I SA/Po 565/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem As.sąd. WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Rossa-Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę /-/Sz. Widłak /-/S. Zapalska /-/K. Nikodem Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił P B uznania zarzutów w sprawie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza. Uzasadniając przedmiotowe postanowienie organ egzekucyjny podał, że w dniu [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, natomiast [...] P B złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne podnosząc "niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, jak też zastosowanego środka egzekucyjnego". Zobowiązany podniósł, iż nie otrzymał decyzji naliczającej podatek oraz przedłożył dowód wpłaty. Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] zwrócił się do wierzyciela o merytoryczne rozstrzygnięcie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] Burmistrz uznał za nieuzasadnione zarzuty P B wniesione na tytuły wykonawcze o nr [...], a Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] o numerze [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Na postanowienie z [...] P B złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. Podatnik stwierdził, że zostały "naruszone terminy Kodeksu postępowania administracyjnego". Podniósł także niewłaściwość adresu pod którym prowadzona jest egzekucja (błędnie wystawiane tytuły), jak również, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego dokonane zostało przedwcześnie. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie przepisu art.l38 § l pkt 1 i art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r- Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst: Dz.U. z 2000r, Nr 98, poz.1071, ze zm.), w związku z art.18 oraz art.34 §5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst: Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954, ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym, służącym ochronie zobowiązanego, gdy postępowanie to narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Zarzuty mogą być wnoszone tylko na podstawie okoliczności wymienionych w art.33 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter enumeratywny i żadna inna przyczyna nie może stanowić podstawy do uruchomienia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu i wydania w tym względzie rozstrzygnięcia. Regulacja taka oznacza, że zobowiązany może bronić się przed egzekucją lub przed naruszeniem przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyby sytuacja taka zaistniała już w toku postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ odwoławczy stwierdził, iż kwestia ta jest badana przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych postępowania egzekucyjnego, a o dopuszczalności egzekucji decydują zarówno przesłanki podmiotowe, jak i przedmiotowe. Zarówno z akt sprawy przekazanych przez organ egzekucyjny, jak i z przedłożonego przez wierzyciela stanowiska w sprawie zarzutów, jednoznacznie wynika o ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, że należności objęte zajęciem egzekucyjnym zostały wpłacone przez P B (wraz z odsetkami) w kasie Urzędu Miejskiego, dopiero w dacie [...]. A zatem należy stwierdzić, że w dniu dokonanego zajęcia, tj. w dacie [...] oraz z dacie wszczęcia egzekucji, które miało miejsce w dniu [...], należność, dochodzona przez organ egzekucyjny, na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych- była wymagalna ( w kwocie wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu). Ustosunkowując się do podniesionego w zażaleniu zarzutu wszczęcia egzekucji w sytuacji, gdy w "Urzędzie Skarbowym Firma jest zarejestrowana pod adresem K[...] i pod ten adres przychodzi korespondencja, lub na A, a nie jak adresuje Burmistrz", to w postanowieniu stwierdzono, iż wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dacie [...], tj. w dniu doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu z dnia [...]., wraz z tytułami wykonawczymi. Jak wynika z powyższego zawiadomienia, adresowane ono było na ul. A [...] w Ś. Z analizy akt sprawy, nie wynika, jakoby żalący miał jakiekolwiek trudności z odbiorem korespondencji, kierowanej na ul.A. Całość dokumentów, zawiązanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym przez Organ egzekucyjny, była kierowana przez Urząd Skarbowy na adres : ul.A [...], [...] Ś i odbierana przez P B, za pośrednictwem pełnomocnika AA, tj. osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Do sprawy należy ponadto dodać, że sam żalący, korzystając ze środków zaskarżenia, przewidzianych przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym wnosząc przedmiotowe zażalenie na postanowienie Organu egzekucyjnego, podaje adres: [...] Ś, ul.A [...]