I SA/Po 499/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. z o.o. w organizacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w organizacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie wydania potwierdzenia nadania numeru NIP do czasu rozstrzygnięcia postępowania o zarejestrowaniu Spółki w organizacji przez Sąd Rejonowy postanawia: oddalić wniosek Zarządzeniem z dnia [...] wezwano stronę skarżącą A Sp. z o.o. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wskazane w sentencji. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem z dnia [...], w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych, obrazujących jej aktualną sytuację materialną, czego nie uczyniła. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały okoliczności istotne dla oceny jej realnych możliwości finansowych, jej stanu majątkowego. W związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn. [...] oddalającego zażalenie na postanowienie z dnia [...] doręczono stronie skarżącej odpis prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia [...], uzupełnionym urzędowym formularzem w dniu [...], strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że wniosek jest zasadny, gdyż Spółka nie ma żadnych dochodów. Jak wskazano we wniosku NIP i REGON jest w trakcie załatwiania. Planowana jest działalność głównie rolnicza. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy wynosi [...], skarżąca nie posiada środków trwałych, skarżąca za ostatni rok obrotowy nie miała zysku. Na Spółkę została nałożona kara – kwota ponad [...] - przez ARiMR. Następnie postanowieniem z dnia [...] oddalono wniosek o wyłączenie referendarza sądowego. Wraz z zażaleniem strona skarżąca zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] odrzucił zażalenie na postanowienie [...]. Pismem z dnia [...] strona skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie z dnia [...] wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia [...] wniosek o prawo pomocy zawarty w zażaleniu z dnia [...] uznano za tożsamy z wnioskami o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] oraz z dnia [...], które to wnioski nie zostały rozpoznane. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że nie miała i nie ma żadnych dochodów, przez co nie składała rocznych zeznań podatkowych. Skarżąca podała, że jest zadłużona, gdyż nie ma czym płacić, zadłużenie wynosi [...]. Spółka nie zatrudnia pracowników. Z oświadczenia wynika, że strona nie ma dokumentów, o którego została wezwana, t.j. sprawozdań finansowych, deklaracji VAT-7, wyciągów rachunków bankowych, ewidencji środków trwałych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, a także inną jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek rozpatrzony zostały odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] (zażalenie oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn. [...]). Podobnie jak w momencie orzekania przez tut. Sąd w dniu [...] strona skarżąca, w stosunku do której zastosowano instytucję określoną w art. 255 P.p.s.a., w odpowiedzi na wezwanie Sądu, nie złożyła żadnych dokumentów. W oświadczeniu wskazała, że nie posiada dokumentów, o które została wezwana. Z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013, poz. 330 ze zm., dalej jako "u.o.r.") wynika, że jej przepisy stosuje się do mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium R.P. spółek handlowych (osobowych i kapitałowych, w tym również w organizacji). Z przepisu tego wynika zatem, że obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych spoczywa również na spółkach z o.o. w organizacji. Zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...], znajdującym się w aktach sprawy, została zawiązana spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która działać będzie pod firmą A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (firma skrócona A sp. z o.o.). Siedzibą Spółki jest miejscowość S, gmina Ś (por. § 1 pkt 1, 2, 3 i 4 umowy). Kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] i dzieli się na [...] równych i niepodzielnych udziałów po [...]. Udziały w kapitale zakładowym zostały objęte i pokryte w ten sposób, że MP obejmuje [...] udziałów o wartości nominalnej [...] każdy, o łącznej wartości [...], które pokrywa gotówką, RP obejmuje [...] udział o wartości nominalnej [...] każdy, o łącznej wartości [...], który pokrywa gotówką (por. § 3 pkt 1 i 2 umowy). Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wystąpiła do Sądu Rejonowego ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Zgodnie z art. 167 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030, dalej jako "K.s.h.") do zgłoszenia należy dołączyć m.in. oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. Wniesienie wkładów pieniężnych do spółki, wniesienie aportu do spółki, poniesienie wydatków w celu rejestracji spółki, czy zaciągnięcie kredytu lub pożyczki jest zdarzeniem o charakterze majątkowym lub finansowym powodującym zmianę w aktywach lub pasywach. Wystąpienie chociażby jednego takiego zdarzenia powoduje obowiązek otwarcia ksiąg rachunkowych w ciągu 15 dni od daty wystąpienia zdarzenia (art.12 ust.1 pkt u.o.r.). Podmioty, które prowadzą księgi rachunkowe muszą sporządzić na dzień bilansowy sprawozdanie finansowe. W przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, dniem bilansowym jest 31 grudzień. Od tego momentu spółki mają trzy miesiące na ukończenie sprawozdania, które składa się z bilansu, rachunku zysków i strat, a także informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. Z umowy spółki wynika, że rok obrotowy strony skarżącej pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Pierwszy rok obrotowy kończył się [...] (por. § 10 umowy). W związku z czym skarżąca już za [...] miała obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego. Należy zauważyć, iż sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Ponadto należy zauważyć, że to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Istotnym jest również, że osoba prawna oraz inna organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powołać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego, ale musi także wykazać, że ich nie ma, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011r., sygn. akt I OZ 191/11). Mając na uwadze powyższe, uznano, że skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną sytuację materialną czego nie uczyniła. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały okoliczności istotne dla oceny jej realnych możliwości finansowych, jej stanu majątkowego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 1, art. 254 § 1, art. 16 § 2 P.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji.