I SA/Po 524/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o. o. w T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r.; postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. A Sp. z o. o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. Wraz ze skargą spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że stronie dokonano zastępczego doręczenia decyzji podatkowej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Pomimo powzięcia wiadomości o tym doręczeniu strona nie była w stanie sporządzić w terminie skargi. Skarżąca podniosła, iż w dniu [...] maja 2012 r. Prokuratura Rejonowa w K. wydała postanowienia o żądaniu wydania rzeczy (sygn. akt [...]). Na podstawie tego postanowienia Prokurator zabezpieczył dokumentację księgową skarżącej spółki. Nadto dnia [...] maja 2012 r. ta sama prokuratura wydała analogiczne postanowienia dotyczące byłego Prezesa spółki - K. K. Zdaniem skarżącej, brak dokumentacji księgowej uniemożliwił przygotowanie skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca podniosła następnie, że w dniu [...] maja 2014 r. dokumentacja została zwrócona podatnikowi. W związku z tym tego dnia ustała przyczyna uniemożliwiająca sporządzenie skargi do sądu administracyjnego. Nadto skarżąca podniosła, iż awizo z powiadomieniem o dostarczeniu decyzji zostało złożone w skrzynce, strona jednak awizo tego nie znalazła. Do skargi dołączono kserokopię postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych po umorzeniu śledztwa z dnia [...] marca 2014 r., kserokopię wniosku o wydanie dowodów rzeczowych, kserokopię umowy sprzedaży zorganizowane części przedsiębiorstwa z dnia [...] stycznia 2011 r., kserokopię porozumienia między B spółka z o. o. a C spółka z o. o. oraz kserokopię wydruku z programu Ewidencja VAT 2011 podpisaną przez V-ce Prezes zarządu M. J. oraz deklaracji VAT-7 za m-c styczeń 2011 r. Z kolei do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dołączono odpis KRS podatnika, kopię postanowienia Prokuratora Rejonowego w K. z dnia [...] maja 2012 r. wraz ze spisem i opisem zatrzymanych rzeczy, protokół zwrotu rzeczy oraz wniosek z dnia [...] kwietnia 2014 r. o zwrot dokumentów oraz skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej w skrócie "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodabniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów jasno wynika, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia przyczyn niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjęto, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 712/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym zauważyć, że to strona winna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu. Biorąc pod uwagę powyższe, kryterium braku winy będące przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W doktrynie prawa przyjmuje się, że sąd oceniając wystąpienie tej przesłanki, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz LexisNexis, Warszawa 2006, str. 226 i in.). Przykładowo o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej można mówić wówczas, gdy zainteresowany nie był w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Do takich przeszkód zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Sądu strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W stanie faktycznym sprawy jako powód uchybienia terminu wskazano fakt, iż brak dokumentacji księgowej, która została wcześniej zabezpieczona przez Prokuratora, uniemożliwił przygotowanie skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, powyższy stan rzeczy nie może być uznany, jako obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca skarżącej wniesienie skargi w terminie. Powoływanie się na tego rodzaju okoliczności nie zmienia faktu, że skarżąca miała swobodny dostęp do akt postępowania prowadzonego przez organy podatkowe. Konsekwencją przyjętej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 - dalej "Ordynacja podatkowa") zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania podatkowego jest bowiem możliwość przeglądania akt. Uprawnia do tego art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej. Komentowany przepis nakłada na organy podatkowe następujące obowiązki. Po pierwsze, organ podatkowy ma umożliwić stronie wgląd w akta sprawy. Po drugie, organ ten ma umożliwić stronie sporządzanie z tych akt notatek, odpisów bądź kopii. Wyżej wymienionym obowiązkom nałożonym na organy podatkowe odpowiada więc uprawnienie strony do wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów lub kopii (por. Piotr Pietrasz, Ordynacja podatkowa, Komentarz LEX do art. 178 Ordynacji podatkowej, LEX 2013). Spółka mogła zatem na każdym etapie postępowania korzystać z przedmiotowego uprawnienia. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że zabezpieczenie dokumentacji spółki przez Prokuratora, aczkolwiek dolegliwe dla spółki, nie oznaczało w niniejszej sprawie braku możliwości sporządzenia i skutecznego wniesienia skargi w terminie. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało przez skarżącą wniesione pismem z dnia [...] lipca 2013 r., a więc ponad rok po zabezpieczeniu dokumentów spółki przez Prokuratora. Na etapie odwoławczym, powyższa okoliczność braków w dokumentacji nie stanowiła zatem przeszkody w skutecznym wniesieniu środka odwoławczego - tym bardziej na uznanie nie zasługują argumenty spółki, iż taka przeszkoda wystąpiła dopiero na etapie wnoszenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie zasługują również na uznanie argumenty strony skarżącej, iż awizo z powiadomieniem o dostarczeniu decyzji zostało złożone w skrzynce, strona jednak awizo tego nie znalazła. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, nieodebranie przez skarżącą przesyłki w terminie 14 dni, licząc od dnia złożenia pierwszego awiza, skutkowało, na mocy art. 150 Ordynacji podatkowej, dokonaniem doręczenia zastępczego korespondencji w ostatnim dniu tego terminu, tj. uznaniem skutku doręczenia wezwania pomimo faktycznego niepodjęcia przesyłki pocztowej przez adresata. Jak wynika bowiem z akt sprawy przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została dwukrotnie awizowana: w dniu [...] października 2013 r. i w dniu [...] października 2013 r. Na formularzu potwierdzenia odbioru odnotowano gdzie pozostawiono przesyłkę (UP O.), doręczający uczynił też wzmiankę o pozostawieniu awiza na drzwiach biura adresata (k. 358 akt admin.). Skarżąca jednak przedmiotowej przesyłki nie podjęła, co skutkować musiało dokonaniem doręczenia zastępczego w myśl powołanego wyżej art. 150 Ordynacji podatkowej. Na marginesie należy zauważyć, iż stroną skarżącą i jednocześnie wnioskodawcą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, co musi rzutować na wyższy stopień staranności jaki nakłada się na profesjonalnych uczestników obrotu. Ponadto przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak też SN w postanowieniu z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, lex nr 50679). Należy końcowo podnieść, że Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania Sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia braku winy jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło, czy nie (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydanie 3, Warszawa 2011 r., s. 288). Mając na uwadze powyższe nie można uznać, iż wskazane przez stronę skarżącą okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.