I SA/Po 554/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata MB o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi JW na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych postanawia: oddalić wniosek. Skarżący JW wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustanowił skarżącemu adwokata (pkt 2 sentencji) i jednocześnie zwolnił go od kosztów sądowych (pkt 1 sentencji). Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika w osobie adwokata MB. Pismem z dnia [...] adwokat MB wskazał, że "w imieniu skarżącego jako ustanowiony pełnomocnik w ramach prawa pomocy wnosi i wywodzi jak w skardze". Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Jak wynika z protokołu rozprawy, która miała miejsce w dniu [...] pełnomocnik skarżącego nie stawił się na rozprawie, stwierdzono prawidłowe zawiadomienie o terminie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę JW na w.w postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego wniósł o rozpoznanie wniosku złożonego w dniu [...] o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które obowiązuje od dnia 02 listopada 2016 r. W § 22 w.w rozporządzenia wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, t.j. przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W tym miejscu zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze przedmiotu, z treści wskazanych przepisów wywodzi się, że przepisy te nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wniosek ten podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Przyznanie takiego wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., oznacza obciążenie Skarbu Państwa ciężarem finansowym z nim związanym. Stąd też, sąd jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007, Wyd. LexisNexis, s. 316-317). Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Tylko w takiej sytuacji dopuszczalne jest pozytywne orzeczenie w przedmiocie wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia. Wobec powyższego pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie takie przysługuje jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 dnia grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 214/12, publ. w Internecie na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnik powinien dołożyć należytej staranności w realizacji nałożonych obowiązków, zapłata bowiem za nie pochodzi ze środków Skarbu Państwa [por. M. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 250 P.p.s.a., publ. w Lexie]. W ocenie starszego referendarza sądowego w rozpatrywanej sprawie wniosek adwokata o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik skarżącego poza wskazaniem w piśmie z dnia [...], że wnosi i wywodzi jak w skardze, podejmował jakiekolwiek czynności w sprawie. W postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby - złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych. Tym samym przyjąć należy, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego w istocie nie podjął czynności, które stanowią faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego, jakiegokolwiek wniosku procesowego, pisma rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie, pełnomocnik nie stawił się na rozprawie, jedynie w piśmie procesowym z dnia [...] w jednym zdaniu wskazał, że wnosi i wywodzi jak w skardze, nie podał natomiast żadnych zarzutów i nie powołał przepisów prawa, które w jego ocenie miałyby zostać naruszone przez organy podatkowe. W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, co skutkuje oddaleniem wniosku. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 250 § 1, art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.