. Odnośnie zarzutu nie doręczenia przez Burmistrza decyzji Nr [...], z dnia [...], z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości, podniesionego w dniu [...], w związku z wniesionymi zarzutami niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak też zastosowanego środka egzekucyjnego", to zwrócono uwagę, że ze stanowiska wierzyciela jednoznacznie wynika, że przedmiotowa decyzja została wysłana na adres zamieszkania podatnika i skutecznie doręczona w trybie przepisów art. 150§1 ustawy - Ordynacja podatkowa. Jednakże wierzyciel dodatkowo wysłał decyzję na adres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, jako miejsca pracy. Jednakże, przesyłka, została zwrócona do wierzyciela, z adnotacją, iż adresat odmówił odbioru pisma w dniu [..]". W rezultacie Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej podniesiony przez P B, jest chybiony, bowiem organ egzekucyjny zbadał dopuszczalność egzekucji administracyjnej, a także ocenił, czy tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy przewidziane przepisem art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ odwoławczy nie znalazł także żadnych uchybień w pracy organu egzekucyjnego w przedmiocie wszczęcia oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego przy zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem, bowiem dopuszczalny był zarówno tryb egzekucji administracyjnej, jak i zastosowanie środka egzekucyjnego, polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem. Organ odwoławczy nie może zatem stwierdzić, iż nastąpiło naruszenie przez organ egzekucyjny zasady stosowania tylko środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie. Organ odwoławczy podkreślił także, że to wierzyciel jest dysponentem dochodzonej przez organ egzekucyjny należności i to wierzyciel, posiadając bezpośrednie informacje co do wysokości dokonywanych przez zobowiązanego wpłat na konto wierzyciela, informuje organ egzekucyjny o umniejszeniu kwoty dochodzonej należności. Dopiero aktualizacja tytułu wykonawczego, bądź wycofanie tytułu przez wierzyciela, powoduje ze strony organu egzekucyjnego działania polegające bądź na zmianie wysokości zajęcia, bądź umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej P B złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w swym odwołaniu od decyzji I - szo instancyjnej. Podkreślił fakt kierowania przez Urząd Skarbowy korespondencji na błędny adres strony: K, ul. Z [...] zamiast na adres K [...], a także nie otrzymania decyzji naliczającej podatek za [...]. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych, w tym względzie postanowienia, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oceny tej dokonują według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy zgromadzonych do dnia wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne na tytuły wykonawcze o nr [...] wystawione na P B z powodu zaległości w podatku rolnym i od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych. W dniu [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone P B w dniu [...]. W dniu [...] (data wpływu do organu egzekucyjnego) P B [...] pismami z dnia [...] zgłosił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zarzuty obejmowały tylko te [...] tytułu egzekucyjne. W pismach z dnia [...] domagał się natychmiastowego odblokowania konta, ponieważ egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi na brak doręczenia decyzji naliczających podatek oraz uiszczenie podatku od środków transportu.. Zaskarżone postanowienie jest konsekwencją wniesionych bez przywołania podstawy prawnej zarzutów przez skarżącego w dniu [...] oraz stanowiska wyrażonego przez wierzyciela w postanowieniu z dnia [...]. Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wyłącznie enumeratywnie wskazana w tym przepisie przesłanka. