I SA/Po 510/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia WSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2004 r. postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej /-/R. Wiatrowski Wyrokiem z dnia [...] października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i wrzesień 2005 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu [...] listopada 2010 r. W dniu [...] listopada 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego D.S. Informację o tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. przekazał zarówno skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że obaj zapoznali się z nią [...] lutego 2011 r. W dniu [...] marca 2011 r. pełnomocnik skarżącego złożył: wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. Z uzasadnienia wniosku wynika, że pismo o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu pełnomocnik otrzymał w dniu [...] lutego 2011r. Pełnomocnictwo do występowania przed NSA i złożenia skargi pełnomocnik otrzymał jednak dopiero w dniu [...] marca 2011r. W ocenie pełnomocnika skarżącego przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero [...] marca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd miał na uwadze uregulowania przepisów art. 86 – 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), gdzie zostały określone przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, o ile strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesienie wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast w myśl postanowień art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik dowiedział się o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu w dniu [...] lutego 2011 r. Zatem od tego dnia należałoby liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem zgodzić się z pełnomocnikiem, że przeszkoda ta ustała z dniem doręczenia pełnomocnictwa. Wspomnieć bowiem należy, że w wyniku nowelizacji P.p.s.a. ustawą z dnia [...] lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) zmieniono dotychczasowe brzmienie art. 244 § 2 P.p.s.a. Przepis ten do czasu wejścia w życie nowelizacji uprawniał stronę postępowania do udzielenia wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi pełnomocnictwa. Aktualnie natomiast art. 244 § 2 P.p.s.a. stanowi, że ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Dlatego obecnie wyznaczenie osoby pełnomocnika przez właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych uprawnia go do podjęcia właściwych czynności w postępowaniu, bez konieczności uzyskania odrębnego pełnomocnictwa. Pełnomocnik winien więc bez zbędnej zwłoki zapoznać się ze sprawą i podjąć określone, właściwe na danym jej etapie czynności procesowe. W tym miejscu podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd zgodnie z którym w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od dowiedzenia się przez stronę o fakcie jego ustanowienia (vide postanowienie NSA z 12 października 2006 r., sygn. akt I FZ 371/06, niepubl.; z 15 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 667/06, niepubl.; z 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 569/06, niepubl.; z 2 marca 2009r. , sygn. akt I FZ 30/09 ). Sąd rozpatrujący przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela. Określenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sytuacji, gdy w otwartym terminie do jego wniesienia złożono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na gruncie postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001, nr 1, poz. 7) przyjął, że za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji należy uznać dzień, w którym adwokat ustanowiony pełnomocnikiem miał rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem więcej niż o miesiąc. Przy czym możliwość taką adwokat ma dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem wnioskodawcy co do zakresu kasacji i po sporządzeniu kasacji. Czynności te adwokat ma obowiązek podjąć bez nieuzasadnionej zwłoki, ale przy uwzględnieniu jego normalnego obciążenia pracą zawodową. Pogląd ten jednak nie mógł być zaakceptowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pełnym zakresie z uwagi na odmienności postępowania cywilnego w kwestii skutków procesowych przyznania stronie pełnomocnika z urzędu. W postępowaniu cywilnym ustanowienie pełnomocnika z urzędu było bowiem równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 118 Kodeksu postępowania cywilnego). Pozwalało to zatem na gruncie postępowania cywilnego na przyjęcie, iż za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy uznać dzień, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu więcej niż o miesiąc. W obecnym stanie prawnym, co jak wyżej wskazano, również na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. W ocenie Sądu rozpatrującego przedmiotowy wniosek na aprobatę zasługuje prezentowany w orzecznictwie pogląd zgodnie z którym wymaganie od pełnomocnika w terminie siedmiu dni od udzielenia pełnomocnictwa (w rozpatrywanym przypadku zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu), aby pełnomocnik zapoznał się ze sprawą, sporządził i wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, jest działaniem zbyt rygorystycznym i skutkuje iluzorycznością przyznanego prawa pomocy. Prowadzi to również do bezzasadnego różnicowania stron, którym przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i pozostałych stron, które mają aż 30 dni na podjęcie niezbędnych kroków w sprawie (por. wyrok z 2 marca 2009r. , sygn. akt I FZ 30/09 ). W tej sytuacji wniosek pełnomocnika strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzony w dniu [...] marca 2011 r. i w tym dniu złożony do tutejszego Sądu uprawdopodabnia okoliczności braku winy w uchybieniu terminu oraz został złożony w terminie o którym mowa w art. 87§1 P.p.s.a. Uznać bowiem należy, że pełnomocnik wyznaczony powinien mieć 30 dni na sporządzenie skargi kasacyjnej podobnie jak pełnomocnik wybrany przez stronę. Podjęcie możliwie szybkich działań przez pełnomocnika strony potwierdzają okoliczności związane z zapoznaniem się ze sprawą oraz sporządzenia skargi. Mianowicie dzień po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem, tj. [...] lutego 2011, pełnomocnik substytucyjny zapoznał się z aktami sprawy, a następnie inny pełnomocnik substytucyjny uczynił to w dniu [...] marca 2011 r. Natomiast skarga kasacyjna została wniesiona w dniu [...] marca 2011 r., czyli po 20 dniach od powzięcia przez pełnomocnika wiadomości o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. W przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych, na mocy art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. /-/R. Wiatrowski