I SA/Po 592/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec - grudzień 2011 r. oraz styczeń - wrzesień, grudzień 2012 r. postanawia zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. Skarżący [...], reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia 4 czerwca 2018 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. W toku postępowania wpadkowego prowadzonego w przedmiocie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego, przy piśmie z dnia 4 września 2018 r., przedłożył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...], Wydział XI Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, z dnia [...], o sygn. akt [...], ogłaszającego upadłość skarżącego oraz wyznaczającego dla niego syndyka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a.") sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. W myśl § 2 tego przepisu, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały, przy czym zdarzenia te nie wstrzymują wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a zatem wywołuje skutek ex tunc. Nie budzi wątpliwości Sądu, że konsekwencją regulacji zawartej w powołanym powyżej przepisie jest obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowego z urzędu w chwili powzięcia przez sąd administracyjny wiadomości o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które to postępowanie dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. z 2017 r., poz. 2344 ze zm. - w skrócie: "P.u.") po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W myśl art. 144 ust. 2 P.u. postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z tego przepisu wynika jednoznacznie, że z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową w stosunku do postępowań dotyczących masy upadłości (wszczętych również przed ogłoszeniem upadłości), choć pozostaje ich stroną w znaczeniu materialnoprawnym. Zaznaczenia wymaga, że w przypadku gdy sąd proceduje z udziałem upadłego (jego pełnomocnika), a nie z udziałem syndyka, wydany w takich warunkach wyrok dotknięty jest wadą nieważności (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r., o sygn. akt I FSK 820/16, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście poczynionych wyżej uwag Sąd stwierdza, że postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem jest podatek od towarów i usług za marzec - grudzień 2011 r. oraz styczeń - wrzesień i grudzień 2012 r. jest sprawą, której przedmiot wchodzi do masy upadłości. Ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] orzekająca o wysokości zobowiązania podatkowego skarżącego, konstytuuje to zobowiązanie podatkowe, które wpływa na kształt masy upadłości oraz możliwość zaspokojenia z niej wierzycieli. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż tylko syndykowi przysługuje legitymacja procesowa w sprawach dotyczących masy upadłości. Ponadto Sąd zauważa, że ogłoszenie upadłości skarżącego ([...] 2018 r.) nastąpiło po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie ([...] 2018 r.). Uwzględniając tę okoliczność stwierdzić zatem należy, że prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko syndykowi jest możliwe po spełnieniu przesłanek z art. 145 ust. 1 P.u., który to przepis stanowi, że postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Podjęcie zawieszonego postępowania stanie się możliwe tylko wówczas, gdy należność nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności, po wykazaniu faktu odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 131 i art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.