I SA/Po 547/24

Dnia 26 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 17 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia wniesionego przez M. K. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 12 kwietnia 2024 r., nr [...] Powyższe postanowienie Dyrektora IAS w [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. 1.1. Naczelnik US prowadził wobec Strony postępowanie egzekucyjne na podstawie łącznie siedmiu tytułów wykonawczych z dnia: 14 marca 2023 r., 16 marca 2023 r., 14 kwietnia 2023 r. oraz 23 października 2023 r. W toku powyższego postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia Strony z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W dniu 19 marca 2024 r. do Naczelnika US wpłynęło pismo Strony z dnia 12 marca 2024 r., zatytułowane: "Skarga na czynności egzekucyjne", które na podstawie art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.") zostało uznane za skargę na czynność egzekucyjną w postaci wspomnianego zajęcia świadczeń. Naczelnik US postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2024 r. oddalił powyższą skargę, uznając ją za bezzasadną. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone Stronie i odebrane osobiście w dniu 29 kwietnia 2024 r. Pismem z dnia 6 maja 2024 r. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, nadając je w placówce pocztowej w dniu 7 maja 2024 r. 1.2. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r. Dyrektor IAS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia powyższego zażalenia. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśniono, że siedmiodniowy termin na wniesienia zażalenia upłynął z dniem 6 maja 2024 r., bo zgodnie z informacją zawartą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, postanowienie Naczelnika US zostało skutecznie doręczone Stronie w dniu 29 kwietnia 2024 r. r. (do rąk własnych). Wobec powyższego nadane w urzędzie pocztowym w dniu 7 maja 2024 r. zażalenie zostało wniesione przez Stronę dzień po upływie ustawowego terminu. 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Strona zaskarżyła powyższe postanowienie Dyrektora IAS z dnia 17 czerwca 2024 r., opisując trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej przed stanem pandemii i w czasie jego trwania. Skarżący stanął na stanowisku, że powinien być traktowany nie jako dłużnik, lecz poszkodowany, który poniósł straty w związku z tą sytuacją. Zakwestionował także stwierdzenie organu podatkowego, że nie wywiązywał się z podstawowych obowiązków podatkowych. Zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie przepisów zmienionych już po okresie pandemii ("po nadzwyczajnym zdarzeniu"). Podczas pandemii nie miał możliwości uzyskania dochodów i poniósł straty w sytuacji, którą określił jako "krytycznie zagrażającą utratą życia". W ocenie Skarżącego, podatnik powinien być w tym czasie traktowany ulgowo, a przepisy są dla niego niekorzystne. W jego branży (budownictwo) nie było możliwości pracować on-line i był zmuszony zakończyć działalność gospodarczą z dniem 1 czerwca 2023 r. W tej chwili posiada obciążenie kredytowe, którego nie może wykazać jako straty, a jedynym jego dochodem jest emerytura, która została w części zajęta na poczet zadłużenia. Skarżący podał, że jest "u kresu sił", ma 73 lata i problemy, z którymi nie może sobie poradzić. Nie ma pomocy prawnej i zakwestionował prowadzenie wobec niego egzekucji. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 4. Skarga jako niezasadna, podlega oddaleniu. Korzystając z kompetencji, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że należy brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. 4.1. Przedmiotem sprawowanej kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z dnia 17 czerwca 2024 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Stosownie do art. 17 § 1 zd. trzecie u.p.e.a. zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 24 marca 2024 r., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie: "K.p.a.") wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co w niniejszej sprawie odnosi się do zażalenia, w oparciu o przepis art. 144 K.p.a. Terminy do wnoszenia środków odwoławczych (odwołań, zażaleń) mają charakter ustawowy. Powołany art. 17 § 1 u.p.e.a. wprost określa długość ustawowego terminu do wniesienia zażalenia oraz początek biegu takiego terminu. Z jego treści wynika wprost, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. 4.2. Odnosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd zauważa, że przesyłka zawierająca postanowienie Naczelnika US z dnia 12 kwietnia 2024 r. została doręczona Skarżącemu (odebrana osobiście) w dniu 29 kwietnia 2024 r. Bezspornym jest, że powyższe postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia. W tym stanie rzeczy organ zasadnie uznał, że od 30 kwietnia 2024 r. zaczął biec siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie i ostatni dzień zaskarżenia przypadał na 6 maja 2024 r. Skarżący opatrzył wprawdzie zażalenie datą 6 maja 2024 r., jednak pismo to zostało nadane w placówce pocztowej dopiero w dniu 7 maja 2024 r. Powyższe oznacza, że termin do złożenia zażalenia (7 dni od dnia doręczenia postanowienia), upłynął w dniu 6 maja 2024 r. Wobec powyższego organ zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zażalenie zostało złożone po terminie, który upłynął bezskutecznie w dniu 6 maja 2024 r. Organ prawidłowo, działając w oparciu o art. 134 K.p.a., stwierdził w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, w związku z art. 144 K.p.a. Użycie w art. 134 K.p.a. przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania lub zażalenia po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie. Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania zażalenia organ w rozpatrywanej sprawie obowiązany był ustalić datę doręczenia postanowienia Naczelnika US oraz zbadać prawidłowość jego doręczenia i datę wniesienia zażalenia. Porównanie tych dwóch dat w niniejszej sprawie wskazuje jednoznacznie, że zażalenie zostało wniesione później niż w siódmym dniu od dnia doręczenia postanowienia, co stanowi samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Termin do wniesienia zażalenia jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organy przedłużany czy skracany. Dyspozycja przepisu art. 134 K.p.a. ma charakter bezwarunkowy, co oznacza, że w każdym przypadku stwierdzenia, że doszło do naruszenia terminu organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie zażalenia, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu i nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., o sygn. akt II FSK 563/07 – treść powołanych orzeczeń sądów administracyjnych dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: bazy CBOSA). Reasumując każde uchybienie terminu, bez względu na to jakiego rozstrzygnięcia dotyczy i jaki miało przebieg postępowanie egzekucyjne wobec Strony, powoduje niemożność rozpoznania zażalenia, a w konsekwencji pozbawienie Skarżącego prawa do instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji. Jest to skutek wynikający z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.) i bezpieczeństwa w obrocie prawnym. Innymi słowy, skoro zażalenie na postanowienie Naczelnika US Skarżący złożył po upływie terminu do jego wniesienia, co nie jest kwestionowane, to organ miał podstawy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. 4.3. W tym stanie rzeczy Sąd, badając zaskarżone postanowienie przez pryzmat zgodności z prawem, nie mógł uwzględnić jako okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu, podnoszonych w skardze, trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z pandemią, poniesionych przez Stronę strat, czy braku możliwości uzyskania dochodów. Oczekiwanie Skarżącego traktowania ulgowo, brak możliwości pracy on-line w branży budowlanej i zakończenia działalności gospodarczej z dniem 1 czerwca 2023 r. pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Także obciążenia kredytowe, wiek Skarżącego i inne problemy, w tym sytuacja "krytycznie zagrażająca utratą życia", wobec braku wniosku Strony o przywrócenie terminu nie mogą zostać uznane za wytłumaczenie wniesienia zażalenia po terminie. Reasumując, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które stanowiłyby podstawę do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad proceduralnych tego rodzaju, że mogłyby one mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. 4.4. Mając na uwadze całokształt podniesionych okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.ps.a., oddalił skargę w całości jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.