I SA/Po 567/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PKB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2001r. i styczeń 2002r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...], 2. oddalić wniosek w pozostałej części. /-/J.Ruszyński Wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych skarżący uzasadniał tym, że jego sytuacja od momentu wszczęcia postępowań celnych ulega ciągłemu pogorszeniu. Skarżący twierdzi, że zakończenie części postępowań administracyjnych uniemożliwiło mu prowadzenie dalszej działalność i postawiło w obliczu bankructwa. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córkami w wieku [...] i [...] lat, posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżący nie podał jaki jest stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazał, że część renty podlega zajęciu komorniczemu. Skarżący oświadczył, że z tytułu renty uzyskuje dochód w wysokości [...], zaś jego żona z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]. Z dołączonych na wezwanie Sądu informacji wynika, że z uwagi na rozdzielność majątkową trwającą od [...] nie jest w stanie przedłożyć zeznań podatkowych żony za [...]. Skarżący posiada rachunek bankowy, nie posiada lokat, akcji oraz kont dewizowych. Z uwagi na rozdzielność majątkową nie posiada informacji czy małżonka posiada rachunki bankowe, lokaty, konta bankowe. Skarżący określił również swoje koszty miesięcznego utrzymania na około od [...] do [...], przy czym od [...] do [...],- zł energia elektryczna, [...],- zł Internet + telefon, [...]- zł opał, od [...] do [...],- zł woda, ścieki + śmieci, od [...] do [...],- zł leki, od [...] do [...],- zł wyżywienie, od [...] do [...],- zł inne opłaty (m.in. kształcenie dzieci –opłata zajęć dodatkowych dla dzieci, zakup przyborów szkolnych). Skarżący oświadczył, że zarówno on jak i jego małżonka nie posiadają samochodów osobowych. Skarżący nie osiąga żadnych dodatkowych dochodów, nie wie, czy żona uzyskuje jakieś dodatkowe dochody z uwagi na rozdzielność majątkową małżeńską i odmowę udzielenia przez nią takich informacji. Wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżący nie przedłożył zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez żonę za ostatnie trzy miesiące. Wysokość zajęć komorniczych na rencie to kwota [...], co stanowi [...]% renty. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej za w.w okres wyniósł [...],- zł. Ponadto skarżący wskazał, że powierzchnia działki gruntu, na której znajduje się jego dom wynosi [...] ha oraz, że małżonkowie nie zawarli umowy dotyczącej podziału majątku. Skarżący nie wie czy jego żona posiada jakieś nieruchomości. Od postanowienia z dnia [...] referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego udzielającemu skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...] skarżący wniósł sprzeciw. W sprzeciwie skarżący podał, że obniżenie kwoty wpisu sądowego do [...], t.j. wysokości właściwie równorzędnej z jego miesięcznym dochodem powoduje, że w rzeczywistości pozbawiony został prawa do Sądu. Wskazał, że nawet najbardziej zapobiegliwy i przezorny przedsiębiorca nie jest w stanie uwzględnić ewentualnych kosztów sądowych. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Jest to więc wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym w całości zwolnienie od kosztów sądowych. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od uregulowania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, ponieważ obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, w tym małżonka (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści pism skarżącego wynika, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami. Skarżący i jego żona osiągają stałe miesięczne dochody, przy czym żona z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] , skarżący z tytułu renty w wysokości [...]. Zatem łączny dochód skarżącego i jego małżonki wynosi [...] brutto, natomiast koszty miesięcznego utrzymania, jak oświadczył, od [...] do [...],- zł. Poza tym z oświadczeń skarżącego wynika, że posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz działkę gruntu o powierzchni [...] ha. Wnioskodawca podał, że nie wie, czy żona posiada jakieś nieruchomości z uwagi na fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Z tego powodu skarżący również nie jest w stanie przedłożyć zeznań rocznych podatkowych żony za [...], zaświadczenia o zarobkach oraz wskazać czy uzyskuje ona inne dodatkowe dochody. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz.59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Oznacza to, że nawet w sytuacji rozdzielności majątkowej małżonek może zwrócić się do drugiego małżonka o udzielenie pomocy, w tym również i finansowej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż argumentacja skarżącego, służąca uprawdopodobnieniu, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jest niewiarygodna, a zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Konkludując podkreślić należy, iż o zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy, ale obiektywna ocena możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania strony wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości [...]). Pojęcie "stanu majątkowego strony " nie jest przy tym tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej" ,która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt IOZ657/06). Zauważyć należy, że z pism skarżącego wynika, że jego małżonka z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...]. Jednakże skarżący wskazując na istniejącą pomiędzy nim a jego żoną rozdzielność majątkową małżeńską nie podał czy małżonka posiada jakieś nieruchomości, nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych żony za [...] oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia za ostatnie trzy miesiące jakie otrzymała. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art.160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/J.Ruszyński