I SA/Po 616/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009r. sprawy ze skargi P.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego postanawia: na podstawie art. 126 p.p.s.a. zawiesić postępowanie sądowe do dnia 31 grudnia 2009r. /-/R. Wiatrowski /-/S. Zapalska /-/K. Pawlicki Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. G. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996r. Na skutek skargi wniesionej na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 27 czerwca 2008r., sygn. I SA/Po 268/08, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż rezultaty wykładni gramatycznej przepisu art. 70 § 4 o.p. prowadzą w analizowanej sprawie do nielogicznego wniosku, że po zastosowaniu każdego środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany i biegnie na nowo o kolejne 5 lat. W skrajnej zatem sytuacji, której nie można wykluczyć, wystarczającym jest zastosowanie przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego chociażby jednego środka egzekucyjnego w okresach nie przekraczających 5 lat, aby nie dopuścić do przedawnienia zobowiązania podatkowego i w ten sposób wydłużać postępowanie egzekucyjne niemalże w nieskończoność. Wobec powyższego należy sięgnąć do wykładni systemowej i celowościowej. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że w relacji organ - podatnik, ten ostatni jest stroną słabszą i muszą istnieć instytucje prawa, które dadzą podatnikowi pewność, że jego zobowiązania podatkowe ulegną przedawnieniu w określonym czasie, a on sam uzyska stabilizację finansową i prawną. Organ egzekucyjny musi mieć zatem ściśle zakreślony termin, który winien wykorzystać efektywnie, aby w przypadku nieudolności lub opieszałości w działaniu mieć świadomość, że dojdzie do przedawnienia zobowiązania podatkowego i konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu wolą ustawodawcy nie było pogorszenie sytuacji podatnika po uchyleniu ustawy o zobowiązaniach podatkowych, która w art. 30 ust. 3 zd. 2 regulowała, że przedłużenie terminu przedawnienia nie mogło być dłuższe niż dalsze 5 lat. Wobec braku takiego rozwiązania w ordynacji podatkowej, wskazując jednoznacznie na ratio legis unormowania zawartego w treści art. 70 § 4 o.p., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, Sąd wyraził pogląd, że tylko pierwszy zastosowany środek egzekucyjny, o którym podatnik został zawiadomiony, przerywa bieg terminu przedawnienia. W rozpatrywanej sprawie skarżący został zawiadomiony o pierwszym środku egzekucyjnym w dniu 20 lipca 2001r., a zatem zgodnie z art. 70 § 4 zd. 2 o.p., od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny termin przedawnienia biegnie na nowo. W stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązania podatkowe skarżącego, uległy więc przedawnieniu z mocy prawa z dniem 21 lipca 2006r. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i jego wygaśnięcie na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 o.p. winny być zatem uwzględnione z urzędu przez organ, jako podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu I instancji w zakresie wykładni przepisu art. 70 § 4 o.p. i uchylił wyrok z 27 czerwca 2008r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania (wyrok z 6 maja 2009r. II FSK 1711/08). Uzasadniając swój pogląd Sąd kasacyjny wskazał, iż treść powołanego art. 21 ustawy nowelizującej wprowadza zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy. Oznacza to, że od chwili wejścia w życie znowelizowanego art. 70 § 4 o.p. ma on zastosowanie do wszystkich stanów faktycznych, niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania tej zmiany. Tak więc każde kolejne zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym został powiadomiony zobowiązany, przerywa bieg terminu przedawnienia. Innymi słowy dotychczasowe regulacje prawne, w tym art. 30 ust. 3 zd. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych - uchylony z dniem 1 stycznia 1998r. (art. 343 § 1 pkt 3 i art. 344 o.p.; Dz. U. 1997r., Nr 137, poz. 926), § 3 art. 70 o.p. w brzmieniu: "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony" - obowiązujący do końca 2002r. (art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw; Dz. U. Nr 169, poz. 1387, z późn. zm.) oraz § 5 art. 70 o.p. w brzmieniu: "Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia" - uchylony z dniem 1 września 2005r. (art. 1 pkt 34 lit. c ustawy nowelizującej), miały zastosowanie jedynie w czasie ich obowiązywania. Po tej dacie zgodnie z zasadę bezpośredniego zastosowania nowego prawa ma zastosowanie w pełnym zakresie znowelizowany art. 70 o.p. Nie można stosować trochę "starego", a trochę "nowego" prawa, bo sprzeciwia się temu nie tylko wskazany przepis przejściowy ustawy nowelizującej, ale także nie znajduje to uzasadnienia w dwóch pozostałych zasadach funkcjonujących w ramach tzw. prawa intertemporalnego (międzyczasowego). Pierwsza - pozwala na przedłużenie obowiązywania dawnego prawa do czasu wygaśnięcia stosunków prawnych powstałych w czasie obowiązywania zmienionego prawa lub do czasu ustania następstw tych zdarzeń, które powstały w czasie obowiązywania zmienianego prawa i trwają nadal, natomiast druga - dopuszcza możliwość stworzenia tzw. przepisów specjalnych, odmiennych od dawnych i nowych przepisów, mających zastosowanie przez określony czas do następstw zdarzeń powstałych przed wejściem w życie nowego prawa. Na rozprawie w dniu 28 października 2009r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż skarżący od początku nie był informowany o dokonywanych zajęciach, w szczególności z 21 czerwca 2004r. i 19 maja 2005r. Ponadto zajęcie z 26 maja 2003r. dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] o numerze sprawy [...], natomiast przedmiotem niniejszej sprawy jest egzekucja prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nr sprawy [...]. Jednocześnie strony złożyły zgodny wniosek o zawieszenie postępowania do dnia 31 grudnia 2009r., w celu: 1) wyjaśnienia przez Dyrektora Izby Skarbowej, na jakiej podstawie przyjął, że zajęcie z 26 maja 2003r. przerywa bieg terminu przedawnienia w sprawie, skoro odnosi się do tytułu o nr [...], a numer tytułu będącego przedmiotem kontroli Sądu to [...] z 11 lipca 2001r. (nr teczki [...]) oraz 2) udzielenia przez Dyrektora Izby odpowiedzi na pismo z 15 września 2009r. dotyczące nadesłania dowodów doręczenia zawiadomień o zajęciach praw majątkowych z 21 czerwca 2004r. i z 19 maja 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron. W ocenie Sądu wniosek o zawieszenie nie zmierza do obejścia prawa ani nie spowoduje przedłużenia pozostawania w obrocie prawnym aktu dotkniętego wadą nieważności. Z uwagi na powyższe Sąd postanowił, na podstawie art. 126 powołanej ustawy, jak w sentencji. /-/ R. Wiatrowski /-/ S. Zapalska /-/ K. Pawlicki