcy wyniósł [...] zł. Skarżący wskazał, że jego firma zbankrutowała po 17 latach pracy i zmuszony był ją zamknąć. Wyjaśnił, że prowadzone są przeciwko niemu i jego żonie liczne egzekucje komornicze. Skarżący nie posiada mienia ruchomego, które nie jest objęte zastawem rejestrowym lub umową przewłaszczenia, nie posiada również wierzytelności, wkładów oszczędnościowych, rachunków inwestycyjnych, akcji, obligacji. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, 12-letnią córką i 17-letnim synem. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, oszczędności i papierów wartościowych. Posiada grunt po żwirowni o pow. 8,32 ha i 0,3000 ha i nieruchomość gruntową w[...], przy czym prowadzona jest licytacja tych nieruchomości. Wnioskodawca posiada również samochód [...] , rok prod.[...], na którym ustanowiono zastaw rejestrowy. Osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Skarżący dodatkowo wyjaśnił, że mieszka z rodziną bez tytułu prawnego "grzecznościowo", do momentu znalezienia innego lokum dla rodziny. Podał, że on i małżonka uzyskują dochody z tytułu umowy o pracę, dzieci natomiast uczą się. Wnioskodawca wyjaśnił, że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku załączył kserokopie: aneksu do umowy o pracę z dnia [...]stycznia 2013r., z którego wynika, że żona jest zatrudniona w firmie [....] Sp. z o.o. z wynagrodzeniem zasadniczym [...] zł brutto, wynagrodzenie żony w okresie od [...] stycznia 2013r. do [...]marca 2013r. wynosiło [...] zł netto, umowy o pracę z dnia [...] stycznia 2013r. zawartej przez skarżącego z[...]–Y.Z., z której wynika, że wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi [...] zł brutto, przekazów pocztowych, z których wynika, że skarżący otrzymał świadczenia rehabilitacyjne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okres od [...] do [...] lutego 2013r. w wysokości [...] zł, od [...] do [...] marca 2013r. w wysokości [...] zł i od [...] do [...] kwietnia 2013r. w wysokości [...] zł. Skarżący załączył również wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że w dniu [...] października 2012r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, kserokopie: zawiadomienia wierzyciela o stanie egzekucji sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym[...] –[...] i [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2012r., postanowień Komorników Sądowych o umorzeniu postępowań egzekucyjnych wobec bezskuteczności egzekucji, protokołu opisu i oszacowania nieruchomości sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...][...] z dnia [...]listopada 2012r., obwieszczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...]kwietnia 2013r. o terminie opisu i oszacowania nieruchomości, odpisu z rejestru zastawów, kart informacyjnych leczenia szpitalnego. Na wezwanie z dnia [...]czerwca 2013r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają żadnych lokat, kont i rachunków bankowych. Wnioskodawca wyjaśnił, że posiada tylko jeden pojazd marki[...], rok prod. [...] o wartości ok. [...] zł, który podlega zastawowi rejestrowemu i oczekuje na przejęcie przez wierzyciela. Skarżący oświadczył, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą: gaz i ogrzewanie [...] zł, woda [...] zł, energia elektryczna [...] zł, lekarstwa [...] zł, wyżywienie [...]zł, nieczystości [...]zł, telefon stacjonarny [...]zł, telefon komórkowy [...] zł, środki czystości [...]zł. Oświadczył, że on i jego żona nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Podał, że dom, w którym bez tytułu prawnego zamieszkuje jego rodzina należy do pana X , pobyt jest "grzecznościowy" do momentu znalezienia dla rodziny innego miejsca zamieszkania. Skarżący oświadczył, że posiadał nieruchomości w [...] (zabudowana o pow. 3.500 m2 i nieruchomość gruntowa o pow. 8.000 m2), które zostały przejęte przez [...] Bank Spółdzielczy za zadłużenia kredytowe w 2011r. Pozostałe nieruchomości, t.j. grunt po żwirowni w [...] o pow. 8,32 ha i 0,3000 ha oraz nieruchomość w [...] są przedmiotem licytacji komorniczych. Skarżący podał, że wartość łączna udziałów w spółkach wynosiła [...]zł, jednakże wszystkie udziały są zajęte przez Komorników. Wyjaśnił, że w wyniku egzekucji doszło do sprzedaży poprzez licytację dwóch samochodów marki[...]. Skarżący oświadczył, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza po 17 latach pracy została zamknięta. Z załączonej kserokopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 wynika, że przychód skarżącego z pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł [....]zł, koszty uzyskania przychodów [....] zł i strata [...]zł, ponadto skarżący uzyskał dochód z innych źródeł w wysokości [...] zł (PIT-37). Z załączonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 wynika, że żona skarżącego uzyskała dochód w wysokości [...]zł, skarżący w 2012r. w wysokości [...] zł. Wnioskodawca załączył również kserokopie: zajęć przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]-[...]z dnia [...] listopada 2011r. udziałów i zysków w spółce [...] [...] Sp. z o.o. i [...][...] Sp. z o.o. Spółka komandytowa, zaświadczeń Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...]-[...] w [...]z dnia [...] lipca 2012r. o sprzedaniu w trybie I licytacji w dniu [...]lipca 2012r. dwóch samochodów ciężarowych[...], rok prod. [...]oraz pisma skarżącego z dnia [...]czerwca 2013r. skierowanego do [...] Banku Spółdzielczego o wydanie zaświadczenia o prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych administracyjnych i komorniczych na rachunkach firmowym i prywatnym od początku 2011r. do chwili obecnej oraz podanie komu i w jakiej wysokości zostały przekazane środki na zajęcia z w.w rachunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 Pp.s.a.). Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy, niemniej ostateczna decyzja w tej kwestii należy do Sądu, który powinien kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że wnioskodawca jako zainteresowany zobligowany jest do wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze przytoczone uregulowanie oraz treść oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz pisma uzupełniającego wniosek oraz treść sprzeciwu należy stwierdzić, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jednak w ocenie Sądu, nie wykazał w sposób wystarczający, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jak wynika z opisu sytuacji finansowej skarżącego, nie jest on pozbawiony źródeł utrzymania. Z oświadczeń i dokumentów przez niego złożonych wynika, że skarżący i jego żona są zatrudnieni na umowę o pracę, żona uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę, skarżący, aktualnie przebywając na zwolnieniu lekarskim, otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne. Skarżący wraz z rodziną mieszka w domu, który otrzymali do użytkowania od pana X i otrzymuje pomoc finansową od osób najbliższych. Te okoliczności dowodzą, zdaniem Sądu, że wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych w pełnej wysokości nie zasługuje na uwzględnienie. Nie uprawdopodobnił, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Sąd stwierdził, że osiągane przez skarżącego dochody, fakt pozostawania w związku małżeńskim, w sytuacji gdy małżonek również osiąga dochody, jak również uzyskiwana pomocy od rodziny, uzasadnia zwolnienie skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...]zł. Należy pamiętać, ze opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie, tylko w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych umożliwiających prowadzenie postępowania sądowego. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżący powinien choć w części ponieść koszty związane z uiszczeniem wpisu od skargi. Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.