I SA/Po 521/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. postanawia przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 521/21 oddalił skargę E. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 17 grudnia 2020 r., w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. Wnioskiem z 12 maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, że wyraził zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zaznaczył jednak, że wcześniej otrzymał zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu, z którego wynikało, że po wyrażeniu takiej zgody korespondencja będzie doręczana przy wykorzystaniu platformy ePUAP na adres mailowy wskazany przy zakładaniu konta na tej platformie, a strona otrzyma zawiadomienie o otrzymanym piśmie w postaci dokumentu elektronicznego. Tymczasem mimo wysłania przez Sąd w dniu 16 marca 2022 r. na adres skrzynki ePUAP korespondencji z informacją o terminie rozprawy, a później w dniu 15 kwietnia 2022 r. korespondencji z informacją o terminie ogłoszenia wyroku zawiadomienia o otrzymanych pismach nie zostały przesłane na adres mailowy, wskazany przez pełnomocnika przy zakładaniu konta. W konsekwencji pełnomocnik nie miał wiedzy o terminie rozprawy, ponieważ oczekiwał na mailowe powiadomienie zawiadomienia o pojawieniu się pism z Sądu w systemie epuap, których nie otrzymał. Zaznaczył, że wcześniej powiadomienia z systemu ePUAP dochodziły poprawnie. O terminach rozprawy oraz ogłoszenia wyroku pełnomocnik dowiedział się dopiero 6 maja 2022 r., kiedy to po raz pierwszy od 14 marca 2022 r. zalogował się na swoje konto ePUAP i sprawdził skrzynkę odbiorczą w związku z inną sprawą. Pełnomocnik podniósł też, że mimo że nie był obecny na rozprawie powinien zostać prawidłowo zawiadomiony o terminie ogłoszenia wyroku, a zawiadomienie powinno być doręczone co najmniej na 7 dni przed posiedzeniem. Tymczasem zawiadomienie o terminie ogłoszenia wyroku zostało uznane za doręczone w dniu 29 kwietnia 2022 r., tj. dzień po terminie jego ogłoszenia. Pełnomocnik wskazał też, że od 27 kwietnia 2022 r. do 4 maja 2022 r. przebywał poza granicami UE w związku z wcześniej zaplanowanym wyjazdem. Nie było tam możliwości korzystania z profilu zaufanego, wysyłania wiadomości, a także uczestnictwa w rozprawie zdalnej. Brak było też możliwości sporządzenia i wysłania wniosku o uzasadnienie. Wyjazd był już wykupiony 14 kwietnia 2022 r., gdy nie było jeszcze informacji w systemie ePUAP o odroczeniu ogłoszenia wyroku na dzień 28 kwietnia 2022 r. W związku z powyższym pełnomocnik stwierdził, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie nastąpiło bez jego winy, albowiem nie otrzymał zawiadomienia o terminie rozprawy na wskazany przez niego adres email, do którego w przeciwieństwie do skrzynki ePUAP miał dostęp poza granicami UE. Wraz z wnioskiem pełnomocnik złożył wniosek o uzasadnienie wyroku, zrzut ekranu ustawień skrzynki ePUAP, historię swojego logowania na koncie ePUAP, na które wysyłano zawiadomienia w sprawie, informację o publikacji orzeczenia w dniu 28 kwietnia 2022 r. wraz z urzędowym poświadczeniem doręczenia datowanym na 29 kwietnia 2022 r. oraz informację z biura podróży o wyjeździe pełnomocnika wraz z paragonem. Dodatkowo pismem z dnia 31 maja 2022 r. pełnomocnik poinformował, że w dniu 11 maja 2022 r. dokonano telefonicznego zgłoszenia braku otrzymania zawiadomień o terminie rozprawy i terminie ogłoszenia wyroku do Centrum Pomocy Użytkowników ePUAP. W wyniku tego zgłoszenia przywrócono funkcjonalność skrzynki. Pełnomocnik dołączył do pisma wydruk o zarejestrowaniu ww. zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów jasno wynika, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od trzech przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, po trzecie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Zaznaczenia wymaga, że przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd winien mieć na względzie przede wszystkim obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Ponadto należy zwrócić uwagę, że strona reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, w konsekwencji ponosi również