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego - dłużnika przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Podstawą prawna zarzutu może być np. kwestia przedawnienia (art. 33 pkt 1) zarzut niedopuszczalności prowadzenia egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt 6 tego artykułu) zarzut braku uprzedniego doręczenia dłużnikowi upomnienia (pkt 7 tego artykułu) oraz nie spełnienie wymogów określonych w art. 27 pkt 10 ustawy. Po otrzymaniu zarzutu organ egzekucyjny na mocy art. 34 ust. 1 powołanej ustawy ma obowiązek rozpatrzenia zarzutu po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W pewnym zakresie wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Sens powyższej regulacji sprowadza się do tego, by organ egzekucyjny nie wnikał w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, gdyż w tym zakresie sprawa może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu. W spornej sprawie organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o wyrażenia stanowiska, a następnie wydał postanowienie zgodnie z treścią stanowiska wierzyciela. Z przepisu art. 26 § 1 i 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968) - dalej upea - wszczęcie przez organ egzekucyjny egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego wystawianego przez wierzyciela nastąpiło z dniem [...] tj z dniem, w którym dostarczono P B tytuł wykonawczy i ponadto zawiadomienie o zajęciu konta. W dniu tym zaległość podatkowa stanowiąca przedmiot egzekucji istniała, albowiem pełne uiszczenie zobowiązań podatkowych których dotyczyły wskazane wyżej tytuły wykonawcze nastąpiło dopiero w dniu [...]. Wobec powyższego organ ten w dniu wniesienia zarzutów nie posiadał jakichkolwiek informacji o istnieniu przeszkód w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. We wniesionych zarzutach skarżący domagał się uznania egzekucji za niedopuszczalną i "odblokowania konta" i przedłożył kserokopię dowodu wpłaty kwoty [...] na poczet podatku od środków transportu w kwocie niższej niż wyszczególniona w tytule wykonawczym. Zatem samo przedłożenie dowód tej wpłaty (w niepełnej kwocie) nie mógł skutkować uznaniem, że egzekwowany obowiązek został i to w całości wykonany. Organy egzekucyjne obu instancji rozpatrując zarzuty zobowiązanego co do niedopuszczalności egzekucji stanęły na formalnym stanowisku, że są one niezasadne, bowiem wszczęcie postępowania było zasadne, skoro brak podstaw do uznania, że w sprawie nie zaistniała okoliczność, o której mowa w art. 33 pkt 6 upea, bowiem egzekucja w dacie jej wszczęcia była dopuszczalna. Pogląd ten należy podzielić. Zauważyć przy tym należy, że organ egzekucyjny pismem z dnia [...] powiadomiony został o uiszczeniu ciążących na P. B. zobowiązaniach podatkowych bez zbędnej zwłoki uchylając dokonane zajęcie konta bankowego. Organ egzekucyjny rozpatrzył wniesione przez skarżącego zarzuty na postępowanie egzekucyjne w granicach przez niego określonych. Skoro zobowiązany domagał się uznania egzekucji za niedopuszczalną, a więc powołał się na okoliczność, o której mowa w art. 33 pkt 6 upea, stanowisko w. w. organu co do zasadności wszczęcia egzekucji było uzasadnione. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 upea egzekucję administracyjną stosuje się do podatków, o czym stanowi art. 2 § 1 pkt 1 upea. Badając dopuszczalność egzekucji po otrzymaniu tytułu egzekucyjnego na podstawie art. 29 § 1 upea organ egzekucyjny w świetle tegoż przepisu nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem w sytuacji, gdy nie stwierdzono przesłanek dotyczących niedopuszczalności egzekucji jej wszczęcie i dokonanie czynności egzekucyjnych było uzasadnione. Późniejsze uchylenie zajęcia konta na wniosek wierzyciela - dokonane niezwłocznie - nie wpływa na ocenę, iż w chwili jego zajmowania było zasadne. W tym stanie rzeczy brak podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, a wbrew twierdzeniom strony podjęte działania egzekucyjne w świetle stanu faktycznego na dzień zajęcia konta nie były zbędne. Należy także podkreślić, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym a to zgodnie z art. 29 cyt. ustawy. Organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Takie stanowisko prezentowane jest w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych m. in. np. w wyroku z 17 marca 2005r. I SA/Po 139/03 o z 12 grudnia 2006r. I SA/Po 562/06. Istota zatem zarzutu sprowadzająca się do polemiki, czy z uwagi na doręczenie decyzji adresowanych na adres zamieszkania i adres prowadzonej działalności gospodarczej powstało zobowiązanie podatkowe będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego nie może odbywać się na etapie postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe względy na uwadze, na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji. Sz.Widłak S.Zapalska K.Nikodem