I SA/Po 557/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Michał Ilski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. X. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi; postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący pismem z 29 maja 2018 r. wniósł skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję. W skardze wniesiono m.in. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości od kosztów wpisu od skargi. Dołączony do skargi wniosek o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem referendarza sądowego tutejszego sądu z 23 lipca 2018 r., I SA/Po 557/18. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Poznaniu z 13 sierpnia 2018 r., I SA/Po 557/18. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 sierpnia 2018 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł. W terminie otwartym do opłacenia skargi wniesiono sporządzony na urzędowym formularzu 27 sierpnia 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że główne przychody czerpał z F(1) sp. z o.o., w której pełnił funkcję prezesa zarządu. Wskazana spółka od dłuższego czasu nie prowadzi jednak działalności zarobkowej, a skarżący nie jest już w niej zatrudniony. Kontrole prowadzone przeciwko F(1) sp. z o.o. obligują skarżącego jako byłego prezesa do udziału w nich co pochłania mnóstwo czasu i pieniędzy. Wnioskodawca nie jest w stanie podjąć drugiego etatu, z uwagi na fakt posiadania małych dzieci na utrzymaniu. Przychody skarżącego są pochłaniane przez bieżące wydatki (czynsz, energia, zakup żywności, zaspokajanie podstawowych potrzeb dzieci). Rodzina wnioskodawcy zamieszkuje nieruchomość, obciążoną kredytem hipotecznym, który od dłuższego czasu nie jest spłacany z uwagi na niskie dochody. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, jak również nie był on w stanie przygotować się na konieczność poniesienia opłaty z uwagi na brak zdolności kredytowej przy tak niskich zarobkach i wysokich wydatkach. Wnioskodawca nie posiada innych niż dom nieruchomości, oszczędności, wierzytelności jak i przedmiotów o wartości powyżej 5.000,00 zł. Skarżący posiada jednak udziały w F(1) sp. z o.o., która obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Dochód wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę wynosi [...] zł netto. Zobowiązania skarżącego przedstawiają się następująco: kredyt hipoteczny ok. [...] zł (raty nie są obecnie regulowane z uwagi na zbyt niskie dochody), wydatki na opłaty (energie, wodę itp.) w granicach ok. [...] zł. Reszta środków jest pochłaniana na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości oraz inne okazjonalne zakupy. Zarządzeniem z 31 sierpnia 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania poprzez przedłożenie wskazanych w tym zarządzeniu dokumentów i wyjaśnień. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił m.in., że nie pozostaje w związku małżeńskim. Z deklaracji PIT-37 wynika, że dochód wnioskodawcy w 2016 r. wyniósł [...] zł, zaś w 2017 r. [...] zł. Przedłożono wyciągi z dwóch rachunków bankowych skarżącego za okres od 01 marca do 31 sierpnia 2018 r. Na jednym z rachunków nie przeprowadzono żadnych transakcji. Drugi został jedynie obciążony opłatami z tytułu usług bankowych. Wnioskodawca nie posiada lokat ani kart kredytowych. Z zaświadczenia o zatrudnieniu z 11 września 2018 r. wynika, że wynagrodzenie skarżącego z tytułu pracy w firmie F(2) wyniosło w lipcu, czerwcu oraz sierpniu [...] zł netto, zaś w maju [...] zł netto. Z zaświadczenia o zarobkach z 10 września 2018 r. wystawionego przez F(3) wynika, że wynagrodzenie netto skarżącego z sześciu ostatnich miesięcy wynosi [...] zł netto, zaś z ostatnich trzech miesięcy [...] zł netto. Wynagrodzenie to nie jest w żaden sposób obciążone oraz jest otrzymywane jest w gotówce. Z umowy sprzedaży udziałów z 11 maja 2017 r. wynika, że skarżący zbył udziały w F(4) sp. z o.o. za łączną kwotę [...]zł. Z dniem 11 maja 2017 r. wnioskodawca został odwołany z funkcji prezesa zarządu wskazanej ostatnio spółki, od tamtej pory nie pełni w niej żadnej funkcji oraz nie pobiera żadnego wynagrodzenia. Skarżący nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Z przedłożonych dokumentów wynika, że na dzień 14 grudnia 2017 r. wnioskodawca posiadał wymagalne zadłużenie z tytułu kredytu mieszkaniowego na kwotę [...]zł. Skarżący wskazał również, że nie jest w stanie podać wartości nieruchomości, w której zamieszkuje przy czym kredyt opiewa na kwotę ok. [...] zł. Z przedłożonych zawiadomień o zajęciu wynika, że względem wnioskodawcy prowadzone jest administracyjne postępowanie egzekucyjne gdzie łączna kwota dochodzonych należności na dzień 04 września 2018 r. wynosiła [...] zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się zasadny. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Strona, która chce skorzystać z omawianego prawa powinna podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym oraz z własnej inicjatywy bądź też na wezwanie referendarza sądowego przedstawić dowody potwierdzające taki stan rzeczy. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych [tak: postanowienie NSA z 29 maja 2013 r., II OZ 405/13, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący wywiódł, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uzasadnienia złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że posiada on na utrzymaniu dwójkę dzieci. Wynagrodzenie wnioskodawcy za pracę w firmie F(2) wyniosło w lipcu, czerwcu oraz sierpniu [...] zł netto, zaś w maju [...] zł netto. Średnie wynagrodzenie skarżącego w F(3) za okres od czerwca do sierpnia 2018 r. wyniosło [...] zł netto. Również w 2017 r. oraz 2016 r. skarżący osiągnął niskie dochody o czym świadczą przedłożone deklaracje podatkowe. Wnioskodawca nie korzysta przy tym ze świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący oświadczył, że posiada udziały w F(1) sp. z o.o. jednak spółka ta od dłuższego czasu nie prowadzi działalności zarobkowej, a skarżący nie jest już w niej zatrudniony. Dochody skarżącego są wydatkowane na bieżące koszty utrzymania rodziny. Wydatki z tytułu bieżących opłat wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Reszta środków jest przeznaczana na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Trudna sytuacja ekonomiczna wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w fakcie posiadania zaległości w spłacie kredytu hipotecznego, którego miesięczna rata wynosi [...] zł oraz fakcie prowadzenia wobec skarżącego administracyjnych postępowań egzekucyjnych, w których łączna kwota dochodzonych należności na dzień 04 września 2018 r. wynosiła [...] zł. Skarżący nie posiada przy tym innych niż obciążony hipoteką dom wartościowych składników majątku, a na rachunkach bankowych brak jest jakichkolwiek środków. Wnioskodawca osiągnął co prawda przychód w kwocie [...]zł z tytułu transakcji zbycia udziałów. Zdarzenie to miało jednak miejsce w 2017 r. Zestawienie opisanych powyżej faktów prowadzi do wniosku, że skarżący osiąga dochody niewystarczające do opłacenia wszystkich kosztów bieżącego utrzymania o czym najlepiej świadczy fakt posiadania zaległości w spłacie kredytu hipotecznego. Dochody skarżącego są w pierwszej kolejności wydatkowe na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb pozostającej na jego utrzymaniu rodziny. Wnioskodawca nie posiada również innych niż dom wartościowych składników majątku mogących stanowić źródło finansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Konkludując rozważania w powyższym zakresie należy stwierdzić, że skarżący wykazał, że w aktualnej sytuacji nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.