odpowiedzialność związaną z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działań i zaniechań (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 545/11 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli również winę pełnomocnika (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt l SA/Gd 1676/99). Zatem w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W judykaturze podkreśla się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż jej dopełnienie stało się niemożliwie z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu w danych warunkach największego wysiłku (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99). Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł należytej staranności i racjonalnego postępowania przy wykonywaniu czynności. Rozpoznając przedmiotowy wniosek w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego spełnił warunek formalny, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z wyjaśnień pełnomocnika zawartych we wniosku wynika, że o ogłoszeniu wyroku z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 521/21, dowiedział się 6 maja 2022 r., kiedy otworzył swoją skrzynkę odbiorczą ePUAP. W związku z tym należy przyjąć, że wniosek z 12 maja 2021 r. (data nadania, koperta, k. 140 akt sąd.) o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Niewątpliwie pełnomocnik skarżącej spełnił również warunek, o którym mowa w art. 87 § 4 p.p.s.a., albowiem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonał czynności, której terminu uchybił, a więc złożył wniosek o uzasadnienie. Analizując główną, merytoryczną przesłankę przywrócenia terminu - brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu, Sąd uznał, że i ta przesłanka została spełniona. W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że zarówno zawiadomienie o terminie rozprawy, jak i o ogłoszeniu wyroku zostało doręczone prawidłowo. W przypadku odroczenia ogłoszenia wyroku, sąd nie ma obowiązku doręczenia wezwania, o którym jest mowa w art. 91 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 139 § 1 tej ustawy w takiej sytuacji sąd po zamknięciu rozprawy publicznie podaje termin ogłoszenia wyroku. Natomiast z treści art. 139 § 2 p.p.s.a. jasno wynika, że nieobecność strony nie wstrzymuje ogłoszenia wyroku. Artykuł 139 § 1 p.p.s.a. wyłącza w tym zakresie zastosowanie art. 91 § 2 p.p.s.a., ustanawiając własny, odrębny sposób zawiadamiania o terminie publikacji orzeczenia. W konsekwencji zawiadomienie ogłoszone po zamknięciu rozprawy jest wystarczające, bez względu na to, czy strona była obecna na rozprawie, jeżeli o jej terminie została prawidłowo zawiadomiona (co w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości). Zdaniem Sądu, argumentacja pełnomocnika skarżącego zawarta we wniosku o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. W szczególności Sąd wziął pod uwagę fakt, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego powołał się na szczegółowe informacje i instrukcje dotyczące odbioru pism w formie dokumentu elektronicznego zawarte w przesłanym mu zarządzeniu, w którym wskazano m.in., że "Na adres mailowy wskazany przy zakładaniu konta na platformie ePUAP, strona otrzyma zawiadomienie o otrzymanym piśmie w postaci dokumentu elektronicznego. Zawiadomienie to zostanie automatycznie sporządzane przez platformę ePUAP". W takiej sytuacji pełnomocnik miał powody oczekiwać na mailowe zawiadomienie o pojawieniu się pism z Sądu. W sytuacji, gdy zarówno sąd administracyjny, jak i strony i ich pełnomocnicy wykorzystują do komunikowania się stosunkowo nowe rozwiązania prawne i informatyczne, nie jest uzasadnione przypisywanie pełnomocnikowi winy w uchybieniu terminowi, w sytuacji gdy przepisy sugerują, że przy komunikacji elektronicznej z sądem dany podmiot otrzyma powiadomienie na adres e-mail o korespondencji sądowej, która wpłynęła na jego skrzynkę ePUAP. Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdza, że pełnomocnik skarżącej wykazał brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, a wobec tego uchybiony termin należy przywrócić. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.