I SA/Po 599/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku TK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. TK reprezentowany przez adwokata PS pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący złożył również sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek jest zasadny z uwagi na jego obecny stan zdrowia oraz wynikającą z tego sytuację finansową. Podał, że w [...] miał transplantację wątroby, co spowodowało, że zmuszony był do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. W [...] uległ wypadkowi, upadł z drabiny i doszło do uszkodzenia pnia mózgu. Pomimo ciągłego leczenia i rehabilitacji jest osobą niesamodzielną, wymaga stałej opieki, wszystkie czynności życiowe wykonuje z pomocą żony. Leczenie i rehabilitacja pochłaniają wszystkie środki pieniężne. Podał, że z uwagi na stan zdrowia jest niezdolny do uczestnictwa w postępowaniach sądowych. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku, żyje tylko z renty i emerytury. Oświadczył, że Kancelaria, która pomaga im w sprawach podatkowych wynikających z zaskarżonych decyzji, usługi swoje świadczy bezpłatnie. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej i innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mieszka w mieszkaniu, którego właścicielem jest syn. Dochód małżonki z tytułu emerytury wynosi [...] brutto, dochód skarżącego z tytułu renty inwalidzkiej wynosi [...] brutto, z tytułu dodatku pielęgnacyjnego [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik w odpowiedzi z dnia [...] przedłożył kserokopię oświadczenia skarżącego z dnia [...], z którego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wyłącznie z żoną. Wskazał, że koszty ogrzewania, opłaty za energię elektryczną, wodę i gaz ponosi obdarowany mieszkaniem syn. Pozostałe koszty to: leczenie i rehabilitacja skarżącego w wysokości [...], leki [...], telefon stacjonarny [...], środki czystości [...], wyżywienie [...]. Skarżący i jego żona nie posiadają i nie spłacają kredytów, nie posiadają samochodów osobowych, nie otrzymują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Darowizna mieszkania przez skarżącego i jego żonę nastąpiła w dniu [...]. Udziałowcem spółki A Sp. z o.o. jest B spółka jawna w likwidacji posiadająca [...] udziały o wartości nominalnej po [...] każdy. JK i TK są wspólnikami spółki jawnej i posiadają udział po 50% każdy. Do pisma załączył kserokopię oświadczenia skarżącego z dnia [...], kserokopie uchwał, w tym Uchwały nr [...] z dnia [...] Zgromadzenia Wspólników A Sp. z o.o. z siedzibą w G w sprawie podziału zysku netto Spółki za [...], kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie kosztów sądowych, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że TK nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu wynika, że jego małżonka uzyskuje miesięczne dochody z tytułu emerytury w wysokości [...], skarżący natomiast z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości [...] i z tytułu dodatku pielęgnacyjnego w wysokości [...]. Z załączonych do pisma z dnia [...], t.j. do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, kserokopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że wysokość świadczenia emerytalnego wypłacanego żonie wynosi miesięcznie [...], natomiast skarżącemu wypłacana jest kwota w wysokości [...] miesięcznie. Z załączonego przez żonę skarżącego do akt sprawy o sygn. [...] wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na jej rachunek bankowy wpływa kwota w wysokości [...] i w wysokości [...], przy czym w.w kwoty wypłacane są przez ZUS. Zatem łącznie na rachunek bankowy żony skarżącego wpływa kwota w wysokości [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że cała kwota otrzymywanych na rachunek bankowy środków pieniężnych przekazywana jest przelewem na zajęcia egzekucyjne. Poza w.w przelewami z rachunku bankowego nie były wypłacane środki pieniężne, nie są też realizowane transakcje bezgotówkowe. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, że on i jego żona, poza dochodami z tytułu świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie posiadają żadnych innych dochodów. Ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] miesięcznie. Analizując przedłożony do akt sprawy o sygn. [...] wyciąg z rachunku bankowego stwierdzono, jak już wyżej wskazano, że środki z tytułu świadczenia emerytalnego i rentowego nie są przeznaczane na miesięczne utrzymanie. Zatem wnioskodawca, pomimo wezwania nie wyjaśnił z jakich środków ponosi koszty miesięcznego utrzymania. Zauważyć nadto należy, że z w.w wyciągu wynika, iż saldo początkowe na rachunku bankowym na dzień [...] wynosiło [...], saldo końcowe na dzień [...] wynosiło [...]. Z informacji skarżącego wynika również, że razem z żoną posiadają służebność mieszkania, które w [...] podarowali synowi. W orzecznictwie przyjmuje się pogląd, iż w sytuacji gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z 08.04.2008r. I FZ 96/08, z 10.04.2008r. I FZ 142/08, z 01.07.2008r. I OZ/439/08). Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie udzielił pełnych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jego stanu majątkowo-finansowego, wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacji dotyczących jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.