I SA/Po 543/02

WyrokWSA w Poznaniu2004-03-09

Skład orzekający: Janusz Ruszyński, Barbara Koś, Karol Pawlicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozporządzenie Ministra Finansów określające podmioty i przedmioty opodatkowania podatkiem akcyzowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej, może być sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP?
Ratio decidendi
Rozporządzenie Ministra Finansów określające podmioty i przedmioty opodatkowania podatkiem akcyzowym, nawet jeśli wydane na podstawie delegacji ustawowej, jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że określenie przedmiotu i podmiotu opodatkowania następuje wyłącznie w drodze aktu normatywnego rangi ustawy. Sędziowie, kierując się zasadą niezawisłości i podległości tylko Konstytucji i ustawom, mogą odmówić zastosowania przepisu aktu niższego rzędu, który jest niezgodny z Konstytucją. W związku z tym decyzje nakładające obowiązek podatkowy na podstawie takiego przepisu podlegają uchyleniu.
Stan faktyczny
Skarżący J. Z. prowadzący firmę dokonywał sprzedaży oleju opałowego za pomocą dystrybutorów technicznie przystosowanych do sprzedaży paliw silnikowych. Organy podatkowe uznały, że w takim przypadku należy zastosować przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1999 r. dotyczące podatku akcyzowego, nakładając na skarżącego zobowiązanie podatkowe. Skarżący zaskarżył decyzje, argumentując, że upoważnienie ustawowe dla Ministra Finansów do wydania rozporządzenia narusza art. 217 Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del.NSA Janusz Ruszyński(spr) Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd.WSA Karol Pawlicki Protokolant: staż. Inga Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2004r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń, marze i maj 2001r. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] nr [...] II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/K.Pawlicki /-/J.Ruszyński /-/B.Koś Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Wynika z nich, że J. Z. prowadzący firmę - [...] w [...] roku dokonywał sprzedaży oleju opałowego za pomocą dystrybutorów technicznie przystosowanych do sprzedaży paliw silnikowych. Organy podatkowe uznały, że w takim przypadku należało zastosować § 5 ust.1, 1a i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1999r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 105 poz.1197 ze zm.) zgodnie bowiem z tymi przepisami podatnikami akcyzy są również osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające olej opałowy dla innych celów niż opałowe, a w § 5 ust.1a stwierdzono, że za sprzedaż oleju opałowego dla celów innych niż opałowe przez podatników, o których mowa w ust.1, uważa się również sprzedaż tego oleju na stacjach benzynowych przy użyciu dystrybutorów technicznie przystosowanych do sprzedaży paliw silnikowych. Ponieważ podatnik dokonywał takiej sprzedaży to w myśl § 5 ust.2 zobowiązany był do obliczania i wpłacania podatku akcyzowego od tej sprzedaży. Mając na uwadze treść tych przepisów Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] [...] określił J. Z. zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące [...] ., a Izba Skarbowa w utrzymała w mocy tą decyzję, decyzją z dnia [...] - [...]. W skardze na powyższe decyzje J. Z. wniósł o ich uchylenie dowodząc, że ustawowe upoważnienie Ministra Finansów zawarte w art.35 ust.4 ustawy z dnia 08 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11 poz.50 ze zm.) narusza art.92 ust.1 i 217 Konstytucji RP. Dlatego uważa, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy prawa podatkowego jest sprzeczne z prawem, a organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję faktu tego nie uwzględnił. Zdaniem strony w myśl postanowień art.217 Konstytucji RP określenie przedmiotu i podmiotu opodatkowania następuje wyłącznie w drodze aktu normatywnego rangi ustawy, a nie aktów niższego rzędu jakkolwiek z delegacji ustawy. Podkreśla więc, że tylko w drodze ustawy możliwe jest nakładanie zobowiązań podatkowych, danin i świadczeń publicznoprawnych, określanie podmiotów, przedmiotów i stawek podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 15 grudnia 1999r. określił w § 5 ust.1, że podatnikami podatku akcyzowego są również osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby prawne sprzedające lub zużywające wyroby akcyzowe do celów innych niż opałowe. Niesporne winno być, że nakładanie podatków, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy (art.217 Konstytucji RP z 02.04.1997r.). Nie powinno w świetle treści tego artykułu budzić wątpliwości to, że określenie przez Ministra Finansów kręgu podatników i czynności opodatkowanych podatkiem akcyzowym wykracza poza ustawę o podatku od towarów i usług i o podatku akcyzowym. Wprawdzie ustawa ta w art. 35 ust.4 zawiera stosowne upoważnienie dla Ministra Finansów, lecz rozporządzenie z 15 grudnia 1999r. określiło podmioty i przedmioty opodatkowania, co jest sprzeczne z art.217 Konstytucji RP. Na podstawie art.178 ust.1 Konstytucji RP sędziowie są w sprawowaniu swojego urzędu niezawiśli i podlegają tylko konstytucji oraz ustawom. Powyższa zasada upoważnia sędziów do odmowy zastosowania w danej sprawie przepisu aktu niższego rzędu niż ustawa w razie jego niezgodności z ustawą. Sędziowie mogą nie zastosować przepisu wydanego wprawdzie na podstawie upoważnienia ustawowego, ale niezgodnego z Konstytucją. Nie podlegają bowiem przepisom niższym rangą niż ustawa. Tego atrybutu nie posiadają organy skarbowe. W związku z powyższym decyzje nakładające obowiązek podatkowy na podstawie przepisu wykonawczego sprzecznego z Konstytucją podlegają jedynie uchyleniu, a nie stwierdzeniu nieważności. Orzeczono więc na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270), o kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 205 tej ustawy. /-/K.Pawliki /-/J.Ruszyński /-/B.Koś

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło