I SA/Po 553/24

Dnia 05 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 04 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 04 lipca 2024 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 09 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Zaskarżone postanowienie Naczelnika zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 30 marca 2023 r. spółka zwróciła się do Naczelnika z prośbą o uchylenie zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dokonanych 25 listopada 2022 r. Jako jedyny powód uzasadniający złożenie wniosku spółka wskazała na fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonych przez spółkę decyzji podatkowych, będących podstawą wystawienia przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W ślad za ww. pismem 17 kwietnia 2023 r. prezes zarządu złożył do Naczelnika uzupełniający wniosek o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, których podstawą były tytuły wykonawcze wystawione 25 listopada 2022 r. przez NPWUS w [...] o nr: 1) [...], 2) [...], 3) [...], 4) [...], 5) [...], 6) [...], 7) [...], 8) [...], 9) [...], 10) [...], 11) [...], 12) [...]. W uzasadnieniu pisma wskazał, że prowadzone przed Sądem Rejonowym [...] w P. XI Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych pod sygn. akt [...] postępowanie układowe otwarte wobec M. W. zakończyło się z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzenia układu tj. 21 marca 2022 r. W toku postępowania dor. pod. S. W. złożył w imieniu spółki do Naczelnika pismem z 15 czerwca 2023 r. ponowny wniosek o uchylenie wszystkich dotąd dokonanych czynności egzekucyjnych, załączając pełnomocnictwo ustanowione 30 marca 2023 r. do reprezentowania spółki. Naczelnik postanowieniem z 30 czerwca 2023 r. nr [...] odmówił uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. W efekcie złożonego zażalenia, DIAS postanowieniem z 08 lutego 2024 r. nr [...] uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w całości i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 09 maja 2024 r. nr [...] odmówił uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych: - zajętych wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonanych zawiadomieniami z 25 listopada 2022 r. w: [...] S.A. w W., [...] S.A. w P., [...] S.A. we W., [...] S.A. w W., [...] S.A. w W., [...] S.A. w K., [...] S.A. w W.. Organ w uzasadnieniu wskazał, że zawiesił postępowanie egzekucyjny po wstrzymaniu wykonania decyzji podlegających wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym., ponieważ wstrzymanie wykonania decyzji stanowi jedną z przesłanek zawieszenia postępowania. W przypadku zawieszenia postępowania czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Wpływ zawieszenia postępowania egzekucyjnego na dokonane czynności egzekucyjne uregulowane jest w art. 58 § 1 i 2 u.p.e.a. Z powołanego przepisu wynika, że aby możliwe było uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych muszą być spełnione następujące przesłanki: postępowanie musi być zawieszone, zobowiązany musi złożyć wniosek i wykazać ważny intere, uchylenie czynności nie narazi interesu wierzyciela oraz osoby trzecie w wyniku podjętych czynności nie nabyły praw. Ciężar wykazania ważnego interesu zobowiązanego spoczywa na dłużniku. Organ I instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że podstawą wystawienia wskazanych tytułów wykonawczych są decyzje ostateczne Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 16 listopada 2021 r. w części dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku VAT na podstawie art. 112c u.p.t.u. Sporne wierzytelności nie są objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym, a w jego ramach układem, zaznaczając, że zgodnie z art. 150 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2309 z późn. zm.; w skrócie: "u.p.r.") układ obejmuje wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zatem należności ustalone w następstwie decyzji podatkowych wydanych po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego powstały po jego otwarciu i w konsekwencji nie są objęte układem, dlatego przepisy i zasady tego postępowania nie mają zastosowania w tej sprawie. Zdaniem organu strona nie uzasadniła ważnego interesu zobowiązanego. Konieczność terminowego wywiązywania się z zawartego układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym jest możliwe, ponieważ po przedstawieniu stosownych dokumentów istnieje możliwość dokonania wypłat z rachunków bankowych za zgodą organu egzekucyjnego, z czego spółka wielokrotnie korzystała. W związku z tym organ nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że w momencie dokonania zajęć wierzytelności z rachunków bankowych, spółka całkowicie utraciła możliwość wywiązywania się z zatwierdzonego układu. Nadto zdaniem organu uchylenie wszystkich zajęć wierzytelności z rachunku bankowego spowoduje uniemożliwienie realnego zaspokojenia wierzyciela, tym samym zostałby naruszony interes wierzyciela. Spółka złożyła zażalenie na postanowienie z 09 maja 2024 r., zarzucając rażące naruszenie art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.; w skrócie: "u.p.e.a.") poprzez odmowę uchylenia dokonanych czynności, pomimo że istnieje ważny interes zobowiązanego, który nie stoi na przeszkodzie interesowi wierzyciela tj. NPWUS w [...] co wielokrotnie było już przedmiotem wyjaśnień i wynika jednoznacznie z zawartego przez ten organ układu. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postępowania w całości i wydanie postanowienia uchylającego dokonane czynności egzekucyjne. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji przywołanym na wstępie postanowieniem z 04 lipca 2024 r., DIAS w uzasadnieniu wskazał, że podstawą prawną egzekwowanego obowiązku są decyzje Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 16 listopada 2021 r. nr [...] (tytuły wykonawcze o nr [...]) i nr [...] (tytuły wykonawcze o nr [...]). Egzekwowane należności ustalone ww. decyzjami powstały po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego (czyli po 09 stycznia 2020 r.) i w konsekwencji nie są objęte układem. Organ odwoławczy zaznaczył, że czynności egzekucyjne dokonane przed zawieszeniem postępowania nie są wadliwe i pozostają w mocy. Podkreślił, że uchylenie czynności egzekucyjnych jest oparte na zasadzie uznania administracyjnego. Zatem organ nawet w przypadku istnienia przesłanek ustawowych może odmówić ich uchylenia. W ocenie organu ważny interes podatnika w regulowaniu należności związanych z zawartym układem jest spełniany poprzez wyrażanie przez organ egzekucyjny zgodny za dokonywanie wypłat kwot z zajętych rachunków bankowych. W ocenie DIAS interes wierzyciela zostałby naruszony, gdyby Naczelnik przychylił się do wniosku spółki o uchylenia dokonanych zajęć. Tym bardziej, że suma dotychczas uzyskanych kwot stanowi zaledwie 0,64% pełnej kwoty dochodzonych należności, a aktualnie w trakcie rozpatrywania znajduje się kolejny wniosek spółki o wyrażenie zgody na dokonanie wypłaty kwoty w łącznej wysokości [...] zł z zajętych 25 listopada 2022 r. rachunków bankowych. Organ II instancji uznał, że w przypadku skarżącej spółki nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na uchylenie dokonanych 25 listopada 2022 r. czynności egzekucyjnych w postaci zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. Na postanowienie DIAS spółka wniosła skargę do WSA w Poznaniu, w której zarzuciła naruszenie art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez odmowę uchylenia dokonanych czynności mimo tego, że istnieje ważny interes zobowiązanego i jednocześnie nie stoi to na przeszkodzie interesu wierzyciela, co wielokrotnie było już przedmiotem wyjaśnień i wynika jednoznacznie z zawartego przez ten organ układu. Spółka wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, 2. zasądzenie kosztów sądowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty. Pismem z 13 sierpnia 2024 r. spółka uzupełniła skargę, dodatkowo zarzucając naruszenie przepisów: 1. postępowania: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 u.p.e.a., art.. 7, 7a i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w zw. z art. 2, 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji RP - poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo że Naczelnik wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego powinien nie tylko przestrzegać obowiązujących przepisów prawa (w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego przewidzianych w k.p.a.), lecz także działać w sposób rozsądny i sprawiedliwy (fair and just), urzeczywistniając zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) - czego zaniechał dopuszczając się przekroczenia dopuszczalnych granic uznania administracyjnego i naruszając zasady konstytucyjnej, w tym zasadę sprawiedliwości; 2. prawa materialnego: - art. 101 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1, art. 76 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 3, art. 86 ust. 1, art. 87, art. 150 ust. 1, art. 166 ust. 1 i 2, art. 170 ust. 1 i ust. 3 u.p.r. poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie i uznanie, że należności z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego za 2017 r. mogą być dochodzone niezależnie od układu zatwierdzonego w postępowaniu restrukturyzacyjnym skarżącej. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Podstawą zaskarżonego aktu jest przepis art. 58 § 2 u.p.e.a. Niesporne w sprawie jest, że do toczącego postępowania mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązujące przed 25 marca 2024 r. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556, ze zm.) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte 25 listopada 2022 r. Zgodnie z art. 58 § 1 w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Zgodnie z art. 58 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. jest postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego, o stosunkowo wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o przesłanki zawarte tym przepisie możliwe jest podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych (tak: wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., II FSK 2033/10). Nie jest to środek do kwestionowania prowadzenia egzekucji. Dokonując oceny zaskarżonego aktu, Sąd bada wyłącznie, czy organ dokonał prawidłowej oceny przesłanek przewidzianych w powołanym przepisie. Uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek. Po pierwsze, musi ono nastąpić w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. Po drugie, musi być ono uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego. Po trzecie, uchyleniu czynności egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie interes wierzyciela. Natomiast czwarta przesłanka sprowadza się do wykluczenia nabycia przez osoby trzecie praw na skutek czynności egzekucyjnych, które mają być uchylone (tak: P. Pietrasz, Art. 58. W: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX, 2015). Organ w zaskarżonym postanowieniu dokonał analizy przesłanek wskazanych w art. 58 § 2 p.p.s.a. Skarżąca spółka stwierdza, że istnieje ważny interes zobowiązanego, z uwagi na zawarcie układu z wierzycielami w postępowaniu restrukturyzacyjnym i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych ma na celu umożliwienie terminowego wywiązania się z zawartego układu. Organ słusznie uznał, że konieczność terminowego wywiązywania się z zawartego układu w postępowaniu restrukturyzacyjnym może stanowić wykazanie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Jednak organ wskazał, że spółka ma możliwość terminowego wywiązywania się z układu, składając wnioski do organu na podstawie art. 58 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny udziela zgodny na wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Organ zaznaczył, że spółka już korzystała z tego trybu i uzyskała zgodę organu wypłaty z rachunków bankowych po wykazaniu konieczności poniesienia danego wydatku. Należy zaznaczyć, że o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie decyduje przekonanie zobowiązanego, oceny, czy istnieje ważny interes podatnika należy dokonywać według kryteriów zobiektywizowanych. Organ egzekucyjny wykazał, że zobowiązana spółka może wywiązać się z realizacji układu poprzez tryb przewidziany w art. 58 § 1 u.p.e.a., bez konieczności uchylenia dokonanych zajęć wierzytelności. W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko organu, że nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika Zdaniem Sądu organ wykazał również, że interes wierzyciela stoi na przeszkodzie uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci zajęć wierzytelności z rachunku bankowego. Dokonane zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego są jedynymi środkami egzekucyjnymi zastosowanymi w postępowaniu egzekucyjnym. Bez wątpienia uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych naruszyłoby interes wierzyciela, wierzytelność nie byłaby zaspokojona, co stanowi następną przesłankę negatywną do uwzględnienia wniosku skarżącej. Mając powyższe na uwadze Sąd za bezzasadny uznał zarzut rażącego naruszenia art. 58 § 2 u.p.e.a. W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.