I SA/Po 525/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku GP zarządcy przymusowego działającego na rzecz upadłej JR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. (PIT 36-L) postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący GP zarządca przymusowy działający na rzecz upadłej J R, reprezentowany przez radcę prawnego PJ pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Jednocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że wobec firmy JR w [...] zgłoszona została upadłość, a w [...] został zawarty układ z wierzycielami zobowiązujący do spłaty zadłużenia. Oświadczył, że w [...] firma odnotowała stratę. Wyjaśnił, że konieczność uiszczenia opłaty sądowej może uniemożliwić realizację układu, doprowadzić do jego uchylenia, a następnie do ogłoszenia upadłości likwidacyjnej. Podał, że cały majątek JR jest zabezpieczony na poczet postępowania upadłościowego. Wskazał, że JR posiada dom mieszkalny o pow. [...] m2 w C, mieszkanie o pow. [...] m2 w C, mieszkanie o powierzchni [...] m2 w P, nieruchomość gruntową o powierzchni [...] m2 w C, nieruchomość gruntową o powierzchni [...] m2 w C, Stację Paliw w C, Stację Paliw w D, Stację Paliw w T. JR otrzymuje od firmy za zgodą zarządcy sądowego kwotę [...] miesięcznie oraz rentę z KRUS w wysokości [...] miesięcznie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że firma R zatrudnia [...] pracowników na umowę o pracę oraz [...] osoby na umowę zlecenie. Na wypłatę wynagrodzeń firma w okresie [...] wydatkowała [...] (w tym wydatki na obsługę księgową). Siedziba firmy znajduje się w budynku będącym własnością J R i wobec tego firma nie ponosi opłat za czynsz. Opłaty za energię elektryczną za [...], za wodę [...], za ogrzewanie za [...], podatek od nieruchomości za 2010r. [...]. Na obsługę prawną do Kancelarii w P przeznaczono [....], do Kancelarii w P [...]. Wynagrodzenie zarządcy sądowego za [...]. Firmę prowadzi zarządca sądowy powołany przez Sąd Gospodarczy. Zarządca zgodził się na wypłacanie JR z firmy co miesiąc [...], poza tym otrzymuje ona również raz na kwartał rentę z KRUS w wysokości [...]. JR poniosła następujące wydatki: [...]. JR korzysta z firmowego telefonu komórkowego, nie posiada samochodu osobowego do swojej dyspozycji, jedyny osobowo-ciężarowy samochód marki M wykorzystywany jest w firmie. Do pisma załączono zeznania roczne podatkowe, z których wynika, że w [...] przychód JR wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...] i dochód [....], w [...] przychód wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...] i strata [...]. Załączono również deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiące [...], z których wynika, że podstawa opodatkowania [...]. Z wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego przez A w C za okres [...] wynika, że saldo początkowe wynosiło [...], saldo końcowe [...], przy czym saldo na koniec [...]. Z wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w B wynika, że [...] saldo końcowe wynosiło [...]. Z rachunku wyników za okres [...] wynika, że przychody ogółem wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z akt sprawy wynika, że upadłość dłużniczki J R prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "Firma R" w C z możliwością zawarcia układu została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w dniu [...], następnie postanowieniem z dnia [...] Sąd stwierdził, że upadła J R zawarła z wierzycielami układ. Na czas wykonywania układu został ustanowiony zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem upadłej, a na zarządcę przymusowego powołano G P. Reprezentujący obecnie zarządca przymusowy działający na rzecz upadłej wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłacenia wpisu od skargi ustalonego na podstawie § 1 pkt 2) Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w wysokości [...]. Podkreślić należy, że z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych wystąpił zarządca przymusowy działający na rzecz osoby fizycznej, a zatem zasadne jest odnieść się do przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z oświadczenia i dokumentów przedstawionych przez zarządcę przymusowego wynika, że do jego dyspozycji pozostają środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych firmy JR. Saldo na obu rachunkach jest dodatnie, na oba rachunki wpływają też środki pieniężne. W takiej sytuacji trudno uznać, aby dowiedziono o braku środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy podkreślić, że zwolnienie od kosztów sądowych jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy ich uiszczenie wykracza poza możliwości płatnicze ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, stwarzając tym samym barierę realizacji zasady prawa do sądu. Natomiast konieczność zaspokojenia wierzycieli upadłego w związku z zawartym z nimi układem nie wskazuje na spełnienie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż obowiązek spłaty zobowiązań kontrahentom nie wyklucza partycypowania upadłego w kosztach postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2009r,m sygn. akt I FZ 301/09). Zgodnie z art. 160 § 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) zarządca przymusowy działa we własnym imieniu, lecz na rachunek upadłego. Na gruncie postępowania sadowoadministracyjnego jest więc traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega takim samym obowiązkom procesowym, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Podkreślić nadto należy, że sam charakter postępowania upadłościowego nie przesądza o zasadności zwolnienia z tego obowiązku. Natomiast co do faktu poniesienia przez firmę straty za [...] zauważyć należy, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez skarżącego skargą. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...] nie jest ciężarem, któremu wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie sprostać. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V. Mielcarek