I SA/Po 498/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015r. niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w organizacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić wniosek Zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2013r. wezwano stronę skarżącą A Sp. z o.o. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...]wskazane w sentencji. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych, obrazujących jej aktualną sytuację materialną, czego nie uczyniła. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały okoliczności istotne dla oceny jej realnych możliwości finansowych, jej stanu majątkowego. W związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 kwietnia 2014r. sygn. II FZ 295/14 oddalającego zażalenie na postanowienie z dnia 21 stycznia 2014r. doręczono stronie skarżącej odpis prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia [...] czerwca 2014r., uzupełnionym urzędowym formularzem w dniu [...] lipca 2014r., strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że wniosek jest zasadny, gdyż Spółka nie ma żadnych dochodów. Jak wskazano we wniosku NIP i REGON jest w trakcie załatwiania. Planowana jest działalność głównie rolnicza. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, skarżąca nie posiada środków trwałych, skarżąca za ostatni rok obrotowy nie miała zysku. Na Spółkę została nałożona kara – kwota ponad [...] zł - przez ARiMR w [...] i w [...]. Następnie postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014r. oddalono wniosek o wyłączenie referendarza sądowego. Wraz z zażaleniem strona skarżąca zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 października 2014r. odrzucił zażalenie na postanowienie 27 sierpnia 2014r. Pismem z dnia [...] listopada 2014r. strona skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 22 października 2014r. wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia [...] listopada 2014r. wniosek o prawo pomocy zawarty w zażaleniu z dnia [...] listopada 2014. uznano za tożsamy z wnioskami o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] czerwca 2014r. oraz z dnia [...] września 2014r., które to wnioski nie zostały rozpoznane. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku pomocy Spółka oświadczyła, że nie miała i nie ma żadnych dochodów, przez co nie składała rocznych zeznań podatkowych. Skarżąca podała, że jest zadłużona, gdyż nie ma czym płacić, zadłużenie wynosi[...],- zł. Spółka nie zatrudnia pracowników. Z oświadczenia wynika, że strona nie ma dokumentów, o którego została wezwana, t.j. sprawozdań finansowych, deklaracji VAT-7, wyciągów rachunków bankowych, ewidencji środków trwałych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek rozpatrzony zostały odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2014r. (zażalenie oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 kwietnia 2014r. sygn. II FZ 295/14). Podobnie jak w momencie orzekania przez tut. Sąd w dniu 21 stycznia 2014r. Spółka w stosunku do której zastosowano instytucję określoną w art. 255 p.p.s.a., w odpowiedzi na wezwanie Sądu, nie złożyła żadnych dokumentów. W oświadczeniu wskazała, że nie posiada dokumentów, o które została wezwana. Z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013, poz. 330 ze zm. dalej u.o.r.) wynika, że jej przepisy stosuje się do mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium R.P. spółek handlowych (osobowych i kapitałowych, w tym również w organizacji). Z przepisu tego wynika zatem, że obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych spoczywa również na spółkach z o.o. w organizacji. Zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] września 2011r., znajdującym się w aktach sprawy, została zawiązana spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która działać będzie pod firmą A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (firma skrócona A sp. z o.o.). Siedzibą Spółki jest miejscowość[...] , gmina [...] (por. § 1 pkt 1, 2, 3 i 4 umowy). Kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł i dzieli się na 100 równych i niepodzielnych udziałów po [...],- zł. Udziały w kapitale zakładowym zostały objęte i pokryte w ten sposób, że X.A obejmuje 99 udziałów o wartości nominalnej [...],- zł każdy, o łącznej wartości [....] zł, które pokrywa gotówką, X.B obejmuje 1 udział o wartości nominalnej [...] - zł każdy, o łącznej wartości [...],- zł, który pokrywa gotówką (por. § 3 pkt 1 i 2 umowy). Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wystąpiła do Sądu Rejonowego w [...] ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Zgodnie z art. 167 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030, dalej jako K.s.h.) do zgłoszenia należy dołączyć m.in. oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. Wniesienie wkładów pieniężnych do spółki, wniesienie aportu do spółki, poniesienie wydatków w celu rejestracji spółki, czy zaciągnięcie kredytu lub pożyczki jest zdarzeniem o charakterze majątkowym lub finansowym powodującym zmianę w aktywach lub pasywach. Wystąpienie chociażby jednego takiego zdarzenia powoduje obowiązek otwarcia ksiąg rachunkowych w ciągu 15 dni od daty wystąpienia zdarzenia (art.12 ust.1 pkt u.o.r.). Podmioty, które prowadzą księgi rachunkowe muszą sporządzić na dzień bilansowy sprawozdanie finansowe. W przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, dniem bilansowym jest 31 grudzień. Od tego momentu spółki mają trzy miesiące na ukończenie sprawozdania, które składa się z bilansu, rachunku zysków i strat, a także informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. Z umowy spółki wynika, że rok obrotowy strony skarżącej pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Pierwszy rok obrotowy kończył się 31 grudnia 2012r. (por. § 10 umowy). W związku z czym skarżąca już za 2012r. miała obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego. Należy zauważyć, iż sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Ponadto należy zauważyć, że to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Istotnym jest również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powołać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że ich nie ma, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Mając na uwadze powyższe, uznano, że skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania, prawa pomocy. Wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu, dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną sytuację materialną czego nie uczyniła. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały okoliczności istotne dla oceny jej realnych możliwości finansowych, jej stanu majątkowego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.