I SA/Po 523/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2016 r. postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. K. S., reprezentowany przez adwokata A. J., wniósł skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z [...] września 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej odpowiadając na skargę poinformował, że w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. (doręczonym syndykowi w dniu 7 czerwca 2021 r.) zostało wszczęte z urzędu postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] marca 2021 r., wydanej dla K. S., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z [...] września 2019 r. Organ wyjaśnił, że powyższe postępowanie zostało zainicjowane z urzędu z uwagi na fakt, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z [...] marca 2021 r., wydana dla K. S., została skierowana do strony, dla której Sąd Rejonowy P. w P. postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...] ogłosił upadłość dłużnika K. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "K. S. E. " w [...] oraz ustanowił syndyka w osobie W. C.. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że powyższa decyzja wydana po tej dacie, skierowana została do podmiotu, który nie miał już przymiotu strony postępowania zgodnie z art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. – dalej: "O.p."), gdyż jego materialnoprawny byt ustał. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta stanowi przesłankę, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Do pisma organ załączył uwierzytelnioną kopię postanowienia Sądu Rejonowy P. w P. z [...] grudnia 2019 r. o sygn. akt [...], uwierzytelnioną kopię postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z [...] czerwca 2021 r. i zwrotnego potwierdzenia odbioru. Pismem z 1 lipca 2021 r. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja z [...] czerwca 2021 r. znak sprawy: [...] stwierdzająca nieważność decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z [...] marca 2021 r. wydanej dla K. S., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z [...] września 2019 r., z uwagi na ogłoszoną upadłość podatnika w dniu [...] grudnia 2019 r. i ustanowienie syndyka w osobie W. C.. Od decyzji przysługuje odwołanie. Do pisma organ załączył uwierzytelnioną kopię decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta odbywa się w trybie i na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."). Merytoryczne rozpatrzenie skargi każdorazowo poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 25 § 1 P.p.s.a. zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa) mają osoby fizyczne i osoby prawne. Zdolność sądowa jest zatem cechą danego podmiotu, która pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym w charakterze strony, czyli skarżącego albo organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.) Stosownie do art. 50 § 1 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 P.p.s.a.). Takim przykładem jest art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1228 – dalej: "P.u."), który stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego postępowanie sądowe dotyczące masy upadłości może być prowadzone jedynie przez syndyka. Zatem stroną postępowania sadowoadministracyjnego dotyczącego masy upadłości jest syndyk, a nie upadły. W świetle art. 144 ust. 2 P.u. postępowanie sądowadministracyjne syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z przepisu tego wynika, że jest on stroną w znaczeniu formalnym (działa we własnym imieniu). Stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór prowadzony przez syndyka na jego rzecz. Użyte w art. 144 ust. 1 P.u. wyrażenie, że postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Brak legitymacji formalnej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości nie może być utożsamiany z brakiem po jego stronie zdolności procesowej. Ogłoszenie upadłości nie pozbawia nigdy upadłego zdolności procesowej. Zdolność procesowa nie jest bowiem uprawnieniem do występowania w charakterze strony w konkretnym procesie, lecz ogólną kwalifikacją podmiotu polegającą na tym, że może on osobiście podejmować czynności procesowe (por. postanowienie NSA z 15 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 261/07 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z powyższego konsekwencją upadłości jest odebranie upadłemu zarządu nad jego majątkiem i powierzenie tego zarządu syndykowi w związku z czym upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Tylko syndyk był legitymowany do wniesienia skargi na decyzję organu podatkowego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie miał zdolności sądowej, w rozumieniu art. 25 § 1 P.p.s.a., do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W orzecznictwie i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Mówiąc innymi słowy, chodzi tu o taki podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia. Ponadto Sąd zauważa, że w badanej sprawie skargę złożył pełnomocnik K. S. adwokat A. J., który na podstawie pełnomocnictwa szczególnego załączonego do akt sprawy (k. [...]-[...] akt adm.) otrzymał upoważnienie do reprezentowania podatnika do sprawy nr [...] i tym samym został umocowany do postępowania podatkowego prowadzonego przed organem pierwszej instancji, tj. Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w C.. Na gruncie postępowania podatkowego, adwokat A. J. nie przedłożył pełnomocnictwa od W. C. syndyka masy upadłości dłużnika K. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "K. S. E. " w [...]. Umocowania takiego adwokat nie przedłożył również w postępowaniu sądowym, pomimo wezwania Sądu pismem z 13 lipca 2021 r. Jednocześnie Sąd wskazuje, że Dyrektor Izby Skarbowej uruchomił procedurę nadzwyczajną, bowiem w sprawie została wydana decyzja z [...] czerwca 2021 r. nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z [...] marca 2021 r. wydanej dla K. S., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z [...] września 2019 r., z uwagi na ogłoszoną upadłość podatnika w dniu [...] grudnia 2019 r. i ustanowienie syndyka w osobie W. C.. Wobec zatem braku zdolności sądowej skarżącego Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.